Sửa Luật Đất đai 2024: Nhà nước quyết định giá đất, ngăn giá ảo hình thành
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng vừa thay mặt Thủ tướng trình bày trước Quốc hội dự thảo sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Dự luật hướng tới khơi thông nguồn lực đất đai, nâng cao minh bạch trong định giá đất và xây dựng mô hình quản lý hiện đại, tinh gọn, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Liệu những thay đổi này sẽ tác động thế nào đến thị trường đất đai và người dân?
Bối cảnh
Luật Đất đai năm 2024 được ban hành nhằm thay thế và hoàn thiện các quy định pháp luật về đất đai, một lĩnh vực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Sau gần hai năm thực thi, Luật đã tạo ra nhiều đột phá nhưng cũng bộc lộ không ít khó khăn, vướng mắc trong thực tế. Một số quy định chưa đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp (gồm cấp tỉnh và cấp huyện) cũng như các luật mới sửa đổi bổ sung, khiến việc quản lý đất đai gặp trở ngại.
Đặc biệt, các nghị quyết tháo gỡ khó khăn trước đây mang tính tạm thời, chưa giải quyết triệt để các vấn đề. Trong bối cảnh đó, dự thảo sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 được xây dựng nhằm thể chế hóa các chủ trương, nghị quyết mới của Trung ương và Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 21-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phân cấp phân quyền.
Diễn biến chính
Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo sửa đổi tập trung vào 7 nhóm chính sách lớn, trong đó nổi bật là:
- Đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất: Kết hợp phân bổ chỉ tiêu với tổ chức không gian phát triển, phân vùng và khoanh định khu vực bảo vệ. Hệ thống quy hoạch sẽ được sắp xếp tinh gọn, tiến tới xây dựng một quy hoạch thống nhất trong một đơn vị hành chính, đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc điều chỉnh quy hoạch.
- Hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất: Theo hướng công khai, minh bạch, cạnh tranh để lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực. Quy định rõ các trường hợp đấu giá, đấu thầu; hoàn thiện cơ chế giao/cho thuê đất phát triển nhà ở xã hội, nhà ở chính sách, nhà ở thương mại, nhà ở thuộc sở hữu nhà nước và nhà ở tái định cư.
- Đổi mới thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Chuyển từ tư duy "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang tư duy "tái thiết cuộc sống cho người dân". Bổ sung quy định thu hồi đất vùng phụ cận kết cấu hạ tầng; ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ cho người bị thu hồi đất ở; bỏ quy định bắt buộc hoàn thành bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất.
- Đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất: Giá đất sẽ do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu và phương pháp khoa học, công khai, minh bạch, kết nối liên thông với các dữ liệu chuyên ngành. Mục tiêu là tuyệt đối không để bị thao túng giá, hình thành giá ảo. Đồng thời điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất và áp dụng chính sách ưu đãi tiền thuê đất, tiền sử dụng đất, thuế phù hợp với các đối tượng chính sách, người thu nhập thấp, đồng bào dân tộc thiểu số và địa bàn ưu đãi đầu tư.
- Hoàn thiện quyền và nghĩa vụ người sử dụng đất: Mở rộng cơ chế sử dụng đất đa mục đích có kiểm soát; quy định rõ về công trình ngầm, công trình trên không, đất lấn biển; thúc đẩy tập trung, tích tụ đất đai và phát triển thị trường quyền sử dụng đất.
- Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp: Hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, xử lý tồn tại lịch sử về cấp giấy chứng nhận, đơn giản hóa thủ tục phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
- Tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm: Khắc phục triệt để tình trạng bỏ hoang, không sử dụng đất, gây ô nhiễm, suy thoái; giải quyết dứt điểm các tồn tại lịch sử, bao gồm đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh và hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc Nhà nước quyết định giá đất dựa trên cơ sở dữ liệu khoa học và minh bạch là bước tiến quan trọng nhằm ngăn chặn tình trạng giá ảo, thao túng thị trường đất đai. Đây cũng là giải pháp để bảo vệ quyền lợi người dân và nhà đầu tư, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế tư nhân và thu hút đầu tư.
Đổi mới tư duy bồi thường sang tái thiết cuộc sống cho người dân bị thu hồi đất thể hiện sự quan tâm sâu sắc hơn đến quyền lợi và đời sống của người dân, giảm thiểu những xung đột xã hội có thể phát sinh. Cải cách hành chính và chuyển đổi số trong quản lý đất đai cũng sẽ giúp giảm thủ tục rườm rà, nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch thông tin.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, dù dự luật không trực tiếp áp dụng, nhưng những thay đổi này phản ánh xu hướng quản lý đất đai hiện đại và minh bạch mà nhiều quốc gia trên thế giới đang hướng tới, trong đó có các nước EU. Người Việt kinh doanh bất động sản hoặc có quan tâm đến thị trường đất đai Việt Nam có thể theo dõi sát sao để nắm bắt cơ hội và rủi ro.
Kết luận
Dự thảo sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 được trình Quốc hội với mục tiêu tạo ra khung pháp lý đồng bộ, hiện đại và minh bạch hơn trong quản lý đất đai. Việc Nhà nước quyết định giá đất dựa trên phương pháp khoa học sẽ góp phần ngăn chặn giá ảo, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân và cải thiện đời sống người dân.
Hình ảnh từ bài viết
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Lê Minh Hưng dự phiên họp sáng 19-8 - Ảnh: GIA HÂN
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng - Ảnh: GIA HÂN
Sửa Luật Đất đai 2024: Nhà nước quyết định giá đất, ngăn giá ảo hình thành