Tô Lâm nhấn mạnh không xuất thô, phát triển công nghiệp vật liệu bền vững
Chiều ngày 21 tháng 5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có buổi làm việc với Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương nhằm định hướng phát triển ngành công nghiệp vật liệu tại Việt Nam. Ông đặt ra câu hỏi lớn về cách thức khai thác và phát triển tài nguyên đất hiếm cũng như các khoáng sản quan trọng khác sao cho vừa hiệu quả vừa bảo vệ môi trường, tránh khai thác bằng mọi giá.
Bối cảnh
Việt Nam đang sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú như đất hiếm, bauxite, titan, vonfram, graphit, cát trắng và đá vôi. Đây là những nguyên liệu quan trọng cho nhiều ngành công nghiệp hiện đại, từ sản xuất thép, xi măng, vật liệu xây dựng đến công nghiệp điện tử, pin năng lượng tái tạo và vật liệu sinh học. Tuy nhiên, dù có tiềm năng lớn về tài nguyên, ngành công nghiệp vật liệu của Việt Nam vẫn đang phát triển chủ yếu theo chiều rộng, tức là mở rộng sản lượng mà chưa tập trung nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng sâu trong chuỗi sản xuất.
Khái niệm "xuất thô" ở đây chỉ việc bán nguyên liệu khai thác chưa qua chế biến sâu ra thị trường quốc tế, điều này khiến giá trị kinh tế thu về thấp và làm tăng nguy cơ cạn kiệt tài nguyên mà không mang lại lợi ích bền vững cho quốc gia. Bên cạnh đó, việc khai thác thiếu kiểm soát cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.
Diễn biến chính
Trong buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá nhiều ngành vật liệu như thép, xi măng, hóa chất cơ bản, phân bón, nhựa, cao su, dệt sợi, gỗ công nghiệp đã phát triển nhanh, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Một số doanh nghiệp đã đầu tư tổ hợp quy mô lớn, tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp vật liệu.
Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra những hạn chế như công nghiệp vật liệu phát triển theo chiều rộng nhiều hơn chiều sâu, sản lượng có nhưng chất lượng cao chưa mạnh, chế biến sâu còn yếu, phát thải cao và tiêu hao nhiều năng lượng. Việt Nam đang thiếu công nghệ lõi, năng lực chế biến sâu và doanh nghiệp đầu đàn đủ mạnh để hình thành chuỗi giá trị vật liệu quốc gia.
Ông yêu cầu xác định công nghiệp vật liệu là ngành nền tảng, chiến lược trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phát triển có trọng tâm, không dàn trải. Theo đó, ngành này phải chuyển mạnh từ khai thác tài nguyên sang chế biến sâu, làm chủ công nghệ và nâng cao giá trị gia tăng trong nước, dựa trên khoa học công nghệ, tiêu chuẩn, nhân lực chất lượng cao và doanh nghiệp Việt Nam làm trụ cột.
Đảng ủy Chính phủ được giao xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với tư duy dài hạn, mục tiêu rõ ràng, lộ trình khả thi và phân công trách nhiệm cụ thể. Chiến lược này sẽ xác định rõ nhóm vật liệu ưu tiên, mức độ làm chủ công nghệ, cơ quan chủ trì, doanh nghiệp dẫn dắt và nguồn lực đầu tư.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc không xuất thô tài nguyên và không khai thác bằng mọi giá là lời cảnh báo quan trọng nhằm bảo vệ tài nguyên quốc gia và môi trường. Điều này đồng nghĩa với việc Việt Nam cần đầu tư mạnh vào công nghệ chế biến sâu, nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển để tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, từ đó tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu cũng hướng tới phát triển bền vững, thân thiện với môi trường và phù hợp với các cam kết quốc tế. Đây là bước đi cần thiết để Việt Nam vừa phát huy tiềm năng tài nguyên, vừa bảo vệ môi trường sống và phát triển kinh tế lâu dài. Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, chiến lược này có thể ảnh hưởng đến ngành kinh doanh vật liệu xây dựng, công nghiệp chế biến và các lĩnh vực liên quan, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt trên trường quốc tế.
Kết luận
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển công nghiệp vật liệu theo hướng bền vững, có trọng tâm và nâng cao giá trị gia tăng trong nước. Việc xây dựng chiến lược phát triển ngành đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 sẽ là nền tảng để Việt Nam khai thác hiệu quả tài nguyên, làm chủ công nghệ và bảo vệ môi trường, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Tô Lâm nhấn mạnh không xuất thô, phát triển công nghiệp vật liệu bền vững