Tăng mức đóng bảo hiểm xã hội và y tế từ 1/7: Những nhóm lao động nào bị ảnh hưởng?
Từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, nhiều nhóm lao động tại Việt Nam sẽ phải đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế với mức cao hơn do sự điều chỉnh tăng lương cơ sở. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các đơn vị sự nghiệp công lập và nhiều nhóm khác. Vậy cụ thể những nhóm nào chịu tác động và mức đóng thay đổi ra sao?
Bối cảnh
Việc điều chỉnh mức đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các loại bảo hiểm khác dựa trên mức lương cơ sở mới là một bước đi quan trọng trong chính sách an sinh xã hội của Việt Nam. Lương cơ sở là mức lương tối thiểu làm căn cứ tính các khoản đóng góp và hưởng các chế độ bảo hiểm, trợ cấp. Từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, mức lương cơ sở được nâng lên 2,53 triệu đồng một tháng, kéo theo sự thay đổi trong các khoản đóng bảo hiểm.
Đây là chính sách nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động, đồng thời phản ánh sự điều chỉnh phù hợp với mức sống và chi phí sinh hoạt hiện nay. Tuy nhiên, việc tăng mức đóng cũng đồng nghĩa với việc người lao động và người sử dụng lao động phải chi trả nhiều hơn cho các quỹ bảo hiểm.
Diễn biến chính
Các nhóm lao động chịu tác động trực tiếp bao gồm:
- Cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong đơn vị sự nghiệp công lập;
- Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, người làm công tác cơ yếu hưởng lương như quân nhân.
Với các nhóm này, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội được tính dựa trên chức vụ, chức danh, ngạch, bậc, cấp bậc quân hàm cùng các khoản phụ cấp theo quy định. Người lao động tiếp tục đóng 8% vào Quỹ hưu trí, tử tuất và 1,5% vào Quỹ bảo hiểm y tế. Riêng viên chức và người lao động trong đơn vị sự nghiệp công lập đóng thêm 1% vào Quỹ bảo hiểm thất nghiệp. Bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp được đóng bằng 0,5% quỹ tiền lương do người sử dụng lao động chi trả.
Đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, mức thu nhập tối đa làm căn cứ đóng cũng được điều chỉnh, tăng từ 46,8 triệu đồng lên 50,6 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 20 lần lương cơ sở.
Về bảo hiểm y tế, nhiều nhóm có mức đóng tính theo lương cơ sở cũng được điều chỉnh, bao gồm người hưởng trợ cấp thất nghiệp; người nghỉ hưởng chế độ ốm đau, thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng; người hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hàng tháng và một số đối tượng khác do cơ quan bảo hiểm xã hội đóng. Mức đóng bảo hiểm y tế của các nhóm này là 4,5% lương cơ sở, tương đương 113.850 đồng mỗi tháng từ ngày 1/7.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc tăng mức đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế dựa trên mức lương cơ sở mới có tác động trực tiếp đến chi phí của người lao động và người sử dụng lao động. Với các nhóm cán bộ, công chức và viên chức, đây là sự điều chỉnh phù hợp nhằm đảm bảo quỹ bảo hiểm có đủ nguồn lực để chi trả các chế độ an sinh xã hội như hưu trí, tử tuất, thất nghiệp, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.
Đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, việc nâng mức thu nhập tối đa làm căn cứ đóng giúp mở rộng phạm vi đóng góp, từ đó tăng khả năng hưởng các chế độ bảo hiểm trong tương lai. Đồng thời, việc điều chỉnh mức đóng bảo hiểm y tế cũng giúp đảm bảo quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho các nhóm đối tượng đặc thù như người nghỉ ốm đau, thai sản hay người hưởng trợ cấp tai nạn lao động.
Đáng chú ý, khoảng 20 nhóm đối tượng được ngân sách nhà nước đóng toàn bộ bảo hiểm y tế như người có công với cách mạng, trẻ em dưới 6 tuổi, hộ nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn, người hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hàng tháng hay người hiến tạng cũng sẽ được hưởng lợi từ việc tăng mức lương cơ sở mà không phải đóng thêm chi phí. Ngoài ra, có 9 nhóm được ngân sách hỗ trợ một phần mức đóng, giúp giảm gánh nặng tài chính cho các đối tượng này.
Kết luận
Từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, việc tăng mức đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế theo mức lương cơ sở mới là bước điều chỉnh cần thiết nhằm bảo đảm quyền lợi và sự bền vững của các quỹ bảo hiểm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều nhóm lao động, đặc biệt là cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong các đơn vị sự nghiệp công lập. Đồng thời, chính sách cũng thể hiện sự quan tâm của nhà nước đối với các nhóm yếu thế khi ngân sách chi trả hoặc hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế cho họ.
Hình ảnh từ bài viết
Công chức giải quyết thủ tục hành chính cho người dân tại Trung tâm hành chính công phường Thủ Đức, TP HCM, tháng 7/2025. Ảnh: Quỳnh Trần
Tăng mức đóng bảo hiểm xã hội và y tế từ 1/7: Những nhóm lao động nào bị ảnh hưởng?