Tăng lương tối thiểu vùng 2027: Nên áp dụng từ đầu năm hay giữa năm?

Bối cảnh

Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam vừa đề xuất Hội đồng Tiền lương quốc gia hai phương án tăng lương tối thiểu vùng cho năm 2027, gồm mức tăng 9,8% và 8,5% so với mức hiện hành, đồng thời mong muốn mức tăng này được áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2027. Đây là mức điều chỉnh nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và giá cả hàng hóa có xu hướng tăng.

Đồng thời, Tổng liên đoàn cũng đề nghị xác định mức lương tối thiểu giờ dựa trên quy đổi từ lương tối thiểu tháng, áp dụng hệ số điều chỉnh phù hợp để đảm bảo tính linh hoạt và công bằng trong áp dụng mức lương tối thiểu.

Diễn biến chính

Tuy nhiên, quan điểm từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) lại có sự khác biệt về thời điểm áp dụng mức lương mới. Ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch VCCI và cũng là Phó chủ tịch Hội đồng Tiền lương quốc gia, cho rằng việc tăng lương là cần thiết nhưng thời điểm nên bắt đầu từ ngày 1 tháng 7 năm 2027, tức giữa năm, để doanh nghiệp có đủ thời gian chuẩn bị và thích ứng.

Lý do được ông Phòng đưa ra là hiện nay các doanh nghiệp đang gặp nhiều khó khăn do chi phí thuế, lao động, sản xuất kinh doanh và logistics đều tăng cao. Đặc biệt, các ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may, da giày, điện tử, nông nghiệp đang đối mặt với thách thức giữ chân người lao động trong khi vẫn phải cân đối chi phí để tăng lương.

Ông Phòng cũng cho biết Hội đồng Tiền lương quốc gia sẽ tiếp tục họp và thảo luận kỹ lưỡng để đưa ra mức tăng phù hợp, hài hòa lợi ích giữa người lao động và doanh nghiệp. Thực tế, mức tăng lương tối thiểu của Việt Nam trong những năm gần đây đang cao hơn mức bình quân chung của khu vực ASEAN. Ví dụ, năm 2026 mức tăng là 7,2% trong khi mức bình quân của ASEAN chỉ khoảng 5,4%.

Bên cạnh lương cơ bản, nhiều doanh nghiệp còn có các chế độ phúc lợi bổ sung như tiền làm thêm giờ, thưởng sáng kiến, cải tiến kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất lao động và thu nhập cho người lao động.

Trong khi đó, TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc nghiên cứu chính sách của Vin University và là thành viên độc lập của Hội đồng Tiền lương quốc gia, nhấn mạnh việc tăng lương là cần thiết khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Khi nền kinh tế phát triển, việc chia sẻ lợi ích với người lao động, đặc biệt nhóm dễ bị tổn thương, là điều hợp lý.

TS Nguyễn Tú Anh cũng lưu ý trong 3 tháng đầu năm 2026, tỉ lệ thất nghiệp chỉ khoảng 2,21% và năng suất lao động năm 2025 tăng trên 6%. Điều này cho thấy sức ép trên thị trường lao động không quá cao, tạo dư địa để tăng lương.

Phân tích & Ý nghĩa

Việc điều chỉnh lương tối thiểu vùng có tác động trực tiếp đến chi phí sinh hoạt của người lao động cũng như kế hoạch tài chính của doanh nghiệp. Nếu áp dụng từ đầu năm, doanh nghiệp sẽ phải nhanh chóng điều chỉnh ngân sách, trong khi áp dụng giữa năm sẽ giúp họ có thêm thời gian chuẩn bị, giảm áp lực tài chính đột ngột.

Đối với người lao động, mức tăng lương tối thiểu không chỉ giúp cải thiện thu nhập mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, nhất là trong bối cảnh giá cả hàng hóa và dịch vụ có xu hướng tăng. Đồng thời, việc tăng lương cũng là công cụ để giữ chân lao động trong các ngành sử dụng nhiều nhân công như dệt may, da giày, điện tử, nông nghiệp.

TS Nguyễn Tú Anh còn lấy ví dụ Indonesia, nơi người lao động được hưởng lợi trực tiếp từ tăng trưởng kinh tế với mức điều chỉnh lương tối thiểu không thấp hơn 50% tốc độ tăng trưởng. Ở Việt Nam, ông đề xuất mức hưởng lợi tối thiểu là 30% tốc độ tăng trưởng, dựa trên các chỉ số kinh tế và lạm phát.

Việc xác định thời điểm điều chỉnh lương cũng có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp lập kế hoạch dài hạn, ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh.

Kết luận

Việc tăng lương tối thiểu vùng năm 2027 đang được cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích người lao động và khả năng thích ứng của doanh nghiệp. Hai phương án tăng 8,5% hoặc 9,8% được đề xuất, với thời điểm áp dụng có thể là đầu năm hoặc giữa năm, tùy vào quyết định của Hội đồng Tiền lương quốc gia. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người lao động và hoạt động kinh doanh tại Việt Nam trong năm tới.

Hình ảnh từ bài viết

Công nhân kỹ thuật làm việc tại nhà máy Công ty TNHH Hana Micron Vina - Ảnh: GIANG SƠN ĐÔNG

Tăng lương tối thiểu vùng 2027: Nên áp dụng từ đầu năm hay giữa năm? - Ảnh 2.

TS Nguyễn Tú Anh - Giám đốc nghiên cứu chính sách Vin University - Ảnh: HÀ QUÂN

Ông Xavier Estupiñan - Chuyên gia tiền lương khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) - Ảnh: HÀ QUÂN

Nguồn