Thâm hụt ngân sách Séc sẽ cao hơn dự kiến, cảnh báo từ Kalousek
Bộ Tài chính Séc tuyên bố thâm hụt ngân sách năm tới sẽ ở mức 2,8% GDP, nhưng các chuyên gia kinh tế lại cho rằng con số thực tế sẽ cao hơn nhiều. Liệu điều này sẽ ảnh hưởng thế nào đến nền kinh tế và đời sống người dân, đặc biệt là cộng đồng người Việt tại Séc? Hãy cùng phân tích kỹ hơn về tình hình tài chính công hiện nay.
Bối cảnh
Séc là một trong những quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu (EU) từ năm 2004, và phải tuân thủ các quy định về tài chính công của EU, trong đó có giới hạn thâm hụt ngân sách không vượt quá 3% GDP. Chính phủ Séc đã cam kết duy trì thâm hụt ngân sách dưới mức này nhằm đảm bảo ổn định kinh tế và tránh các biện pháp trừng phạt từ EU.
Tuy nhiên, trong bối cảnh chi tiêu quốc phòng tăng cao do tình hình an ninh khu vực và các yếu tố kinh tế toàn cầu biến động, Bộ Tài chính Séc dự kiến thâm hụt ngân sách năm tới sẽ là 2,8% GDP, nhưng con số này đã bao gồm một "điều khoản thoát" (úniková doložka) cho chi tiêu quốc phòng. Điều khoản này cho phép chi tiêu vượt giới hạn ngân sách thông thường mà không bị EU phạt, nhưng vẫn tính vào thâm hụt thực tế.
Diễn biến chính
Chính trị gia và chuyên gia kinh tế Miroslav Kalousek đã lên tiếng cảnh báo rằng thâm hụt ngân sách thực tế sẽ vượt xa con số do Bộ Tài chính công bố. Ông cho biết: "Bộ Tài chính tuyên bố thâm hụt 2,8%, nhưng đó là con số đã trừ đi điều khoản thoát cho chi tiêu quốc phòng. Thực tế, thâm hụt sẽ cao hơn 3% GDP, và điều này đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ phải vay nợ nhiều hơn và chi phí lãi vay cũng sẽ tăng theo."
Quan điểm tương tự cũng được Vít Hradil, kinh tế trưởng của công ty Investika, đưa ra khi ông nhận định rằng con số 2,8% là mức thâm hụt được điều chỉnh để tránh bị Ủy ban châu Âu phạt, nhưng thâm hụt thực tế có thể lên tới 3,5% GDP.
Bên cạnh đó, để đạt được mục tiêu thâm hụt 2,8%, các chính quyền địa phương như các thành phố và vùng (obce a kraje) sẽ phải quản lý ngân sách với mức thặng dư đáng kể. Theo Petr Dufek, kinh tế trưởng của Ngân hàng Creditas, thâm hụt ngân sách nhà nước dự kiến lên đến 389 tỷ Kč tương đương khoảng 4,1% GDP, và phần còn lại để hạ xuống 2,8% sẽ phụ thuộc vào khả năng và ý chí của các chính quyền địa phương trong việc đầu tư và tiết kiệm.
Trong nửa đầu năm nay, các chính quyền địa phương đã đạt thặng dư khoảng 60,5 tỷ Kč, nhưng sau khi trừ đi các khoản chuyển cho giáo dục, thặng dư thực tế chỉ còn 26,2 tỷ Kč. Năm ngoái, tổng thặng dư của các chính quyền địa phương là 14 tỷ Kč, trong đó Praha đóng góp lớn nhất với thặng dư 24,2 tỷ Kč, còn các vùng lại bị thâm hụt.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc thâm hụt ngân sách thực tế cao hơn dự kiến sẽ gây áp lực lớn lên nền kinh tế Séc. Khi chính phủ phải vay nhiều hơn để bù đắp cho khoản thâm hụt, chi phí trả lãi vay cũng tăng lên, làm giảm nguồn lực dành cho các dịch vụ công và đầu tư phát triển.
Kalousek cảnh báo rằng ngay cả khi không đầu tư thêm đồng nào, chính phủ cũng phải vay khoảng 47 tỷ Kč để chi trả cho hoạt động thường xuyên trong năm nay, và con số này sẽ tăng lên 99 tỷ Kč vào năm tới. Điều này đồng nghĩa với việc chính phủ đang tiêu xài tương lai của đất nước nhanh gấp đôi so với năm trước.
Đáng chú ý, mặc dù nền kinh tế Séc đang tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp thấp, thâm hụt ngân sách lớn lại giống như một cuộc khủng hoảng kinh tế sâu sắc hoặc đại dịch Covid-19, theo nhận định của Kalousek. Điều này cho thấy chính sách tài chính hiện tại có thể không bền vững về lâu dài.
Về phía chính phủ, Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (thuộc đảng ANO) kỳ vọng rằng chính sách ngân sách sẽ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, từ đó giúp giảm thâm hụt. Kế hoạch tài chính được Ủy ban châu Âu phê duyệt dự kiến giảm thâm hụt từ 2,8% GDP năm tới xuống còn 2% vào năm 2028 và 1,6% vào năm 2029.
Kết luận
Tình hình thâm hụt ngân sách của Séc hiện đang là vấn đề đáng lo ngại khi con số thực tế có thể vượt xa dự báo chính thức, gây áp lực lên chi phí vay nợ và khả năng chi tiêu của chính phủ. Điều này cũng đặt ra thách thức lớn cho các chính quyền địa phương và toàn bộ nền kinh tế trong việc cân đối ngân sách và duy trì sự ổn định tài chính. Với cộng đồng người Việt tại Séc, những biến động này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến chi phí sinh hoạt, đầu tư kinh doanh và các dịch vụ công thiết yếu.
Thâm hụt ngân sách Séc sẽ cao hơn dự kiến, cảnh báo từ Kalousek