Sự cố y khoa: Khi nào người bệnh được bồi thường, bác sĩ được bảo vệ?
Trong quá trình khám chữa bệnh, sự cố y khoa không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với sai sót của bác sĩ hay bệnh viện. Vậy khi nào người bệnh được bồi thường và khi nào bác sĩ được pháp luật bảo vệ? Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 vừa có hiệu lực với nhiều quy định mới.
Bối cảnh
Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 đã chính thức phân định rõ ràng hai khái niệm quan trọng là "sự cố y khoa" và "tai biến y khoa". Theo đó, sự cố y khoa là những tình huống không mong muốn hoặc bất thường xảy ra trong quá trình khám chữa bệnh, có thể do yếu tố khách quan hoặc chủ quan. Trong khi đó, tai biến y khoa là một dạng sự cố y khoa gây tổn hại đến sức khỏe hoặc tính mạng người bệnh.
Điều này giúp làm rõ trách nhiệm pháp lý và quyền lợi của các bên liên quan, đồng thời bảo vệ người hành nghề y khi họ đã tuân thủ đúng quy trình chuyên môn. Việc phân biệt này cũng góp phần hạn chế việc quy kết trách nhiệm một cách vội vàng khi chưa có kết luận chính thức từ các cơ quan chuyên môn.
Diễn biến chính
Việc xác định có sai sót chuyên môn hay không được thực hiện bởi Hội đồng chuyên môn được thành lập theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 và Điều 49 Thông tư 32/2023/TT-BYT của Bộ Y tế. Hội đồng này sẽ xem xét hồ sơ bệnh án, diễn biến lâm sàng và đối chiếu với quy trình kỹ thuật, hướng dẫn chuyên môn, phác đồ điều trị của Bộ Y tế.
Nếu người hành nghề y đã thực hiện đúng quy trình nhưng hậu quả vẫn xảy ra ngoài ý muốn thì không bị coi là sai sót chuyên môn kỹ thuật. Ngược lại, nếu có sai lệch so với quy trình chuẩn, chẩn đoán chậm trễ hoặc không tuân thủ chỉ định chuyên môn dẫn đến hậu quả thì được xác định có sai sót.
Điều quan trọng là ranh giới không nằm ở mức độ nặng hay nhẹ của hậu quả mà ở việc người hành nghề có tuân thủ đúng chuẩn mực chuyên môn hay không. Luật sư Nguyễn Văn Duy, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hoàng Duy và Cộng sự, nhấn mạnh rằng việc đăng tải thông tin quy kết trách nhiệm khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền là vi phạm pháp luật.
Phân tích & Ý nghĩa
Khi Hội đồng chuyên môn kết luận không có sai sót chuyên môn kỹ thuật, người hành nghề và cơ sở khám chữa bệnh không phải chịu trách nhiệm bồi thường. Đây là quy định nhằm bảo vệ bác sĩ và nhân viên y tế đã làm đúng quy trình nhưng vẫn gặp rủi ro ngoài ý muốn, tránh việc họ bị kiện cáo hoặc chịu áp lực không đáng có.
Ngược lại, nếu có sai sót chuyên môn kỹ thuật, cơ sở y tế sẽ phải bồi thường cho người bệnh theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015. Cơ sở y tế là chủ thể pháp nhân chịu trách nhiệm trực tiếp, còn bác sĩ cá nhân có thể phải hoàn trả một phần chi phí cho cơ sở sau khi bồi thường. Phần lớn các khoản bồi thường này được chi trả qua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp mà bệnh viện hoặc phòng khám bắt buộc phải tham gia.
Người bệnh có thể được bồi thường các chi phí hợp lý liên quan đến cứu chữa, phục hồi sức khỏe, thu nhập bị mất hoặc giảm sút, chi phí chăm sóc, và cả tổn thất tinh thần. Mức bồi thường tổn thất tinh thần tối đa theo quy định không quá 50 lần mức lương cơ sở, tương đương khoảng 126,5 triệu đồng với mức lương cơ sở hiện hành từ ngày 1-7-2026.
Kết luận
Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 đã tạo ra một khung pháp lý rõ ràng, cân bằng giữa quyền lợi người bệnh và sự bảo vệ cho người hành nghề y. Việc phân biệt sự cố y khoa và tai biến y khoa, cùng quy trình xác định sai sót chuyên môn, giúp giảm thiểu tranh chấp không cần thiết và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Người bệnh và gia đình có thể bảo vệ quyền lợi qua Hội đồng chuyên môn, tòa án hoặc cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu vi phạm hình sự.
Hình ảnh từ bài viết
Một bộ phim y khoa phát trên nền tảng Netflix - Ảnh: NETFLIX
Luật sư Nguyễn Văn Duy - Ảnh: NVCC
Sự cố y khoa: Khi nào người bệnh được bồi thường, bác sĩ được bảo vệ?