Tại sao bão Narra lại di chuyển chậm và đổi hướng trong vịnh Bắc Bộ?
Bão số 4, mang tên quốc tế Narra, đang gây chú ý khi di chuyển chậm chạp và liên tục đổi hướng trong vịnh Bắc Bộ, không tiến thẳng vào đất liền như thường thấy. Điều này đặt ra câu hỏi về nguyên nhân khiến bão đi lòng vòng và tác động của nó đến các tỉnh ven biển miền Bắc Việt Nam.
Bối cảnh
Bão Narra hình thành gần đảo Hải Nam (Trung Quốc) và sau đó đi vào vịnh Bắc Bộ. Tuy nhiên, thay vì di chuyển thẳng về đất liền Việt Nam, bão lại di chuyển rất chậm, chỉ khoảng 3 km/h, đồng thời đổi hướng nhiều lần, tạo thành một nút thắt trên đường đi. Đây là hiện tượng khá đặc biệt so với các cơn bão thường gặp trong khu vực.
Theo ông Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng và Khí hậu thuộc Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn Môi trường và Biển, bão là một xoáy khí quyển được dẫn dắt bởi các dòng khí từ tầng thấp lên tầng cao trong khí quyển. Thông thường, khi áp cao cận nhiệt đới Tây Bắc Thái Bình Dương mạnh và lấn về phía tây, dòng gió đông ở rìa phía nam áp cao sẽ đẩy bão đi theo hướng tây hoặc tây bắc, hướng về Việt Nam.
Diễn biến chính
Riêng với bão Narra, trường dòng dẫn khí quyển lại không rõ ràng và liên tục thay đổi. Bão nằm trên dải hội tụ nhiệt đới, một vùng khí quyển nơi các luồng gió từ nhiều hướng gặp nhau, tạo nên sự phức tạp trong việc định hướng di chuyển của bão.
- Khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương cùng lúc xuất hiện nhiều hiện tượng thời tiết như bão, áp thấp nhiệt đới và nhiễu động, khiến trường áp và dòng khí dẫn đường trở nên phức tạp hơn.
- Ở tầng thấp, gió mùa tây nam hoặc gió tây tác động theo một hướng, trong khi dòng gió đông trên cao lại liên quan đến áp cao cận nhiệt đới tương đối yếu và gần như đối nghịch, dẫn đến hai tác động này phần nào triệt tiêu nhau.
- Khi đó, bão Narra gần như mất dòng dẫn chủ đạo, chỉ một thay đổi nhỏ trong dải hội tụ nhiệt đới, áp cao cận nhiệt đới, các xoáy lân cận hoặc vùng đối lưu trong bão cũng có thể khiến tâm bão đổi hướng.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, trong vòng 72 giờ, bão có thể di chuyển theo các hướng khác nhau như nam - tây nam, đông nam rồi đông - đông bắc, với tốc độ rất chậm chỉ 3-5 km/h. Trục rãnh thấp và dải hội tụ nhiệt đới dự kiến sẽ nâng dần lên phía bắc, trong khi áp cao cận nhiệt đới rút về phía đông, khiến vùng dòng dẫn yếu dịch chuyển và buộc bão tiếp tục đổi hướng.
Ông Trương Bá Kiên nhấn mạnh: "Quỹ đạo đi một vòng thực chất là phản ứng liên tiếp của bão trước sự thay đổi của trường dòng dẫn, chứ không phải bão tự thay đổi hướng ngẫu nhiên".
Cấu trúc của bão Narra cũng góp phần vào quỹ đạo bất thường này. Cơn bão có hoàn lưu tương đối rộng nhưng chưa phát triển sâu theo chiều thẳng đứng, tức là xoáy yếu và nông, dễ chịu tác động của gió mùa, địa hình ven bờ, các vùng đối lưu và biến động nhỏ của môi trường. Tâm xoáy cũng có thể tái hình thành trong vùng đối lưu mạnh, khiến đường đi của bão trở nên ngoằn ngoèo.
Phân tích & Ý nghĩa
Ngược lại với bão Narra, các cơn bão mạnh thường có cấu trúc sâu và ổn định hơn, liên kết tốt với dòng dẫn trung bình của tầng đối lưu, nên quỹ đạo di chuyển thường rõ ràng hơn. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa bão mạnh luôn đi thẳng mà vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khí quyển khác.
Nhiệt độ mặt biển tại khu vực Narra tương đối cao, độ ẩm lớn và bão di chuyển chậm, nên vẫn có khả năng tăng cường sức mạnh, dù mức độ được đánh giá không nhiều. Điều này đồng nghĩa với việc dù bão không đổ bộ trực tiếp, các tỉnh ven biển miền Bắc vẫn phải đề phòng các tác động mạnh như gió giật và mưa lớn.
Cơ quan khí tượng dự báo vịnh Bắc Bộ và vùng biển ven bờ Quảng Ninh, Hải Phòng có thể xuất hiện gió cấp 6-7, gần tâm bão cấp 8, giật cấp 10, sóng cao từ 2-4 m. Các tàu thuyền, lồng bè nuôi trồng thủy sản, khu neo đậu và công trình ven biển có nguy cơ hư hỏng cao.
Trên đất liền ven biển Quảng Ninh và Hải Phòng, gió có thể mạnh cấp 6-7, giật cấp 8-9, gây tốc mái, gãy đổ cây xanh, biển quảng cáo, ảnh hưởng đến hệ thống điện và giao thông.
Từ ngày 22 đến đêm 24/8, khu vực Đông Bắc Bộ, phía nam Phú Thọ và Thanh Hóa có thể chịu mưa từ 100-200 mm, cục bộ trên 400 mm. Riêng Quảng Ninh, Hải Phòng dự báo mưa 250-350 mm, cục bộ trên 600 mm; Lạng Sơn, Bắc Ninh mưa 200-300 mm, cục bộ trên 500 mm. Mưa lớn kéo dài có thể gây ngập đô thị, lũ quét và sạt lở đất.
Tại Hà Nội, hoàn lưu phía tây của bão Narra cũng có thể gây mưa từ 100-200 mm, cục bộ trên 200 mm, kèm theo nguy cơ ngập cục bộ, giông lốc và gió giật mạnh.
Kết luận
Bão Narra với quỹ đạo di chuyển chậm và đổi hướng liên tục trong vịnh Bắc Bộ là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa các dòng khí quyển và cấu trúc bão chưa phát triển sâu. Dù không đổ bộ trực tiếp, bão vẫn gây ra những tác động đáng kể về gió mạnh và mưa lớn cho các tỉnh ven biển miền Bắc Việt Nam, đòi hỏi sự cảnh giác và chuẩn bị kỹ lưỡng từ người dân và các cơ quan chức năng.
Hình ảnh từ bài viết
Dự báo hướng đi và vùng ảnh hưởng bão Narra, chiều 22/8. Ảnh: Hệ thống giám sát thiên tai
Bão Narra nằm trên dải hội tụ nhiệt đới (đường màu đỏ). Ảnh: NCHMF
Tại sao bão Narra lại di chuyển chậm và đổi hướng trong vịnh Bắc Bộ?