Tại sao các đại gia công nghệ liên tục sa thải nhân sự để tập trung vào AI?
Liệu việc các ông lớn công nghệ như Microsoft, Meta hay Oracle liên tục cắt giảm nhân sự có phải là dấu hiệu cho thấy AI đang thay thế con người? Họ đang làm gì với số tiền tiết kiệm được và điều này ảnh hưởng thế nào đến ngành công nghệ cũng như người lao động? Những câu hỏi này đang được đặt ra trong bối cảnh nhiều hãng công nghệ lớn công bố sa thải hàng chục nghìn nhân viên trong năm 2026.
Bối cảnh
Năm 2026, ngành công nghệ đang chứng kiến một làn sóng cắt giảm nhân sự quy mô lớn. Microsoft mới đây đề xuất khoảng 60.000 nhân viên nghỉ việc tự nguyện kèm trợ cấp, tương đương hơn 25% lực lượng lao động toàn cầu của hãng. Trước đó, Meta (công ty mẹ của Facebook) cũng đã giảm 10% nhân sự, khoảng 8.000 người, nhằm tăng hiệu suất và tiết kiệm chi phí cho các khoản đầu tư vào AI. Các công ty khác như Oracle, Snap, Block cũng tham gia vào xu hướng này.
Đây là thời điểm các hãng công nghệ đang đầu tư mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ liên quan, với mục tiêu duy trì vị trí dẫn đầu trong cuộc đua công nghệ toàn cầu. AI được kỳ vọng sẽ giúp tự động hóa nhiều công việc, tăng hiệu quả và giảm chi phí vận hành.
Diễn biến chính
Theo trang Layoffs.fyi, tổng số nhân viên ngành công nghệ bị cắt giảm trong năm nay đã vượt 135.000 người. Các hãng công nghệ lớn đều công khai lý do cắt giảm nhân sự là để tập trung nguồn lực tài chính cho AI. Ví dụ, Google cho biết trong báo cáo tài chính quý I năm nay, khoảng 50% mã lập trình của họ được tạo ra nhờ AI. Tại sự kiện dành cho nhà đầu tư của Block, người đứng đầu bộ phận kỹ thuật tiết lộ 90% mã lập trình gửi lên công ty được viết một phần hoặc hoàn toàn bởi AI.
Cuộc đua AI khiến các hãng công nghệ chi mạnh tay cho chip AI và trung tâm dữ liệu, những yếu tố quan trọng để phát triển và vận hành các hệ thống AI phức tạp. Tuy nhiên, không phải tất cả kế hoạch chi tiêu vốn đều được thị trường đón nhận tích cực. Ví dụ, cổ phiếu Tesla từng giảm gần 4% sau khi công bố nâng dự báo chi tiêu lên 25 tỷ USD trong năm.
Đáng chú ý, các công ty tin rằng họ có thể vận hành hiệu quả với ít nhân viên hơn. Meta hiện có số nhân viên thấp hơn khoảng 10% so với đỉnh điểm sau đại dịch Covid-19. Theo dữ liệu của S&P Global Market Intelligence, doanh thu trung bình trên mỗi nhân viên của các hãng công nghệ lớn thuộc chỉ số S&P 500 là 669.000 USD mỗi năm, cao hơn 14% so với mặt bằng chung các ngành khác. Các công ty vốn hóa trên 1.000 tỷ USD thậm chí đạt doanh thu trên mỗi nhân viên hơn 2 triệu USD.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc cắt giảm nhân sự nhằm tiết kiệm chi phí để đầu tư vào AI phản ánh hai thông điệp chính mà các hãng công nghệ muốn gửi tới nhà đầu tư. Thứ nhất, họ không ngần ngại dồn tiền cho AI, lĩnh vực được xem là trọng tâm phát triển trong tương lai. Thứ hai, họ tin tưởng có thể duy trì hiệu quả hoạt động với lực lượng nhân sự nhỏ hơn, nhờ sự hỗ trợ của AI và tự động hóa.
Tuy nhiên, việc sa thải ồ ạt cũng kéo theo nhiều rủi ro. Trên Wall Street Journal, các chuyên gia cảnh báo tinh thần làm việc của nhân viên còn lại có thể bị ảnh hưởng tiêu cực, đồng thời tạo động lực để nhân tài rời đi tìm cơ hội khác. AI dù đa năng nhưng không thể thay thế hoàn toàn con người trong việc xây dựng mô hình kinh doanh, giao tiếp khách hàng và đảm bảo an toàn khi sử dụng công nghệ. Ngoài ra, những người bị sa thải có thể khởi nghiệp, tạo ra đối thủ cạnh tranh mới cho các công ty lớn.
Quan điểm AI sẽ hủy hoại việc làm đang ngày càng phổ biến trong cộng đồng, làm gia tăng sự phản đối đối với công nghệ này. Ethan Mollick, Phó giáo sư tại Trường Wharton, Đại học Pennsylvania, nhận định rằng vấn đề AI và việc làm rất phức tạp, không thể nói AI hoàn toàn thay thế hay không đe dọa việc làm.
Kết luận
Cuộc đua đầu tư vào AI đang khiến các đại gia công nghệ phải tái cấu trúc lực lượng lao động, cắt giảm nhân sự để tập trung nguồn lực cho công nghệ mới. Dù điều này giúp họ tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả, nó cũng đặt ra nhiều thách thức về tinh thần nhân viên, sự ổn định và quan hệ với cộng đồng. Với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, xu hướng này có thể ảnh hưởng đến ngành công nghệ, các lĩnh vực kinh doanh nhỏ và cơ hội việc làm trong tương lai gần.
Hình ảnh từ bài viết
Số lượng nhân sự ngành công nghệ bị sa thải trong các quý gần đây. Đồ thị: Layoffs.fyi
Tại sao các đại gia công nghệ liên tục sa thải nhân sự để tập trung vào AI?