Thanh niên Việt Nam 'ba không' tăng lên 1,6 triệu người quý III/2026
Trong quý III năm 2026, số thanh niên Việt Nam trong độ tuổi từ 15 đến 24 tuổi không có việc làm, không tham gia học tập và đào tạo (gọi tắt là NEET) đã tăng lên đáng kể, đạt con số 1,6 triệu người. Tình trạng này đặt ra nhiều câu hỏi về chuyển đổi từ môi trường giáo dục sang thị trường lao động và những thách thức mà giới trẻ đang đối mặt.
Bối cảnh
Thuật ngữ NEET (Not in Employment, Education or Training) dùng để chỉ nhóm thanh niên không có việc làm, không đi học và không tham gia đào tạo nghề. Đây là một chỉ số quan trọng phản ánh mức độ hòa nhập của giới trẻ vào thị trường lao động và hệ thống giáo dục.
Tại Việt Nam, quý III thường là thời điểm nhiều sinh viên đại học, cao đẳng và trung cấp tốt nghiệp, bắt đầu quá trình chuyển đổi từ môi trường học tập sang tìm kiếm việc làm. Điều này dẫn đến sự gia tăng tạm thời số lượng thanh niên NEET do chưa kịp tìm được việc làm hoặc tham gia đào tạo nghề phù hợp.
Diễn biến chính
Theo báo cáo của Cục Thống kê Việt Nam, trong quý III/2026, số thanh niên NEET tăng thêm 195.000 người, chiếm hơn 11% tổng số thanh niên trong độ tuổi 15-24 trên toàn quốc. So với các quốc gia khác, tỷ lệ này vẫn ở mức tương đối thấp, khi ILO (Tổ chức Lao động Quốc tế) ghi nhận năm 2025 tỷ lệ thanh niên NEET toàn cầu là 20%, các nước ASEAN trên 16%, và Ấn Độ hơn 24%.
Báo cáo cũng chỉ ra đặc điểm của nhóm thanh niên NEET tại Việt Nam:
- Gần 70% tập trung ở khu vực nông thôn, nơi cơ hội việc làm và đào tạo nghề còn hạn chế.
- Hơn một nửa là nữ giới, phản ánh những rào cản về giới trong tiếp cận giáo dục và việc làm.
- Đa số (87%) chưa từng được đào tạo chuyên môn kỹ thuật, và hơn một nửa chưa tốt nghiệp trung học phổ thông.
- Chỉ 13% đã qua đào tạo từ sơ cấp trở lên.
- Khoảng 32% trong nhóm này có nhu cầu tìm việc, cho thấy một phần không nhỏ còn muốn tham gia thị trường lao động.
Bên cạnh đó, quý III cũng ghi nhận khoảng 1,9 triệu lao động không sử dụng hết tiềm năng, tức là những người có nhu cầu làm việc nhưng chưa được đáp ứng đủ công việc. Nhóm này bao gồm người thất nghiệp, thiếu việc làm, hoặc những người ngoài lực lượng lao động nhưng sẵn sàng làm việc hoặc tìm việc nhưng chưa thể đi làm ngay.
Phân tích & Ý nghĩa
Hiện tượng tăng số thanh niên NEET phản ánh sự lệch pha giữa cung và cầu lao động trên thị trường. Điều này có nghĩa là nguồn cung lao động trẻ đang dư thừa so với nhu cầu tuyển dụng hoặc chưa phù hợp với yêu cầu công việc hiện tại.
Tỷ lệ lao động không dùng hết tiềm năng thường tồn tại trong điều kiện kinh tế bình thường và tăng cao khi thị trường lao động chịu tác động tiêu cực, như trong đại dịch Covid-19 khi tỷ lệ này lên tới hơn 10% quý III/2021. Hiện nay, tỷ lệ này duy trì quanh mức 4%, cho thấy sự ổn định tương đối nhưng vẫn còn dư địa cải thiện.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, hiện tượng này có thể liên quan đến việc chuyển đổi nghề nghiệp, đào tạo lại kỹ năng hoặc tìm kiếm cơ hội việc làm phù hợp, đặc biệt với thế hệ trẻ mới sang hoặc sinh ra tại nước ngoài. Việc định hướng nghề nghiệp, phân luồng giáo dục và hỗ trợ kết nối thanh niên với thị trường lao động là rất quan trọng để giảm tỷ lệ NEET và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Kết luận
Tổng kết lại, quý III năm 2026 chứng kiến sự gia tăng đáng kể số thanh niên NEET tại Việt Nam, chủ yếu do giai đoạn chuyển tiếp từ học tập sang lao động. Mặc dù tỷ lệ này vẫn thấp hơn nhiều quốc gia khác, nhưng việc cải thiện công tác định hướng nghề nghiệp và đào tạo kỹ năng là cần thiết để giúp giới trẻ hòa nhập hiệu quả hơn vào thị trường lao động, đồng thời giảm thiểu những rủi ro xã hội liên quan đến thất nghiệp và thiếu kỹ năng.
Hình ảnh từ bài viết
Người trẻ tìm hiểu thông tin việc làm tại phiên giao dịch do Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tổ chức, tháng 9/2026. Ảnh: Hồng Chiêu
Thanh niên Việt Nam 'ba không' tăng lên 1,6 triệu người quý III/2026