Tiết kiệm điện: Giải pháp giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới tại Việt Nam
Việc tiết kiệm điện không chỉ giúp giảm hóa đơn tiền điện cho người dân và doanh nghiệp mà còn là chiến lược quan trọng để giảm áp lực đầu tư các dự án nguồn điện mới. Vậy tại sao tiết kiệm điện lại được xem là giải pháp ưu tiên trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng cao?
Bối cảnh
Việt Nam đang trong giai đoạn tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu sử dụng điện năng tăng nhanh. Theo ông Ngô Sơn Hải, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), mỗi năm hệ thống điện quốc gia cần bổ sung khoảng 4.000-5.000 MW công suất mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao. Tuy nhiên, việc xây dựng các dự án nguồn điện mới, như điện khí hóa lỏng (LNG) hoặc điện gió ngoài khơi với quy mô 1.000 MW, thường mất từ 3 đến 4 năm để chuẩn bị và hoàn thành.
Trong khi đó, nhu cầu điện tăng cao cũng đồng nghĩa với việc hệ thống phải huy động thêm các nguồn điện có chi phí vận hành cao hơn, làm tăng chi phí chung của toàn xã hội. Bên cạnh đó, Việt Nam còn phải đối mặt với các thách thức từ bất ổn địa chính trị toàn cầu, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng năng lượng và làm tăng giá thành nhiên liệu, như đã từng xảy ra tại eo biển Hormuz khiến giá dầu tăng đột biến.
Diễn biến chính
Tại tọa đàm tiết kiệm điện mùa cao điểm ngày 22 tháng 6, ông Ngô Sơn Hải nhấn mạnh nếu toàn hệ thống tiết kiệm được khoảng 2% điện năng tiêu thụ, hiệu quả mang lại tương đương giảm nhu cầu đầu tư khoảng 1.000 MW công suất nguồn mới. Điều này cho thấy tiết kiệm điện là giải pháp nhanh chóng, hiệu quả và ít tốn kém hơn nhiều so với việc xây dựng các nhà máy điện mới.
Ông Hải cũng cho biết mỗi kWh điện tiết kiệm được không chỉ giúp người dân và doanh nghiệp giảm hóa đơn tiền điện mà còn góp phần giảm chi phí vận hành toàn hệ thống điện. Khi nhu cầu điện tăng cao, hệ thống phải huy động các nguồn điện có giá thành cao hơn, do đó tiết kiệm điện giúp hạn chế việc sử dụng các nguồn đắt đỏ này.
Cùng quan điểm, ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh, dẫn chứng nhiều tổ chức quốc tế, trong đó có Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), coi tiết kiệm điện là "nguồn điện đầu tiên" (first fuel) vì đây là giải pháp có chi phí thấp nhất để đáp ứng nhu cầu năng lượng. Ông Sơn cũng nhận xét ý thức tiết kiệm điện tại các doanh nghiệp đã cải thiện đáng kể do liên quan trực tiếp đến lợi nhuận và chi phí sản xuất, nhưng ở khu vực dân cư, chiếm khoảng 30% tổng nhu cầu điện, việc sử dụng điện hiệu quả vẫn còn hạn chế.
Phân tích & Ý nghĩa
Chỉ thị 10 về tăng cường tiết kiệm điện giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng tiêu thụ trong năm 2026, đồng thời giảm ít nhất 3.000 MW công suất phụ tải đỉnh thông qua các chương trình quản lý và điều chỉnh nhu cầu sử dụng điện. Đây là một phần quan trọng trong chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh và các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết, gây khó khăn cho việc dự báo và vận hành hệ thống.
Việc tiết kiệm điện còn giúp giảm áp lực đầu tư vào các dự án nguồn và lưới điện vốn đang gặp nhiều khó khăn về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng. Ngoài ra, các yêu cầu giảm phát thải carbon ngày càng khắt khe từ các thị trường xuất khẩu lớn như Liên minh châu Âu (EU) cũng thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch, trong đó tiết kiệm điện đóng vai trò then chốt.
Kết luận
Tiết kiệm điện không chỉ là cách thức giảm chi phí cho người sử dụng mà còn là giải pháp thiết thực giúp giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Với những mục tiêu cụ thể trong Chỉ thị 10 và sự phối hợp giữa các bộ ngành, việc nâng cao ý thức sử dụng điện hiệu quả trong cả khu vực doanh nghiệp và dân cư sẽ là chìa khóa quan trọng trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Ông Ngô Sơn Hải, Phó tổng giám đốc EVN (ngồi giữa). Ảnh: VGP
Tiết kiệm điện: Giải pháp giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới tại Việt Nam