Thống nhất đầu tư giai đoạn 1 đường sắt TP.HCM - Cần Thơ theo quy mô đường đơn
Bộ Xây dựng Việt Nam vừa có quyết định quan trọng về phương án đầu tư giai đoạn đầu của dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ, lựa chọn quy mô đường đơn. Dự án được đánh giá có quy mô lớn, đi qua khu vực nền đất yếu và ảnh hưởng sâu rộng đến phát triển kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Vậy dự án này có ý nghĩa gì và những bước tiếp theo sẽ ra sao?
Bối cảnh
Tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ là một dự án trọng điểm quốc gia nhằm kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với vùng Đồng bằng sông Cửu Long, khu vực có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp và thủy sản. Việc phát triển hạ tầng giao thông hiện đại, đặc biệt là đường sắt, được kỳ vọng sẽ thúc đẩy vận tải hàng hóa và hành khách, giảm tải cho đường bộ và đường thủy, đồng thời góp phần phát triển đô thị và logistics dọc tuyến.
Đồng bằng sông Cửu Long nổi tiếng với nền đất yếu, gây nhiều khó khăn về kỹ thuật xây dựng hạ tầng giao thông. Do đó, việc đầu tư tuyến đường sắt qua khu vực này đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng về giải pháp kỹ thuật để đảm bảo an toàn, ổn định lâu dài cho công trình.
Diễn biến chính
Ngày 14 tháng 6 năm 2026, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng chủ trì cuộc họp về báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ. Tại đây, lãnh đạo Bộ thống nhất phương án đầu tư giai đoạn 1 theo quy mô đường đơn, đồng thời yêu cầu hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để trình Bộ trong tháng 7-2026.
Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh dự án có quy mô lớn, đi qua khu vực địa chất yếu và có ảnh hưởng sâu rộng đến phát triển kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Vì vậy, công tác chuẩn bị đầu tư phải được nghiên cứu cẩn trọng, kỹ lưỡng nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả đầu tư.
Ông yêu cầu Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận và đơn vị tư vấn tiếp thu đầy đủ ý kiến của các cơ quan chuyên môn để hoàn thiện hồ sơ, trong đó cần bổ sung các cơ sở chính trị, pháp lý và số liệu dẫn chứng có nguồn trích dẫn cụ thể để làm rõ sự cần thiết đầu tư dự án.
Về dự báo nhu cầu vận tải, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận được giao làm việc cụ thể với Cục Đường bộ Việt Nam, Cục Hàng hải và Đường thủy nội địa Việt Nam cùng Tổng công ty Đường sắt Việt Nam để cập nhật số liệu thực tế về lượng hành khách và hàng hóa lưu thông trên hành lang TP.HCM - Cần Thơ. Việc dự báo phải phân tích rõ khả năng hấp dẫn của vận tải đường sắt, số liệu dự báo có sức thuyết phục và làm rõ sự phân chia thị phần giữa đường sắt với đường bộ, đường thủy nội địa.
Thứ trưởng cũng yêu cầu đưa nội dung nghiên cứu phát triển mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD - Transit Oriented Development) dọc tuyến đường sắt vào báo cáo tiền khả thi, xác định rõ quỹ đất khu vực lân cận các nhà ga để phát triển đô thị, thương mại, dịch vụ và logistics.
Về giải pháp kỹ thuật, Bộ Xây dựng thống nhất chủ trương phân kỳ đầu tư giai đoạn đầu theo quy mô đường đơn nhưng cần tính toán để bảo đảm tiết kiệm, tránh việc thi công giai đoạn sau làm gián đoạn tổ chức vận tải giai đoạn trước. Đặc biệt, đối với khu vực nền đất yếu đặc trưng của Đồng bằng sông Cửu Long, cần nghiên cứu giải pháp xử lý tối ưu nhằm bảo đảm ổn định lâu dài, hạn chế nguy cơ lún và bảo đảm an toàn chạy tàu.
Về hình thức đầu tư, Bộ đề nghị nghiên cứu đa dạng các hình thức, kết hợp giữa đầu tư công và phương thức đối tác công tư (PPP) để tăng tính khả thi của dự án.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc lựa chọn đầu tư giai đoạn 1 theo quy mô đường đơn là một quyết định mang tính thực tiễn, phù hợp với điều kiện tài chính và kỹ thuật hiện tại. Đường đơn có chi phí xây dựng thấp hơn so với đường đôi, giúp giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu phải có kế hoạch phân kỳ hợp lý để nâng cấp trong tương lai khi nhu cầu vận tải tăng cao.
Dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ không chỉ là công trình giao thông mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Việc kết nối hiệu quả giữa các phương thức vận tải (đường bộ, đường thủy, đường sắt) sẽ giúp giảm chi phí logistics, tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa địa phương, đồng thời tạo điều kiện phát triển các đô thị mới gắn với các nhà ga theo mô hình TOD, góp phần cải thiện chất lượng sống và phát triển bền vững.
Đặc biệt, việc nghiên cứu kỹ lưỡng các giải pháp kỹ thuật để xử lý nền đất yếu là yếu tố then chốt đảm bảo an toàn và tuổi thọ công trình. Nếu không được xử lý tốt, nền đất yếu có thể gây ra lún, nứt công trình, ảnh hưởng đến an toàn chạy tàu và chi phí bảo trì sau này.
Kết luận
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng đã yêu cầu Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận và đơn vị tư vấn hoàn thiện hồ sơ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án để trình Bộ trong tháng 7-2026. Bộ sẽ trực tiếp làm việc với lãnh đạo các địa phương liên quan để thống nhất về quỹ đất TOD và cách thức tổ chức triển khai dự án. Đây là bước chuẩn bị quan trọng để dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ có thể triển khai hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong tương lai gần.
Hình ảnh từ bài viết
Sơ bộ các nội dung đang được nghiên cứu của dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ - Đồ họa: TUẤN PHÙNG
Thống nhất đầu tư giai đoạn 1 đường sắt TP.HCM - Cần Thơ là đường đơn - Ảnh 2.
Thống nhất đầu tư giai đoạn 1 đường sắt TP.HCM - Cần Thơ theo quy mô đường đơn