Tẩu tán tài sản để trốn nợ: Có thoát được trách nhiệm pháp lý?
Trong cuộc sống kinh doanh, không ít người rơi vào tình trạng thua lỗ, nợ nần chồng chất. Một câu hỏi được đặt ra là liệu việc bán hoặc chuyển nhượng tài sản trước khi bị kiện có giúp họ thoát khỏi trách nhiệm trả nợ? Câu chuyện của một chủ hộ kinh doanh đang nợ đối tác 5 tỷ đồng sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Bối cảnh
Người gửi câu hỏi là chủ một hộ kinh doanh đang trong tình trạng thua lỗ, đồng thời nợ một đối tác số tiền lên đến 5 tỷ đồng. Hiện tại, ngoài hoạt động kinh doanh, người này còn đứng tên sở hữu một lô đất và một chiếc ôtô. Lo ngại việc đối tác sẽ khởi kiện ra tòa để yêu cầu thanh toán khoản nợ, người này đang cân nhắc việc bán hoặc chuyển nhượng toàn bộ tài sản trước khi có quyết định pháp lý nào.
Đáng chú ý, đối tác mới chỉ yêu cầu trả nợ mà chưa có bất kỳ quyết định phong tỏa hay kê biên tài sản nào từ cơ quan có thẩm quyền. Điều này đặt ra câu hỏi về quyền tự do chuyển nhượng tài sản trong khi có khoản nợ lớn chưa được giải quyết.
Diễn biến chính
Người gửi thắc mắc liệu trong trường hợp này có được phép bán lô đất và chiếc ôtô để tránh việc tài sản bị kê biên hay không. Đồng thời, họ cũng muốn biết nếu bán hết tài sản trước khi bị kiện thì có còn phải chịu trách nhiệm trả khoản nợ 5 tỷ đồng hay không.
Luật sư tư vấn rằng việc đối tác chưa khởi kiện không đồng nghĩa với việc người nợ có quyền tẩu tán tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ. Nếu việc bán tài sản chỉ là giao dịch giả tạo, ví dụ chuyển nhượng cho người thân hoặc người quen mà không thực sự nhận tiền, nhằm che giấu tài sản để chủ nợ không thể thu hồi, thì giao dịch này có thể bị tòa án tuyên vô hiệu theo khoản 2 Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015.
Điều này có nghĩa giao dịch được xác lập nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba sẽ không được pháp luật công nhận. Hành vi này không chỉ dẫn đến trách nhiệm dân sự mà còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự tùy theo mục đích và hành vi cụ thể.
Theo Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người nhận tài sản thông qua hợp đồng nhưng sau đó có hành vi chiếm đoạt tài sản có thể bị truy cứu về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Với giá trị tài sản chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên, mức án có thể lên đến 20 năm tù.
Tuy nhiên, việc kinh doanh thua lỗ và bán tài sản chưa tự động cấu thành tội phạm. Cơ quan chức năng phải chứng minh được dấu hiệu chiếm đoạt như có tài sản nhưng không trả nợ, hoặc bán tài sản để tẩu tán chứ không dùng vào mục đích trả nợ.
Ngoài ra, nếu đã có bản án hoặc quyết định của tòa án có hiệu lực, người phải thi hành án nhưng cố tình không chấp hành và tẩu tán tài sản để trốn tránh việc thi hành án thì có thể bị truy cứu về tội Không chấp hành án theo Điều 380 Bộ luật Hình sự 2015, với mức phạt tù từ 2 đến 5 năm.
Phân tích & Ý nghĩa
Trường hợp này cho thấy việc bán tài sản khi đang có khoản nợ lớn không phải là cách để thoát khỏi trách nhiệm pháp lý. Nếu hành vi bán tài sản nhằm che giấu, tẩu tán để trốn tránh trả nợ thì giao dịch có thể bị tòa án tuyên vô hiệu, đồng thời người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và các nước EU, những quy định này cũng rất quan trọng. Việc hiểu rõ luật pháp về nghĩa vụ trả nợ và các hành vi bị cấm giúp người kinh doanh tránh rơi vào tình trạng vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến uy tín và quyền lợi cá nhân. Đặc biệt, khi các tài sản như nhà đất hay xe ôtô tại Séc có giá trị lớn, việc chuyển nhượng cần được thực hiện minh bạch và đúng pháp luật để tránh rủi ro pháp lý.
Kết luận
Việc bán đất và ôtô không giúp người nợ thoát khỏi khoản nợ 5 tỷ đồng. Nếu có mục đích tẩu tán tài sản để trốn tránh nghĩa vụ trả nợ, giao dịch có thể bị tuyên vô hiệu và người thực hiện có thể bị xử lý hình sự tùy theo hành vi và thời điểm thực hiện.
Luật sư Phạm Thanh Hữu
Đoàn luật sư TP HCM
Tẩu tán tài sản để trốn nợ: Có thoát được trách nhiệm pháp lý?