Tại sao thực phẩm hữu cơ vẫn giữ giá cao dù nhu cầu tăng?
Thực phẩm hữu cơ đang ngày càng được người tiêu dùng quan tâm nhờ lợi ích về sức khỏe và an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, giá bán các sản phẩm này vẫn cao gấp nhiều lần so với hàng thông thường. Vậy đâu là nguyên nhân khiến thực phẩm hữu cơ khó có thể giảm giá, dù nhu cầu thị trường đang tăng lên?
Bối cảnh
Tại Việt Nam, thực phẩm hữu cơ được định nghĩa là sản phẩm được trồng và sản xuất theo phương pháp tự nhiên, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học và phân bón tổng hợp. Đây là xu hướng được nhiều người tiêu dùng quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh an toàn thực phẩm và sức khỏe ngày càng được đặt lên hàng đầu.
Tuy nhiên, khảo sát tại các hệ thống bán lẻ ở TP HCM cho thấy giá thực phẩm hữu cơ cao hơn đáng kể so với sản phẩm thông thường. Ví dụ, bầu hữu cơ có giá khoảng 110.000 đồng/kg, dưa leo gần 100.000 đồng/kg, trong khi hàng phổ thông chỉ dao động từ 20.000-50.000 đồng/kg. Cá hồi hữu cơ cũng đắt hơn khoảng 300.000 đồng/kg so với sản phẩm thông thường.
Diễn biến chính
Dù giá cao, nhu cầu thực phẩm hữu cơ vẫn tăng trưởng đều đặn. Ông Võ Thanh Lộc, Giám đốc Thương mại Farmers Market, cho biết doanh thu nhóm thực phẩm hữu cơ tại hệ thống tăng khoảng 8-10% mỗi năm, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của người tiêu dùng đối với sức khỏe và an toàn thực phẩm.
Tuy nhiên, chi phí sản xuất là rào cản lớn nhất khiến giá thực phẩm hữu cơ khó giảm. Ông Nguyễn Vũ Minh Quân, Giám đốc Công ty TNHH Sunny Harvest, giải thích rằng do không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, cây trồng dễ bị sâu bệnh và tác động của thời tiết, dẫn đến tỷ lệ hao hụt lên tới 30% trong điều kiện thuận lợi và có thể vượt 50% vào mùa mưa hoặc khi dịch bệnh bùng phát.
Ông Quân nhấn mạnh: "Chi phí lớn nhất của sản xuất hữu cơ chính là rủi ro. Có những lứa cây chỉ sau một trận mưa hoặc một đợt dịch bệnh là mất trắng". Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc, kiểm nghiệm chất lượng và an toàn thực phẩm trước khi sản phẩm được đưa ra thị trường.
Một nguyên nhân khác khiến giá khó giảm là quy mô sản xuất còn nhỏ. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến năm 2025, Việt Nam dự kiến có khoảng 174.000 ha sản xuất nông nghiệp hữu cơ, tăng 47% so với năm 2016. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cho biết quy mô hiện tại vẫn chưa đủ lớn để tạo lợi thế về chi phí.
Bà Ngô Bích Quyên, Giám đốc điều hành Organicfood, cho biết phần lớn trang trại hữu cơ tại Việt Nam có diện tích dưới 10 ha, trong khi nhiều quốc gia khác có trang trại lên tới hàng trăm ha. Sản lượng nhỏ khiến doanh nghiệp khó cơ giới hóa, chi phí sản xuất cao và khó tối ưu giá thành. Thậm chí, doanh nghiệp vẫn đang thua lỗ ở mảng trồng rau hữu cơ dù đã đầu tư vùng nguyên liệu.
Để hạ giá thành, nhiều doanh nghiệp đang mở rộng vùng nguyên liệu và đầu tư sản xuất quy mô lớn hơn. Ví dụ, Organicfood phát triển thêm vùng trồng rau ôn đới tại Tây Nguyên bên cạnh trang trại rau nhiệt đới ở Tây Ninh (khu vực Long An cũ), nhằm tăng sản lượng và từng bước giảm chi phí.
Tương tự, ông Phạm Đình Ngãi, Giám đốc điều hành Sokfarm, cho biết việc mở rộng vùng nguyên liệu và cải tiến quy trình sản xuất đã giúp giá đường hoa dừa hữu cơ giảm từ gần 600.000 đồng xuống còn hơn 300.000 đồng/kg. Khi sản lượng tăng và chi phí được tối ưu, sản phẩm sẽ tiếp cận được nhiều nhóm khách hàng hơn.
Ông Võ Thanh Lộc cũng nhận định khoảng cách giá giữa thực phẩm hữu cơ và sản phẩm thông thường sẽ tiếp tục thu hẹp khi quy mô sản xuất được mở rộng, chuỗi cung ứng được tối ưu và ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia thị trường.
Phân tích & Ý nghĩa
Giá thực phẩm hữu cơ cao không chỉ do chi phí sản xuất lớn mà còn do rủi ro cao trong canh tác, đòi hỏi quy trình kiểm soát nghiêm ngặt và quy mô sản xuất còn nhỏ. Điều này làm hạn chế khả năng giảm giá, dù nhu cầu thị trường ngày càng tăng.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt tại các thành phố lớn như Praha (thủ đô Cộng hòa Séc) hay các nước EU, thực phẩm hữu cơ cũng đang được quan tâm. Tuy nhiên, giá cao có thể ảnh hưởng đến lựa chọn tiêu dùng, nhất là với người mới sang hoặc lao động có thu nhập trung bình. Việc mở rộng quy mô và tối ưu chuỗi cung ứng ở Việt Nam có thể giúp giảm giá thành, từ đó tạo điều kiện cho người Việt ở nước ngoài tiếp cận sản phẩm hữu cơ với chi phí hợp lý hơn trong tương lai.
Kết luận
Thực phẩm hữu cơ khó giảm giá do nhiều yếu tố như chi phí rủi ro cao, quy trình kiểm soát nghiêm ngặt và quy mô sản xuất nhỏ. Dù vậy, nhu cầu tăng đều cho thấy thị trường có tiềm năng phát triển. Việc mở rộng vùng nguyên liệu và tối ưu sản xuất là hướng đi cần thiết để thu hẹp khoảng cách giá giữa thực phẩm hữu cơ và sản phẩm thông thường.
Tại sao thực phẩm hữu cơ vẫn giữ giá cao dù nhu cầu tăng?