Thâm hụt ngân sách Séc tăng lên 194 tỷ Kč trong 9 tháng đầu năm
Ngân sách nhà nước Cộng hòa Séc tiếp tục ghi nhận mức thâm hụt lớn trong 9 tháng đầu năm 2026, lên tới 194 tỷ Kč. Trong khi thu ngân sách có tăng nhẹ thì chi tiêu lại tăng nhanh hơn, đặc biệt là ở các khoản chi cho xã hội và đầu tư công. Điều này đặt ra nhiều thách thức cho chính sách tài chính của chính phủ trong thời gian tới.
Bối cảnh
Ngân sách nhà nước là công cụ quan trọng để chính phủ quản lý tài chính quốc gia, cân đối thu chi nhằm đảm bảo hoạt động của bộ máy nhà nước và các dịch vụ công. Thâm hụt ngân sách xảy ra khi chi tiêu vượt thu nhập, buộc nhà nước phải vay nợ để bù đắp phần thiếu hụt. Năm 2026, Séc đang đối mặt với thâm hụt ngân sách gia tăng, trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động và áp lực chi tiêu xã hội tăng cao.
Chính phủ Séc đã phê duyệt kế hoạch ngân sách với mức thâm hụt dự kiến lên tới 310 tỷ Kč cho cả năm 2026, cao hơn nhiều so với các năm trước. Năm tới, thâm hụt dự kiến còn tăng lên khoảng 386 tỷ Kč, trở thành mức thâm hụt lớn thứ hai trong lịch sử Cộng hòa Séc kể từ khi thành lập.
Diễn biến chính
Trong 9 tháng đầu năm, tổng thu ngân sách nhà nước tăng thêm 41,7 tỷ Kč, tương đương mức tăng 2,7% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, chi tiêu nhà nước lại tăng nhanh hơn, lên tới 82,4 tỷ Kč (tăng 4,8%). Sau khi trừ đi các khoản tiền từ quỹ châu Âu và các cơ chế tài chính khác, thâm hụt ngân sách thực tế là 210,7 tỷ Kč, tăng 55,8 tỷ Kč so với cùng kỳ năm trước.
Thu ngân sách tăng chủ yếu nhờ vào các khoản sau:
- Bảo hiểm xã hội tăng 38,8 tỷ Kč (6,5%), nhờ mức lương và tiền công tăng cao.
- Thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương tăng 7,3 tỷ Kč.
- Thuế giá trị gia tăng (DPH) tăng 4,1%, tương đương 12,1 tỷ Kč thêm.
- Thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế năng lượng tăng thêm 1,2 tỷ Kč.
Tuy nhiên, có một số thay đổi trong cơ cấu thuế làm giảm thu ngân sách nhà nước, như việc giảm tỷ lệ phần trăm thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp, cá nhân chuyển sang cho các cấp chính quyền địa phương, gây thiệt hại khoảng 25,2 tỷ Kč.
Về chi tiêu, các khoản chi cho lĩnh vực xã hội tăng mạnh, trong đó:
- Chi cho lương hưu tăng 17,4 tỷ Kč (3,2%).
- Chi hỗ trợ thất nghiệp tăng gần 50%, thêm 5,5 tỷ Kč.
- Chi trả cho người được gọi là "bảo hiểm nhà nước" tăng thêm 17,6 tỷ Kč.
- Chi cho quốc phòng tăng gần 13 tỷ Kč.
- Chi phí phục vụ nợ công (lãi suất và các chi phí liên quan) tăng 6,3 tỷ Kč, lên tổng cộng 74 tỷ Kč.
Đáng chú ý, đầu tư công của nhà nước đạt kỷ lục với tổng số tiền lên đến 172,2 tỷ Kč, tăng 23,2 tỷ Kč (15,6%) so với cùng kỳ. Phần lớn khoản này là các khoản trợ cấp cho các quỹ nhà nước, trong đó Quỹ hạ tầng giao thông nhận được 67,8 tỷ Kč, tăng 2,9 tỷ Kč so với năm trước.
Phân tích & Ý nghĩa
Mức thâm hụt ngân sách tăng mạnh cho thấy áp lực chi tiêu của nhà nước đang vượt quá khả năng thu ngân sách hiện tại. Việc tăng chi cho các lĩnh vực xã hội như lương hưu, hỗ trợ thất nghiệp phản ánh nhu cầu ngày càng cao trong bối cảnh dân số già hóa và các khó khăn kinh tế xã hội. Đồng thời, đầu tư công tăng mạnh nhằm thúc đẩy phát triển hạ tầng cũng góp phần làm tăng chi tiêu.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, thâm hụt ngân sách và áp lực tài chính của chính phủ có thể ảnh hưởng gián tiếp đến các chính sách thuế, phúc lợi xã hội và đầu tư công. Ví dụ, các chính sách thuế có thể được điều chỉnh để tăng thu ngân sách, ảnh hưởng đến chi phí kinh doanh và sinh hoạt của người Việt. Ngoài ra, các khoản chi xã hội và đầu tư hạ tầng tăng có thể tạo ra cơ hội việc làm và dịch vụ tốt hơn cho cộng đồng.
Kết luận
Trong 9 tháng đầu năm 2026, ngân sách nhà nước Séc ghi nhận thâm hụt lên tới 194 tỷ Kč, do chi tiêu tăng nhanh hơn thu nhập. Mặc dù thu ngân sách có cải thiện, nhưng áp lực chi tiêu cho xã hội và đầu tư công vẫn là nguyên nhân chính khiến thâm hụt ngày càng sâu hơn. Đây là thách thức lớn đối với chính sách tài chính của chính phủ trong thời gian tới.
Thâm hụt ngân sách Séc tăng lên 194 tỷ Kč trong 9 tháng đầu năm