Thỏa thuận Mỹ - Iran mở ra hy vọng giảm căng thẳng nguồn cung dầu châu Á
Cuộc xung đột kéo dài gần 4 tháng tại Trung Đông đã khiến nguồn cung dầu toàn cầu, đặc biệt cho châu Á, bị gián đoạn nghiêm trọng. Tuy nhiên, thỏa thuận sơ bộ ký ngày 17 tháng 6 giữa Mỹ và Iran về việc chấm dứt xung đột và mở lại eo biển Hormuz đã thắp lên hy vọng cho khu vực châu Á - nơi phụ thuộc lớn vào dầu mỏ Trung Đông.
Bối cảnh
Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược nối liền Vịnh Ba Tư với vùng biển Ấn Độ Dương, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Trong gần 4 tháng qua, tuyến này gần như bị phong tỏa do xung đột, khiến thế giới hụt khoảng 1,15 tỷ thùng dầu. Điều này gây áp lực lớn lên thị trường năng lượng, đặc biệt là các nền kinh tế châu Á vốn phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ Trung Đông.
Đông Nam Á chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi nhiều quốc gia phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp như tuần làm việc 4 ngày, phân phối dầu diesel theo định mức, tái khởi động nhà máy điện than, pha trộn ethanol vào nhiên liệu và hạn chế xuất khẩu dầu thô. Tình trạng này khiến giá xăng dầu tại Philippines tăng khoảng 40%, buộc Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. phải ban bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia từ cuối tháng 3.
Diễn biến chính
Thỏa thuận Mỹ - Iran được đánh giá là tín hiệu tích cực cho châu Á, theo nhóm phân tích của ngân hàng đầu tư ING (Hà Lan). Việc mở lại eo biển Hormuz sẽ giúp cải thiện nguồn cung dầu, giảm áp lực lên các quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn như Philippines, Ấn Độ, Thái Lan, Hàn Quốc và Nhật Bản.
ING nhận định Đông Nam Á hưởng lợi lớn nhất nếu giá dầu giảm, với Philippines là ví dụ điển hình. Các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng sẽ giảm chi phí vận tải, phân phối thực phẩm và các chi phí đầu vào khác. Hàn Quốc và Nhật Bản cũng kỳ vọng tăng trưởng tích cực hơn nhờ nguồn cung năng lượng ổn định, hỗ trợ ngành hóa dầu và xuất khẩu ôtô sang Trung Đông.
Dù vậy, nguồn cung dầu chỉ được khôi phục một phần vào cuối tháng 6 và dự kiến trở lại hoàn toàn vào cuối năm 2026. Các chuyên gia cảnh báo cần nhiều tháng để dòng chảy dầu mỏ về mức trước chiến sự do tồn kho thấp và hư hại cơ sở hạ tầng năng lượng như cảng xuất khẩu LNG Ras Laffan của Qatar.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc mở lại eo biển Hormuz không đồng nghĩa giá dầu sẽ giảm ngay lập tức. Cuộc khủng hoảng đã khiến các nước nhận thức rõ hơn về an ninh năng lượng, dẫn đến việc tăng dự trữ dầu chiến lược, đặc biệt tại Nam Á và Đông Nam Á. Điều này có thể làm chậm tốc độ giảm giá dầu dù nguồn cung cải thiện.
Thêm vào đó, sự mong manh trong quan hệ Mỹ - Iran và các yêu cầu phức tạp trong thỏa thuận như bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản bị phong tỏa và các điều kiện liên quan đến Israel khiến quá trình thực thi còn nhiều thách thức. Nhà đầu tư cũng cần thêm thông tin về quá trình rà phá thủy lôi và các lệnh trừng phạt để đánh giá chính xác thị trường.
Kết luận
Thỏa thuận Mỹ - Iran ngày 17 tháng 6 là bước đầu tiên mở ra hy vọng giảm căng thẳng nguồn cung dầu cho châu Á, đặc biệt là các nền kinh tế Đông Nam Á đang chịu áp lực lớn từ khủng hoảng năng lượng. Tuy nhiên, cần thời gian và nhiều yếu tố thuận lợi để thị trường dầu mỏ thực sự ổn định và giá năng lượng giảm bớt áp lực lên người tiêu dùng và doanh nghiệp.
Hình ảnh từ bài viết
Tài xế xe khách công cộng Jeepney xếp hàng chờ nhận tiền trợ cấp nhiên liệu ở Manila, Philippines ngày 15/4. Ảnh; Reuters
Thỏa thuận Mỹ - Iran mở ra hy vọng giảm căng thẳng nguồn cung dầu châu Á