Tô Lâm nhấn mạnh 5 nhóm vật liệu chiến lược, cấm xuất thô tài nguyên
Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển công nghiệp vật liệu nền tảng, nhưng làm thế nào để không khai thác tài nguyên một cách bừa bãi và tạo ra giá trị gia tăng thực sự? Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra những định hướng quan trọng trong cuộc họp ngày 21-5, gợi mở 5 nhóm vật liệu ưu tiên và chiến lược phát triển bền vững đến năm 2045.
Bối cảnh
Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên phong phú nhưng lâu nay vẫn chủ yếu khai thác thô, chưa tận dụng được lợi thế để phát triển công nghiệp chế biến sâu, tạo ra giá trị gia tăng cao. Trong bối cảnh toàn cầu chuyển dịch mạnh mẽ sang công nghiệp xanh, công nghệ cao và chuỗi cung ứng vật liệu chiến lược, việc xây dựng một chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu trở thành yêu cầu cấp thiết để nâng tầm nền kinh tế.
Chiều 21-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cùng các bộ, ngành liên quan nhằm định hướng phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Đây là ngành công nghiệp nền tảng, có vai trò quyết định trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Việc phát triển công nghiệp vật liệu không chỉ giúp Việt Nam làm chủ công nghệ lõi mà còn góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế và đảm bảo an ninh năng lượng, quốc phòng trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Diễn biến chính
Tại cuộc họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ 5 quan điểm lớn trong phát triển công nghiệp vật liệu:
- Thứ nhất, công nghiệp vật liệu là ngành công nghiệp nền tảng, chiến lược trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
- Thứ hai, phát triển có trọng tâm, trọng điểm, không dàn trải, tổ chức theo 3 tầng: vật liệu nền giữ vững và nâng cấp; vật liệu chiến lược tập trung đột phá; vật liệu tương lai chuẩn bị sớm.
- Thứ ba, chuyển mạnh từ khai thác tài nguyên thô sang chế biến sâu, làm chủ công nghệ, nâng cao giá trị gia tăng trong nước.
- Thứ tư, lấy khoa học - công nghệ, tiêu chuẩn, nhân lực chất lượng cao và doanh nghiệp Việt Nam làm trụ cột phát triển.
- Thứ năm, phát triển công nghiệp vật liệu theo hướng xanh, bền vững, tự chủ, có năng lực cạnh tranh quốc tế, phù hợp cam kết quốc tế nhưng bảo vệ cao nhất lợi ích quốc gia.
Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã giao Chính phủ nghiên cứu xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045 với các tiêu chí rõ ràng, lộ trình khả thi và phân công trách nhiệm cụ thể. Chiến lược này sẽ không chỉ là bản kế hoạch chung chung mà phải trả lời được các câu hỏi về nhóm vật liệu ưu tiên, mức độ làm chủ công nghệ, vai trò của các cơ quan và doanh nghiệp, nguồn lực và chính sách cần thiết.
Trước mắt, 5 nhóm vật liệu ưu tiên được lựa chọn gồm: vật liệu đất hiếm, vật liệu bán dẫn, vật liệu cho pin và lưu trữ năng lượng, vật liệu mới và vật liệu xây dựng thế hệ mới. Đây là những lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng, cần được đánh giá kỹ để lựa chọn đúng trọng tâm, đúng lộ trình và cơ chế hỗ trợ phù hợp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh việc phát triển bền vững, tự chủ, tăng sử dụng vật liệu xanh, sạch, tiết kiệm năng lượng và tài nguyên, đồng thời giảm phát thải. Nguồn cung các vật liệu xây dựng như cát, đá, xi măng, thép phải được đảm bảo minh bạch, kịp thời phục vụ đầu tư công, giao thông, đô thị, năng lượng và nhà ở.
Các cấp ủy, tổ chức đảng được yêu cầu rà soát tiềm năng, trữ lượng, hiện trạng khai thác, công nghệ chế biến và rủi ro môi trường đối với các khoáng sản quan trọng như đất hiếm, bauxite, titan, vonfram, graphit, cát trắng, đá vôi để hình thành chuỗi giá trị bền vững. Mục tiêu là không để thất thoát tài nguyên, không xuất thô, không khai thác bằng mọi giá, không đánh đổi môi trường và không để nguồn lực nằm im do thiếu chính sách, công nghệ hoặc phối hợp.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc xác định công nghiệp vật liệu là ngành công nghiệp nền tảng cho thấy tầm nhìn dài hạn của lãnh đạo Việt Nam trong việc nâng cao chuỗi giá trị nội địa, giảm phụ thuộc nhập khẩu, đặc biệt trong bối cảnh biến động địa chính trị và chuỗi cung ứng toàn cầu. 5 nhóm vật liệu ưu tiên đều là những lĩnh vực then chốt của công nghiệp hiện đại, từ pin lưu trữ năng lượng phục vụ xe điện và năng lượng tái tạo, đến vật liệu bán dẫn cho công nghệ cao.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, chiến lược này có thể mở ra cơ hội hợp tác, đầu tư và chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực công nghiệp vật liệu. Đồng thời, việc phát triển bền vững và kiểm soát chặt chẽ khai thác tài nguyên cũng giúp bảo vệ môi trường, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân trong nước và kiều bào.
Việc không xuất thô tài nguyên và chuyển sang chế biến sâu cũng đồng nghĩa với việc tạo ra nhiều việc làm có giá trị cao hơn, giúp doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Đây là xu hướng phù hợp với cam kết hội nhập quốc tế và yêu cầu phát triển xanh, bền vững mà Việt Nam đã cam kết.
Kết luận
Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo xây dựng đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong công cuộc công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước. Việc lựa chọn đúng nhóm vật liệu ưu tiên, phát triển bền vững và làm chủ công nghệ sẽ giúp Việt Nam không chỉ bảo vệ tài nguyên mà còn nâng cao giá trị gia tăng, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế xã hội trong tương lai.
Tô Lâm nhấn mạnh 5 nhóm vật liệu chiến lược, cấm xuất thô tài nguyên