Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất xây dựng mô hình trường học xã hội chủ nghĩa
Ý tưởng xây dựng mô hình trường học xã hội chủ nghĩa vừa được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đưa ra trong bối cảnh ngành giáo dục Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức về chất lượng và sự công bằng trong đào tạo. Mô hình này dự kiến được thí điểm tại những địa bàn đủ điều kiện, nhằm tạo bước đột phá trong phát triển giáo dục và đào tạo.
Bối cảnh
Việc xây dựng mô hình trường học xã hội chủ nghĩa được đặt trong bối cảnh Việt Nam đang thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, giải quyết tình trạng thiếu trường lớp và giáo viên, đồng thời cải thiện mạng lưới trường học phù hợp với biến động dân số.
Đặc biệt, tại các đô thị và khu công nghiệp, tình trạng quá tải trường lớp diễn ra phổ biến, gây áp lực lớn cho cả học sinh, phụ huynh và giáo viên. Việc quy hoạch đất đai cho giáo dục trong các dự án đô thị cũng là một thách thức cần được giải quyết kịp thời để đảm bảo quyền học tập công bằng cho mọi trẻ em, không phụ thuộc vào nơi sinh sống.
Diễn biến chính
Tại buổi làm việc với các cơ quan liên quan, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra nhiều chỉ đạo quan trọng:
- Chính phủ được yêu cầu chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng lộ trình căn bản để giải quyết tình trạng thiếu trường, lớp và giáo viên, đồng thời sắp xếp mạng lưới trường học và đội ngũ giáo viên dựa trên biến động dân số, tránh đầu tư dàn trải và lấy mục tiêu giảm đầu mối làm thành tích.
- Các địa phương cần chủ động xử lý tình trạng quá tải tại các khu vực đô thị và khu công nghiệp, đồng thời quy hoạch đất giáo dục trong các dự án đô thị và chuyển đổi các trụ sở dôi dư sang phục vụ giáo dục, y tế.
- Ngành giáo dục được yêu cầu đổi mới sâu sắc và toàn diện từ quản trị nhà trường, xây dựng đội ngũ giáo viên đến nội dung, phương pháp dạy học, thi, kiểm tra và đánh giá. Mục tiêu là giảm lối học thuộc lòng, học đối phó, tăng cường tự học, thực hành, trải nghiệm, tư duy độc lập và sáng tạo.
- Đảng ủy Chính phủ được đề nghị đánh giá thực chất Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, tiếp tục tinh giản nội dung theo hướng thiết thực, giảm tải cho học sinh. Sách giáo khoa cũng cần được rà soát, điều chỉnh những nội dung bất cập, đặc biệt ở các môn góp phần hình thành nhân cách và lòng yêu nước.
- Yêu cầu xử lý nghiêm các hiện tượng tiêu cực trong giáo dục như bệnh thành tích, gian lận thi cử, dạy thêm biến tướng, bạo lực học đường và những biểu hiện lệch chuẩn trong quan hệ thầy trò.
- Giáo dục đại học được nhấn mạnh phải trở thành trung tâm đào tạo nhân tài, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, tạo ra tri thức và công nghệ mới.
- Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh, vai trò của giáo viên cần chuyển từ truyền đạt kiến thức sang dẫn dắt tư duy, truyền cảm hứng và hướng dẫn học sinh sử dụng tri thức một cách có trách nhiệm, tránh để AI thay thế suy nghĩ của người học.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc đề xuất xây dựng mô hình trường học xã hội chủ nghĩa không chỉ là một bước đi mang tính chiến lược nhằm nâng cao chất lượng giáo dục mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo đối với sự phát triển toàn diện của thế hệ trẻ. Mô hình này hướng tới việc tạo ra môi trường giáo dục công bằng, nơi mọi học sinh đều có cơ hội phát triển năng lực và nhân cách, bất kể xuất thân hay nơi sinh sống.
Đặc biệt, việc đổi mới phương pháp dạy học, giảm tải chương trình và tăng cường tư duy sáng tạo sẽ giúp học sinh không còn bị áp lực bởi việc học thuộc lòng hay thi cử căng thẳng. Điều này cũng phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại trên thế giới, trong đó trọng tâm là phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng thích ứng với thay đổi.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những thay đổi này có thể tạo ra ảnh hưởng gián tiếp thông qua việc nâng cao chất lượng giáo dục tại Việt Nam, từ đó thúc đẩy sự phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần vào sự hợp tác quốc tế và hội nhập toàn cầu. Đồng thời, các gia đình có con em học tập tại Việt Nam cũng có thể kỳ vọng vào một môi trường giáo dục tốt hơn, công bằng hơn.
Kết luận
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định giáo dục không chỉ là truyền thụ kiến thức mà còn là quá trình hình thành nhân cách và phát triển toàn diện con người. Việc nghiên cứu và xây dựng mô hình trường học xã hội chủ nghĩa cùng với các giải pháp đổi mới toàn diện ngành giáo dục sẽ góp phần tạo nền tảng vững chắc cho tương lai của thế hệ trẻ Việt Nam.
Hình ảnh từ bài viết
Học sinh, giáo viên trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân, phường Yên Hòa, Hà Nội, trong ngày khai giảng, tháng 9/2026. Ảnh: Thế Bằng
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất xây dựng mô hình trường học xã hội chủ nghĩa