Sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường: Gỡ vướng để thúc đẩy phát triển xanh bền vững
Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã tạo ra những bước tiến quan trọng trong cách quản lý và bảo vệ môi trường tại Việt Nam. Tuy nhiên, sau gần 5 năm áp dụng, nhiều điểm nghẽn về thể chế và thực tiễn đã xuất hiện, đòi hỏi phải sửa đổi để phù hợp hơn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Liệu những thay đổi này sẽ giúp doanh nghiệp và cộng đồng vượt qua khó khăn như thế nào?
Bối cảnh
Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đánh dấu bước chuyển đổi trong tư duy quản lý môi trường tại Việt Nam, hướng tới phát triển bền vững và tăng trưởng xanh. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy nhiều quy định chưa đồng bộ với các luật liên quan như đầu tư, xây dựng, tài nguyên nước và khoáng sản. Cơ chế phân cấp, phân quyền chưa phù hợp với năng lực tổ chức thực hiện ở địa phương, dẫn đến thủ tục hành chính phức tạp, gây khó khăn cho doanh nghiệp.
Đặc biệt, các yêu cầu mới về chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, thị trường carbon và chuyển đổi số đang tạo áp lực phải hoàn thiện thể chế để đáp ứng kịp thời. Bối cảnh quốc tế cũng thay đổi nhanh chóng với các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu giảm phát thải trở thành điều kiện bắt buộc để tham gia thị trường toàn cầu. Nếu không cập nhật kịp thời, doanh nghiệp Việt Nam sẽ khó nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập.
Diễn biến chính
Dự thảo sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2 vào tháng 10 năm 2026 nhằm giải quyết các điểm nghẽn sau:
- Giảm chồng chéo, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nhất là các thủ tục liên quan đến giấy phép môi trường, đăng ký môi trường và cơ chế hậu kiểm.
- Phân cấp, phân quyền rõ ràng hơn, phù hợp với năng lực của các địa phương trong quản lý môi trường.
- Hoàn thiện chính sách về kinh tế tuần hoàn, thị trường carbon, tín chỉ carbon và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) để phát huy hiệu quả trong thực tiễn.
Về quản lý chất thải, dự thảo luật chuyển trọng tâm từ "quản lý chất thải" sang "quản lý tài nguyên tuần hoàn". Điều này có nghĩa chất thải không chỉ là vấn đề xử lý mà còn được xem là nguồn nguyên liệu tái sử dụng cho nền kinh tế xanh và carbon thấp.
Luật mới sẽ đơn giản hóa tiêu chí phân loại dự án phải đánh giá tác động môi trường, giảm bớt các dự án nguy cơ thấp phải thực hiện thủ tục này, đồng thời tăng cường phân cấp cho địa phương. Về phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn, luật hướng đến tổ chức thực hiện linh hoạt theo lộ trình phù hợp với điều kiện hạ tầng và thói quen của từng địa phương, thay vì áp đặt cứng nhắc.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường không chỉ nhằm tháo gỡ các vướng mắc về thể chế mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, trong đó có nhiều doanh nghiệp Việt Nam, giảm thiểu chi phí và thời gian tuân thủ. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, khi các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu giảm phát thải trở thành tiêu chí bắt buộc để xuất khẩu hàng hóa.
Chuyển hướng quản lý chất thải sang kinh tế tuần hoàn giúp tận dụng nguồn tài nguyên tái chế, giảm áp lực lên môi trường và tạo ra chuỗi giá trị mới cho nền kinh tế. Việc tăng cường vai trò của cộng đồng, tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền và giám sát cũng góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong xã hội.
Kết luận
Dự thảo sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường là bước đi cần thiết để hoàn thiện khung pháp lý, phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu bảo vệ môi trường hiện nay. Qua đó, luật sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân Việt Nam.
Hình ảnh từ bài viết
Sử dụng xe điện góp phần giảm khí thải CO2 và thúc đẩy phát triển giao thông xanh - Ảnh: HỮU HẠNH
Ông Tăng Thế Cường
Bên trong một nhà máy tái chế rác thải nhựa, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn - Ảnh: PHI VÂN
Sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường: Gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy tăng trưởng xanh - Ảnh 4.
Sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường: Gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy tăng trưởng xanh - Ảnh 4.
Sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường: Gỡ vướng để thúc đẩy phát triển xanh bền vững