Thủ tướng yêu cầu tái cơ cấu, giảm trung gian phân phối xăng dầu
Xăng dầu là mặt hàng chiến lược ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, hệ thống phân phối hiện nay còn nhiều tầng nấc trung gian làm tăng chi phí và gây khó khăn trong việc kiểm soát nguồn cung. Thủ tướng Lê Minh Hưng đã yêu cầu Bộ Công Thương thiết kế lại hệ thống này nhằm giảm bớt các khâu trung gian, bảo đảm nguồn cung ổn định và minh bạch hơn.
Bối cảnh
Tính đến đầu năm 2026, Việt Nam có 33 thương nhân đầu mối xăng dầu, trong đó có 5 đơn vị chỉ kinh doanh nhiên liệu bay và 2 doanh nghiệp sản xuất là Lọc hóa dầu Nghi Sơn và Lọc hóa dầu Bình Sơn. Hệ thống phân phối còn khoảng 250 thương nhân phân phối, giảm so với khoảng 330 đơn vị năm 2023 do nhiều doanh nghiệp tự trả giấy chứng nhận hoặc bị thu hồi sau thanh tra.
Xăng dầu là mặt hàng chiến lược, thiết yếu cho sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân, ảnh hưởng đến lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, hệ thống phân phối hiện nay còn nhiều bất cập, với số lượng thương nhân đầu mối nhiều nhưng năng lực tạo nguồn hạn chế, dẫn đến tình trạng găm hàng, đầu cơ, mua bán lòng vòng và nhập lậu.
Diễn biến chính
Ngày 11 tháng 9, tại cuộc họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng giao Bộ Công Thương rà soát và thiết kế lại hệ thống phân phối xăng dầu theo hướng cắt giảm thực chất các tầng nấc trung gian. Mục tiêu là phân định rõ chức năng giữa khâu tạo nguồn với phân phối và bán lẻ, tránh tình trạng mua bán lòng vòng làm tăng chi phí và khó xác định trách nhiệm khi thiếu hụt nguồn cung.
Thủ tướng nhấn mạnh cần quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong việc đưa xăng dầu tới hệ thống bán lẻ, đặc biệt trong bối cảnh thị trường biến động để tránh đứt gãy hoặc thiếu hụt cục bộ. Đối với thương nhân đầu mối, việc đánh giá sẽ dựa trên năng lực tạo nguồn thực tế, tài chính, cơ sở vật chất, dự trữ và khả năng bảo đảm nguồn cung, thay vì chỉ dựa vào các tiêu chí đầu vào như kho, cảng, phương tiện vận chuyển hay số lượng cửa hàng.
Bộ Công Thương được giao xây dựng tiêu chí phù hợp để tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối, đồng thời tổ chức lại lực lượng phân phối và bán lẻ nhằm bảo đảm đầu mối thực sự có năng lực và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về nguồn hàng. Ngoài ra, cần rà soát phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và điều kiện với từng loại thương nhân để tránh chồng chéo, bỏ sót hoặc phát sinh thủ tục không cần thiết.
Công nghệ cũng sẽ được ứng dụng để theo dõi hoạt động mua bán, kiểm tra nguồn hàng và tăng minh bạch thị trường, góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm như găm hàng, đầu cơ, nhập lậu.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc tái cơ cấu hệ thống phân phối xăng dầu là bước đi quan trọng nhằm giảm chi phí đầu vào cho nền kinh tế, đồng thời tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh Việt Nam phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế. Hệ thống phân phối hiện nay với nhiều tầng nấc trung gian không chỉ làm tăng giá thành mà còn gây khó khăn trong việc kiểm soát nguồn cung, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt cục bộ và gián đoạn thị trường.
Thủ tướng cũng lưu ý việc điều hành giá xăng dầu sẽ tiếp tục theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Bộ Công Thương và Bộ Tài chính được giao phối hợp rà soát công thức giá, chi phí kinh doanh, lợi nhuận, kê khai và công bố giá nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiết giảm chi phí và cạnh tranh hạ giá bán, đồng thời ngăn chặn việc lợi dụng vị thế để hình thành giá bất hợp lý.
Kết luận
Quyết định của Thủ tướng Lê Minh Hưng về việc giảm đầu mối và tầng nấc trung gian trong phân phối xăng dầu nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định, giảm chi phí và tăng tính minh bạch trên thị trường. Đây là một bước đi thiết yếu để bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời hỗ trợ nền kinh tế và người tiêu dùng trước những biến động của thị trường quốc tế.
Hình ảnh từ bài viết
Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại cuộc họp, ngày 11/9. Ảnh: VGP
Thủ tướng yêu cầu tái cơ cấu, giảm trung gian phân phối xăng dầu