Toyota và Honda đối mặt rủi ro lớn từ cuộc chiến thuế Mỹ - Canada
Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố sẽ áp thuế nhập khẩu 50% đối với ôtô, xe tải và phụ tùng nhập từ Canada, bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2027. Quyết định này không chỉ làm dấy lên căng thẳng thương mại giữa hai quốc gia láng giềng mà còn đặt các hãng xe Nhật Bản như Toyota và Honda vào tình thế khó khăn khi họ có lượng sản xuất lớn tại Canada để phục vụ thị trường Mỹ.
Bối cảnh
Trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Canada leo thang, Tổng thống Donald Trump đã công bố kế hoạch áp thuế nhập khẩu 50% đối với toàn bộ ôtô, xe tải và phụ tùng nhập từ Canada, bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2027. Đây là một bước đi nhằm tăng cường bảo hộ ngành công nghiệp ôtô Mỹ, nhưng cũng đồng thời làm dấy lên lo ngại về tác động tiêu cực đến các hãng xe Nhật Bản vốn có nhà máy sản xuất lớn tại Canada.
Canada là một trong những trung tâm sản xuất ôtô quan trọng tại Bắc Mỹ, với sản lượng khoảng 1,2 triệu xe mỗi năm. Trong đó, Toyota và Honda chiếm hơn ba phần tư sản lượng, với các mẫu xe nổi bật như Toyota RAV4 và Honda CR-V – đều thuộc nhóm SUV bán chạy nhất tại thị trường Mỹ.
Diễn biến chính
Thông báo của Tổng thống Trump về việc tăng thuế nhập khẩu từ mức 25% hiện tại lên 50% đã gây ra sự quan ngại lớn trong ngành công nghiệp ôtô toàn cầu, đặc biệt là với các hãng Nhật Bản. Theo các nhà phân tích của Barclays, ôtô sản xuất tại Canada chiếm gần 25% doanh số của Honda tại Mỹ và 17% của Toyota, con số cao nhất trong số các hãng xe lớn.
Bà Julie Boote, nhà phân tích ôtô tại Pelham Smithers Associates (London), cảnh báo rằng nếu mức thuế 50% được áp dụng, Toyota và Honda có thể buộc phải đóng cửa một số dây chuyền sản xuất tại Canada. Bà nhận định: "Nếu thực sự muốn phá hủy ngành ôtô Canada, bạn có thể làm điều đó bằng những mức thuế này".
Hiện Mỹ là thị trường lớn nhất của Toyota và Honda, đồng thời cũng là nơi các đối thủ Trung Quốc như BYD chưa được phép tham gia. Tuy nhiên, hai hãng xe Nhật đang chịu sức ép cạnh tranh từ xe điện Trung Quốc giá rẻ tại các thị trường Đông Nam Á, châu Âu và Mỹ Latinh.
Nếu thuế 50% có hiệu lực, Toyota và Honda có thể sẽ tìm cách chuyển dây chuyền sản xuất từ Canada sang các quốc gia khác để tiếp tục xuất khẩu xe sang Mỹ. Tuy nhiên, điều này không hề đơn giản do các mẫu xe được thiết kế riêng theo nhu cầu và quy định của thị trường Mỹ, trong khi các nhà máy khác đã hoạt động gần hết công suất. Nhà phân tích Seiji Sugiura tại Tokai Tokyo Intelligence Laboratory nhận định: "Điều đó sẽ tạo ra thay đổi lớn so với trước đây".
Phân tích & Ý nghĩa
Việc Mỹ áp thuế nhập khẩu 50% đối với ôtô từ Canada không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến các hãng xe Nhật Bản mà còn có thể làm xáo trộn toàn bộ chuỗi cung ứng ôtô tại Bắc Mỹ. Trong nhiều năm, các hãng xe Mỹ, châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc đã xây dựng mạng lưới sản xuất trải rộng khắp khu vực, tận dụng các hiệp định thương mại tự do như USMCA (phiên bản sửa đổi của NAFTA) và chi phí lao động thấp tại Mexico.
Tuy nhiên, chính sách thuế mới của Mỹ đã làm thay đổi đáng kể bức tranh này. Toyota đã chịu thiệt hại khoảng 1.400 tỷ yen (tương đương 8,8 tỷ USD) trong năm tài chính vừa qua do các thuế quan. Dù hãng này đã lên kế hoạch đầu tư đến 10 tỷ USD trong 5 năm để mở rộng hoạt động tại Mỹ, còn Honda đang cố gắng vực dậy mảng ôtô thua lỗ, nhưng tương lai đầu tư của họ vẫn còn nhiều bất định do các cuộc đàm phán thương mại tự do USMCA chưa được gia hạn.
Kết luận
Chính sách áp thuế nhập khẩu 50% ôtô từ Canada của Mỹ đặt Toyota và Honda vào thế khó, buộc hai hãng phải cân nhắc lại chiến lược sản xuất và đầu tư tại Bắc Mỹ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến ngành công nghiệp ôtô Canada mà còn tác động đến chuỗi cung ứng và thị trường ôtô toàn cầu. Người tiêu dùng và các doanh nghiệp liên quan, trong đó có các cộng đồng kinh doanh Việt Nam tại Séc và châu Âu, cũng cần theo dõi sát sao diễn biến để chuẩn bị ứng phó với những thay đổi có thể xảy ra.
Hình ảnh từ bài viết
Mẫu RAV4 của Toyota. Ảnh: Toyota of Oakland
Toyota và Honda đối mặt rủi ro lớn từ cuộc chiến thuế Mỹ - Canada