Thảo luận về vốn vay cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại nghị trường Việt Nam
Trong phiên thảo luận tổ chiều ngày 17 tháng 10 về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, hai đại biểu Quốc hội đã có cuộc trao đổi sôi nổi xoay quanh vấn đề vốn vay và các chính sách ưu đãi dành cho nhóm doanh nghiệp này. Vấn đề vốn được xem là nút thắt lớn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.
Bối cảnh
Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm số lượng áp đảo trong nền kinh tế Việt Nam, với gần 6 triệu hộ kinh doanh và gần 1 triệu doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhu cầu vốn để sản xuất, kinh doanh, đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường ngày càng tăng, trong khi khả năng tiếp cận vốn vay của các doanh nghiệp này vẫn còn nhiều hạn chế.
Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được Quốc hội xem xét nhằm tạo ra khung pháp lý hỗ trợ tốt hơn cho nhóm doanh nghiệp này, đặc biệt trong việc tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi và các chính sách hỗ trợ khác.
Diễn biến chính
Đại biểu Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), nhấn mạnh rằng vốn là một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với DNNVV. Ông cho rằng vấn đề không phải thiếu các gói vay mà là thiếu cơ chế để doanh nghiệp có thể tiếp cận được nguồn vốn đó.
Ông Thân đề xuất cần đa dạng hóa các kênh huy động và phân bổ vốn, không chỉ trông chờ vào tín dụng ngân hàng truyền thống. Cụ thể, ông kiến nghị triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các mô hình tài chính mới, mở rộng vai trò của các tổ chức tài chính không nhận tiền gửi, tổ chức tài chính vi mô, các quỹ và tổ chức tài chính nước ngoài. Ngoài ra, mô hình ngân hàng số với khả năng huy động vốn và cho vay nhanh, chi phí thấp cũng được ông nhấn mạnh là cần thiết.
Phía Vietcombank, đại biểu Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch hội đồng quản trị, cho biết tình hình tài chính yếu kém, năng lực quản trị còn hạn chế, phương án vay vốn chưa tốt và thiếu tài sản bảo đảm là những nguyên nhân khiến DNNVV khó tiếp cận vốn vay. Ông cũng lưu ý rằng chính sách ưu đãi cần được thiết kế hợp lý để đảm bảo ngân hàng có thể duy trì hoạt động cho vay bền vững.
Ông Tùng đề xuất mức lãi suất cho vay ưu đãi thấp hơn mặt bằng chung khoảng 1-2 điểm phần trăm, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa giữ được động lực cho ngân hàng. Đồng thời, ông nhấn mạnh việc nâng cao năng lực quản trị, xây dựng phương án kinh doanh, khai thác dữ liệu và minh bạch báo cáo tài chính là rất quan trọng để giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn dễ dàng hơn.
Ông cũng đề xuất gắn kết DNNVV với các doanh nghiệp lớn trong chuỗi cung ứng để tạo ra đầu ra ổn định, hợp đồng rõ ràng và dòng tiền minh bạch, từ đó giúp ngân hàng đánh giá khả năng trả nợ chính xác hơn.
Trước những phân tích này, ông Nguyễn Văn Thân phản biện rằng nếu chỉ dựa vào các tiêu chí tín dụng thông thường thì khó có thể giải quyết được những vướng mắc kéo dài nhiều năm. Ông nhấn mạnh DNNVV ở vị thế yếu hơn nên cần có cơ chế hỗ trợ rõ ràng, tránh yêu cầu cạnh tranh hoàn toàn bình đẳng ngay từ đầu, vì điều này sẽ làm nhóm doanh nghiệp yếu thế khó có cơ hội phát triển.
Ông cảnh báo nếu không tiếp cận được vốn chính thức, DNNVV có thể phải vay từ các nguồn với lãi suất cao và rủi ro lớn. Ông cũng đề nghị cần có cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan để xác định rõ trách nhiệm và phương thức chia sẻ rủi ro nhằm giúp doanh nghiệp vay vốn dễ dàng hơn.
Đáp lại, ông Tùng cho biết Vietcombank không giảm tài trợ cho DNNVV mà tập trung gắn kết nhóm này với các chuỗi cung ứng có nền tảng vững chắc, lấy doanh nghiệp lớn làm cơ sở triển khai tín dụng. Cách làm này giúp ngân hàng đánh giá dòng tiền qua các khoản phải thu, phải trả và giao dịch trong chuỗi cung ứng, từ đó giảm bớt yêu cầu về tài sản bảo đảm truyền thống như bất động sản.
Phân tích & Ý nghĩa
Cuộc thảo luận phản ánh thực trạng khó khăn trong tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam, một vấn đề không chỉ liên quan đến nguồn vốn mà còn đến cơ chế, chính sách và năng lực quản trị của doanh nghiệp. Việc đa dạng hóa kênh huy động vốn và áp dụng các mô hình tài chính mới như ngân hàng số hay tổ chức tài chính vi mô có thể mở ra cơ hội mới cho DNNVV.
Đồng thời, sự phối hợp giữa ngân hàng và doanh nghiệp lớn trong chuỗi cung ứng là một hướng đi thực tế giúp giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ vay vốn. Tuy nhiên, để chính sách hỗ trợ thực sự hiệu quả, cần có sự cân bằng giữa ưu đãi và tính bền vững của hệ thống tài chính, tránh gây áp lực lên ngân hàng.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những vấn đề tương tự về tiếp cận vốn và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ cũng rất đáng quan tâm, nhất là với các doanh nghiệp Việt đang hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh nhỏ, nhà hàng, nail hay siêu thị. Việc hiểu rõ các chính sách và cơ chế tài chính tại Việt Nam cũng giúp cộng đồng có thêm thông tin khi mở rộng kinh doanh hoặc hợp tác với đối tác trong nước.
Kết luận
Phiên thảo luận tại Quốc hội Việt Nam ngày 17 tháng 10 đã làm rõ nhiều khía cạnh của vấn đề vốn vay cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, từ khó khăn thực tế đến các giải pháp đổi mới cơ chế tài chính. Đây là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, góp phần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhóm doanh nghiệp này phát triển bền vững trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn (hàng trên, bên trái) và Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang dự buổi thảo luận - Ảnh: TIẾN LONG
Đại biểu Nguyễn Văn Thân - Ảnh: TIẾN LONG
Chủ tịch hội đồng quản trị Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng - Ảnh: TIẾN LONG
Thảo luận về vốn vay cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại nghị trường Việt Nam