Tinh gọn bộ máy hành chính: Hơn 1.000 nhiệm vụ chuyển về cấp xã tại Thanh Hóa và Ninh Bình
Việc bỏ cấp huyện và chuyển giao hàng nghìn nhiệm vụ xuống cấp xã đang tạo ra bước chuyển lớn trong quản lý hành chính địa phương tại Việt Nam. Liệu mô hình chính quyền hai cấp có thực sự giúp cải thiện hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp? Những thách thức nào đang chờ đợi các địa phương như Thanh Hóa và Ninh Bình trong quá trình này?
Bối cảnh
Từ ngày 1/7/2025, tỉnh Thanh Hóa và Ninh Bình bắt đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tức là bỏ cấp huyện và chuyển giao nhiều nhiệm vụ quản lý xuống cấp xã. Đây là một bước cải cách lớn nhằm tinh giản bộ máy hành chính, giảm đầu mối quản lý và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân. Thanh Hóa đã sáp nhập các xã, phường, thị trấn từ 547 đơn vị xuống còn 166, trong khi Ninh Bình còn 129 đơn vị cấp xã sau khi hợp nhất với hai tỉnh Hà Nam và Nam Định.
Mô hình này nhằm tăng quyền tự chủ và trách nhiệm của cấp xã trong việc giải quyết thủ tục hành chính và các nhiệm vụ phát triển địa phương. Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng đặt ra nhiều thách thức về nguồn lực, nhân lực và cơ sở vật chất để đáp ứng khối lượng công việc gia tăng đột ngột.
Diễn biến chính
Tại Thanh Hóa, ông Trịnh Tuấn Sinh, Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, cho biết tỉnh đã phân cấp hơn 1.060 nhiệm vụ cho cấp xã. Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã đã tiếp nhận hơn 912.000 hồ sơ, với tỷ lệ giải quyết đúng hạn trên 99%, cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, Thanh Hóa cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn. Mặc dù đã giảm gần 70% đầu mối cấp cơ sở, tỉnh vẫn là địa phương có số lượng đơn vị hành chính cấp xã nhiều thứ hai cả nước. Nhiều xã có quy mô nhỏ, dẫn đến phân tán nguồn lực đầu tư, ảnh hưởng đến quy hoạch phát triển và việc bố trí cán bộ có trình độ chuyên môn cao.
Sau khi bỏ cấp huyện, mỗi xã trung bình đảm nhận khoảng 254 nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện. Đội ngũ cán bộ có kinh nghiệm trong các lĩnh vực chuyên sâu như quy hoạch, đầu tư xây dựng, công nghệ thông tin, giáo dục và y tế vẫn còn thiếu hụt. Một số xã phường cũng gặp khó khăn trong việc bố trí cán bộ phù hợp với phương thức quản lý mới, cùng với tình trạng không đồng đều về trụ sở làm việc.
Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Lê Đức Thái nhấn mạnh một số sở, ngành và xã phường chưa kịp thời nắm bắt tình hình, thiếu hướng dẫn tháo gỡ khó khăn cho cơ sở. Công tác phân cấp, phân quyền còn chậm và thiếu đồng bộ, trong khi một bộ phận cán bộ cấp xã chưa thích nghi với yêu cầu công việc mới, còn tâm lý trông chờ và né tránh trách nhiệm.
Tại Ninh Bình, sau khi hợp nhất ba tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình, địa phương còn 129 đơn vị hành chính cấp xã. Tỉnh đã ban hành 119 văn bản về phân cấp, phân quyền và ủy quyền 79 nhiệm vụ từ cấp tỉnh cho xã. Để hỗ trợ bộ máy mới, tỉnh điều động 462 lượt công chức, viên chức về cơ sở và đào tạo gần 17.900 lượt cán bộ về chuyên môn, nghiệp vụ.
Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình Trần Huy Tuấn cho biết địa phương vẫn đối mặt với thách thức do sự chênh lệch về quy mô dân số và điều kiện phát triển giữa các địa bàn, khiến nhu cầu nguồn lực không đồng đều. Một số quy định về phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền cần tiếp tục hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn vận hành. Các xã phường cần đẩy mạnh phân cấp đi đôi với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực, khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ có tư duy số và năng lực quản trị hiện đại.
Phân tích & Ý nghĩa
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp là bước cải cách lớn nhằm tinh giản bộ máy, giảm tầng nấc trung gian và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân. Việc dồn hơn 1.000 nhiệm vụ từ cấp huyện xuống cấp xã giúp giảm thủ tục hành chính phức tạp, tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ nhanh hơn, thuận tiện hơn.
Tuy nhiên, sự chuyển giao này cũng tạo ra áp lực lớn đối với cấp xã, đặc biệt là về nguồn lực và nhân lực. Việc nhiều xã có quy mô nhỏ, thiếu cán bộ chuyên môn sâu và cơ sở vật chất chưa đồng bộ có thể ảnh hưởng đến chất lượng quản lý và phát triển địa phương. Đòi hỏi các tỉnh phải tiếp tục rà soát, hoàn thiện bộ máy theo hướng tinh gọn, hiện đại và hiệu quả, đồng thời đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cấp xã để đáp ứng yêu cầu mới.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những thay đổi này có thể gián tiếp ảnh hưởng đến việc liên hệ hành chính, giấy tờ liên quan đến quê nhà, nhất là khi thủ tục hành chính được giải quyết nhanh hơn và minh bạch hơn. Đồng thời, mô hình mới cũng phản ánh xu hướng cải cách hành chính mà nhiều quốc gia đang hướng tới, nhằm tăng cường hiệu quả quản lý và phục vụ người dân.
Kết luận
Sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Thanh Hóa và Ninh Bình đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong tinh giản bộ máy và nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính. Tuy nhiên, để phát huy tối đa hiệu quả, các địa phương cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, nâng cao chất lượng cán bộ và đảm bảo nguồn lực phù hợp cho cấp xã. Đây là bước đi quan trọng trong cải cách hành chính, hướng tới phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.
Hình ảnh từ bài viết
Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Lê Đức Thái phát biểu tại hội nghị sơ kết vận hành chính quyền địa phương hai cấp ngày 1/6. Ảnh: Lam Sơn
Trung tâm TP Nam Định cũ nay là phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Lê Hoàng
Tinh gọn bộ máy hành chính: Hơn 1.000 nhiệm vụ chuyển về cấp xã tại Thanh Hóa và Ninh Bình