Tháng 8 lập kỷ lục mưa và nắng nóng bất thường tại Việt Nam
Tháng 8 năm nay đánh dấu một chuỗi kỷ lục về lượng mưa và nhiệt độ tại nhiều địa phương ở Việt Nam. Liệu những hiện tượng thời tiết cực đoan này có phải là dấu hiệu của biến đổi khí hậu? Và chúng ảnh hưởng như thế nào đến đời sống người dân?
Bối cảnh
Tháng 8 thường là thời điểm cao điểm mùa mưa bão ở Việt Nam, đặc biệt tại các vùng Bắc Bộ và Trung Bộ. Năm nay, có ba cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, dù không đổ bộ trực tiếp vào đất liền nhưng đã gây ra nhiều đợt mưa lớn và giông lốc kéo dài. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến lượng mưa kỷ lục tại nhiều trạm khí tượng trong tháng.
Bên cạnh đó, nền nhiệt cũng tăng cao bất thường, với nhiều ngày nắng nóng gay gắt, nhiệt độ vượt ngưỡng 39 độ C tại một số địa phương. Hiện tượng này phản ánh sự biến đổi phức tạp của khí hậu, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của người dân.
Diễn biến chính
Bắc Bộ trải qua hai đợt mưa diện rộng, trong đó đợt mưa kéo dài từ ngày 19 đến 24/8 là đáng chú ý nhất với lượng mưa phổ biến từ 130 đến 330 mm, có nơi trên 500 mm. Mẫu Sơn (Lạng Sơn) ghi nhận lượng mưa lên tới 734 mm, Bãi Cháy (Quảng Ninh) cũng đạt 731 mm. Đây là những con số vượt xa mức trung bình nhiều năm.
Trung Bộ cũng không kém phần khắc nghiệt với bốn đợt mưa diện rộng. Khu vực từ Thanh Hóa đến TP Huế chịu hai đợt mưa lớn vào các ngày 19-21/8 và 24-25/8, với lượng mưa phổ biến từ 100 đến 200 mm, có nơi trên 250 mm. Một số trạm như Đình Lập (Lạng Sơn) ghi nhận tổng lượng mưa tháng 8 lên đến 878,4 mm, Thanh Hóa 728 mm, Khê Sanh (Quảng Trị) 757,8 mm.
Không chỉ tổng lượng mưa tháng, lượng mưa trong ngày cũng lập kỷ lục tại 5 trạm. Ví dụ, ngày 20/8, Vinh (Nghệ An) ghi nhận 362,9 mm, vượt kỷ lục cũ năm 2010; Hương Sơn (Hà Tĩnh) đạt 267,6 mm, cao hơn mức kỷ lục năm 2007. Mẫu Sơn cũng ghi nhận lượng mưa ngày 359,7 mm vào ngày 22/8, phá kỷ lục năm 2018.
Bên cạnh mưa lớn, nhiều khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ trải qua những ngày nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35 đến 38 độ C, có nơi vượt trên 39 độ C. Tại Cam Ranh (Khánh Hòa), nhiệt độ lên tới 40,4 độ C ngày 27/8, phá kỷ lục cũ 39 độ C. Bắc Mê (Tuyên Quang) cũng ghi nhận 40 độ C vào ngày 13/8, cao hơn mức 39,5 độ C năm 2021.
Tháng 8 còn chứng kiến 32 trạm khí tượng có nhiệt độ trung bình tháng đạt hoặc vượt kỷ lục, như Cam Ranh 31,7 độ C, Đà Nẵng 31,6 độ C, Quảng Ngãi và Hoài Nhơn (Gia Lai) cùng 31,3 độ C. Nhiệt độ trung bình tháng 8 trên cả nước cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1 độ C, riêng Duyên hải Nam Trung Bộ và Nam Bộ cao hơn 1-2 độ C.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc nhiều trạm khí tượng ghi nhận lượng mưa và nhiệt độ trung bình tháng 8 vượt kỷ lục cho thấy sự bất thường trong mô hình thời tiết, có thể liên quan đến biến đổi khí hậu toàn cầu. Những đợt mưa lớn kéo dài gây ngập úng, ảnh hưởng đến giao thông, sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân tại các tỉnh Bắc Bộ và Trung Bộ.
Trong khi đó, nắng nóng gay gắt không chỉ làm tăng nguy cơ cháy rừng mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt với người già và trẻ nhỏ. Đối với cộng đồng người Việt tại nước ngoài, như tại Cộng hòa Séc và các nước EU, những biến đổi khí hậu này cũng có thể gián tiếp ảnh hưởng qua nguồn cung thực phẩm, giá cả và các chuyến bay về quê.
Đáng chú ý, sự phân bố mưa không đều giữa các vùng cũng tạo ra thách thức trong quản lý nguồn nước và phát triển kinh tế địa phương. Bắc Bộ, khu vực từ Thanh Hóa đến Quảng Trị và Gia Lai có lượng mưa cao hơn trung bình nhiều năm từ 50-100%, thậm chí một số nơi lên tới 150-250%. Ngược lại, ven biển từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa lại thiếu hụt lượng mưa từ 50-80%, có nơi trên 90%, gây ra tình trạng khô hạn cục bộ.
Kết luận
Tháng 8 năm 2026 ghi dấu ấn với nhiều kỷ lục về mưa và nắng nóng tại Việt Nam, phản ánh sự biến đổi phức tạp của khí hậu trong khu vực. Những hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân mà còn đặt ra nhiều thách thức trong quản lý tài nguyên và ứng phó thiên tai. Việc theo dõi, dự báo chính xác và có các biện pháp thích ứng phù hợp là cần thiết để giảm thiểu tác động tiêu cực trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Ngập Lạng Sơn ngày 23/8. Ảnh: Công an tỉnh Lạng Sơn
Tháng 8 lập kỷ lục mưa và nắng nóng bất thường tại Việt Nam