Thủ tướng Nhật Bản gặp khó với cam kết xóa thuế VAT thực phẩm
Thuế giá trị gia tăng (VAT) trên thực phẩm tại Nhật Bản hiện đang ở mức 8%, một mức thuế khá cao và không được lòng người dân. Trước áp lực chi phí sinh hoạt tăng cao, Thủ tướng Sanae Takaičiová cùng đảng Cộng hòa Dân chủ Tự do (LDP) đã cam kết sẽ xóa bỏ hoàn toàn thuế này trong vòng hai năm. Tuy nhiên, đến nay kế hoạch này đang bị trì hoãn do những khó khăn kỹ thuật liên quan đến hệ thống máy tính tại các cửa hàng bán lẻ.
Bối cảnh
Thuế giá trị gia tăng (DPH trong tiếng Séc, tương đương VAT) là loại thuế áp dụng trên hầu hết các mặt hàng tiêu dùng, trong đó có thực phẩm. Tại Nhật Bản, mức thuế này hiện là 8%, được xem là khá cao và gây áp lực lớn lên chi phí sinh hoạt của người dân. Trong bối cảnh giá cả leo thang, các đảng phái chính trị trong cuộc bầu cử tháng 2 vừa qua đều cam kết sẽ giảm hoặc xóa bỏ thuế này nhằm hỗ trợ người tiêu dùng.
Đảng Cộng hòa Dân chủ Tự do (LDP) của Thủ tướng Sanae Takaičiová đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử và đưa ra lời hứa xóa bỏ thuế VAT thực phẩm trong vòng hai năm, dự kiến có hiệu lực trước tháng 3 năm sau. Đây là một cam kết lớn nhằm giảm gánh nặng tài chính cho người dân Nhật Bản.
Diễn biến chính
Tuy nhiên, sau khi nhậm chức, Thủ tướng Takaičiová đã phải đối mặt với áp lực từ các đảng đối lập yêu cầu đưa ra ngày cụ thể để thực hiện việc xóa bỏ thuế. Đến giữa tháng 5, bà thừa nhận rằng nguyên nhân chính khiến kế hoạch bị trì hoãn là do hệ thống máy tính tại các cửa hàng bán lẻ không thể cập nhật kịp việc thay đổi thuế.
Bà gọi tình trạng này là "một sự nhục nhã đối với Nhật Bản" và chỉ trích việc không thể linh hoạt điều chỉnh thuế ngay cả trong các trường hợp khẩn cấp như đại dịch hay thiên tai là điều rất đáng tiếc. Các nhà sản xuất máy tính tiền cũng xác nhận rằng việc cập nhật phần mềm để phù hợp với thay đổi thuế sẽ mất ít nhất một năm.
Trong khi đó, phe đối lập cáo buộc Thủ tướng Takaičiová lợi dụng vấn đề kỹ thuật này như một cái cớ để trì hoãn việc xóa bỏ thuế, trong khi chính phủ vẫn đang tìm cách cân đối tài chính cho lời hứa trước bầu cử. Bộ Tài chính Nhật Bản ước tính việc xóa bỏ thuế VAT trên thực phẩm sẽ khiến ngân sách mất khoảng 5 nghìn tỷ yên mỗi năm (tương đương 654,5 tỷ korun Séc).
Thủ tướng Takaičiová cũng từng thừa nhận từ năm ngoái rằng việc điều chỉnh hệ thống máy tính tiền sẽ mất thời gian, nên đây không phải là một vấn đề bất ngờ hay mới phát sinh.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc thuế VAT thực phẩm tại Nhật Bản đang được giữ ở mức 8% và chưa thể xóa bỏ ngay lập tức cho thấy những khó khăn trong việc thay đổi chính sách tài chính quy mô lớn, đặc biệt khi liên quan đến hệ thống công nghệ thông tin phức tạp của các cửa hàng bán lẻ. Đây là bài học về sự phụ thuộc vào công nghệ trong quản lý thuế và bán hàng hiện đại.
Giải pháp tạm thời mà chính phủ đang cân nhắc là giảm thuế VAT xuống còn 1%, dự kiến có thể thực hiện trong vòng 5-6 tháng tới. Điều này giúp chính phủ phần nào giữ được lời hứa trước bầu cử, đồng thời giảm bớt gánh nặng chi phí cho người tiêu dùng mà không gây tổn thất ngân sách quá lớn.
Đối với cộng đồng người Việt tại Nhật Bản và các nước châu Âu như Cộng hòa Séc, diễn biến này cũng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến chi phí sinh hoạt, đặc biệt với những ai kinh doanh trong ngành thực phẩm hoặc nhà hàng. Việc thay đổi thuế suất VAT sẽ tác động đến giá cả nguyên liệu và dịch vụ, từ đó ảnh hưởng đến giá bán và lợi nhuận.
Kết luận
Cam kết xóa bỏ thuế VAT thực phẩm của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaičiová đang gặp trở ngại lớn do vấn đề kỹ thuật liên quan đến hệ thống máy tính tiền tại các cửa hàng. Chính phủ đang tìm kiếm giải pháp giảm thuế tạm thời nhằm vừa thực hiện lời hứa vừa đảm bảo cân đối ngân sách. Sự việc này phản ánh những thách thức trong việc thay đổi chính sách tài chính quy mô lớn và ảnh hưởng đến chi phí sinh hoạt của người dân Nhật Bản cũng như các cộng đồng người Việt kinh doanh liên quan.
Thủ tướng Nhật Bản gặp khó với cam kết xóa thuế VAT thực phẩm