Tài xế công nghệ đối mặt khó khăn sau tai nạn vì thiếu bảo hiểm an sinh
Chuyện một tài xế GrabBike mất một mắt sau tai nạn nhỏ với cuốc xe chỉ 17.000 đồng khiến nhiều người suy ngẫm về sự mong manh của nghề chạy xe công nghệ. Anh Lê Thanh Tùng đã phải tự chi trả viện phí, nghỉ chạy xe suốt 7 tháng, trong khi gia đình chỉ trông vào lương công nhân của vợ. Vậy những tài xế công nghệ khác đang phải đối mặt với những rủi ro và thiếu thốn gì trong cuộc sống?
Bối cảnh
Trong những năm gần đây, nghề tài xế công nghệ phát triển nhanh chóng tại các thành phố lớn như TP HCM, Hà Nội. Đây là công việc linh hoạt, thu nhập có thể khá hơn so với nhiều ngành nghề khác, đặc biệt phù hợp với những người muốn tự do về thời gian. Tuy nhiên, nghề này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn giao thông và thiếu các chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Anh Lê Thanh Tùng, từng làm công nhân tại một công ty giày da, đã chuyển sang chạy GrabBike từ năm 2018 khi công ty gặp khó khăn. Với thu nhập tốt hơn và thời gian linh hoạt để chăm sóc gia đình, anh quyết định gắn bó với nghề tài xế công nghệ. Tuy nhiên, một tai nạn nghiêm trọng đã làm thay đổi cuộc sống của anh.
Diễn biến chính
Vào năm 2020, anh Tùng nhận một cuốc xe từ tài khoản mới lập, với số điện thoại không thể liên lạc. Do phải chạy theo chỉ dẫn đường ngoằn ngoèo, anh đến trễ và xảy ra mâu thuẫn với hành khách. Người này đã ném một viên đá vào xe, khiến kính chắn gió vỡ và mảnh kính găm vào mắt trái của anh.
Anh Tùng chia sẻ:
"Cuốc xe 17.000 đồng mà tôi đổi một con mắt"— câu nói đầy ám ảnh khi anh tháo kính râm để lộ hốc mắt trái đã mất nhãn cầu. Tai nạn khiến anh bị thương tật vĩnh viễn hơn 50%.
Thời điểm đó, Grab có chương trình bảo hiểm hỗ trợ chi phí y tế cho tai nạn trong quá trình làm việc. Tuy nhiên, hồ sơ của anh bị từ chối với lý do sự cố phát sinh từ mâu thuẫn với khách hàng, không thuộc phạm vi bảo hiểm. Gia đình anh phải dùng hết tiền tích lũy để điều trị, trong khi anh phải nghỉ chạy xe 7 tháng. Thu nhập chính của gia đình chỉ dựa vào lương công nhân chưa đến 10 triệu đồng mỗi tháng của vợ.
Ông Phạm Mi Sên, Phó chủ tịch Nghiệp đoàn xe ôm công nghệ Bình Tân, cho biết trường hợp như anh Tùng không hiếm. Hầu như ngày nào nhóm cứu hộ cũng ghi nhận tài xế công nghệ gặp tai nạn, với các chấn thương phổ biến như gãy chân, vai, thậm chí ảnh hưởng vùng đầu.
Tùy theo hồ sơ và điều kiện bảo hiểm, một số tài xế được doanh nghiệp bảo hiểm liên kết với nền tảng chi trả viện phí. Nhưng nhiều trường hợp không đủ điều kiện phải tự chi trả. Khi gặp khó khăn, các nhóm tài xế thường tự quyên góp hỗ trợ nhau.
Ông Mi Sên kể lại trường hợp một nữ tài xế đơn thân bị gãy ống chân, không còn nguồn thu nhập nên phải quay lại chạy xe khi chân chưa lành, dẫn đến té ngã và gãy chân lần hai, buộc phải bỏ nghề.
Phân tích & Ý nghĩa
Khảo sát của Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ người lao động Công đoàn TP HCM tháng 8 năm nay cho thấy 73,8% tài xế từng va chạm khi lưu thông; hơn 65% từng gặp lừa đảo, cướp giật hoặc quấy rối. Những sự cố này gây thiệt hại kinh tế, thương tật và ảnh hưởng sức khỏe tâm lý.
PGS.TS Nguyễn Đức Lộc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đời sống xã hội (SocialLife), nhận định rủi ro nghề nghiệp tăng cao khi tài xế làm việc kéo dài. Gần 94% tài xế xem chạy xe công nghệ là công việc chính, với gần 46,1% làm từ 8-10 giờ mỗi ngày và gần 36% làm trên 10 giờ. Nhiều người phải chạy 13-15 giờ mỗi ngày để đạt thu nhập khoảng 15 triệu đồng, gần như không có ngày nghỉ.
Việc làm việc quá giờ khiến sức khỏe suy giảm, tăng nguy cơ tai nạn. Gần 54% tài xế cho biết sức khỏe giảm sút sau khi làm nghề, với các vấn đề như đau khớp, rối loạn tiêu hóa, bệnh đường hô hấp.
Đáng chú ý, nhiều tài xế công nghệ không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, nên không được hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hay lương hưu. Khi mất khả năng làm việc, họ phải quay lại chạy xe sớm để có thu nhập, dù sức khỏe chưa hồi phục.
Chị Lê Trinh, 39 tuổi, là ví dụ điển hình. Chị quay lại chạy GrabBike chỉ một tháng sau sinh mổ vì không có thu nhập khác. Trước đây, chị làm nhà hàng và được đóng bảo hiểm xã hội, nhưng khi chuyển sang chạy xe công nghệ, chị phải làm việc nhiều giờ để trang trải cuộc sống và trả nợ.
Kết luận
Câu chuyện của anh Lê Thanh Tùng và nhiều tài xế công nghệ khác cho thấy nghề này dù mang lại thu nhập linh hoạt nhưng cũng đầy rủi ro và thiếu sự bảo vệ về an sinh xã hội. Thiếu các chế độ bảo hiểm bắt buộc khiến họ phải tự gánh chịu hậu quả khi gặp tai nạn hoặc bệnh tật, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống và gia đình.
Hình ảnh từ bài viết
Tài xế GrabBike luôn đeo kính màu sau khi bị mất một mắt trái sau sự cố khi chạy xe. Ảnh: Lê Tuyết
Tài xế các hãng xe công nghệ dừng chờ đèn giao thông ở trung tâm TP HCM. Ảnh: Thanh Tùng
Tài xế công nghệ đối mặt khó khăn sau tai nạn vì thiếu bảo hiểm an sinh