TP.HCM đề xuất cơ chế đột phá giải quyết thiếu hụt vật liệu xây dựng

0001-01-01

TP.HCM đề xuất cơ chế đột phá giải quyết thiếu hụt vật liệu xây dựng

TP.HCM đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng vật liệu xây dựng khi các mỏ đá chất lượng tốt hiện tại đã gần đạt công suất tối đa. Liệu thành phố có thể tìm ra giải pháp kịp thời để đảm bảo nguồn cung cho các dự án trọng điểm? Những đề xuất đột phá nào đang được đưa ra để tháo gỡ tình trạng này?

Bối cảnh

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, các nhà thầu thi công dự án trọng điểm đang tập trung khai thác tại các mỏ đá có chất lượng tốt như Thường Tân 3, Thường Tân 4 và Tân Mỹ. Tuy nhiên, tình trạng "quá tải" tại các mỏ này đã xuất hiện, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt vật liệu xây dựng trong tương lai gần.

Dự báo đến tháng 9 năm 2026, các mỏ đá này sẽ đạt công suất khai thác tối đa được cấp phép. Việc mở rộng hoặc đưa mỏ mới vào hoạt động gặp nhiều khó khăn do các thủ tục liên quan đến địa chất, đất đai và môi trường kéo dài. Nếu không có giải pháp kịp thời, TP.HCM có thể đối mặt với tình trạng thiếu vật liệu xây dựng nghiêm trọng trong những tháng cuối năm 2026.

Diễn biến chính

Mặc dù Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 66.4/2025 với cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong khai thác khoáng sản, nhưng việc triển khai trên thực tế vẫn gặp nhiều vướng mắc. Một số địa phương như xã Xuân Sơn, Bình Châu, Hồ Tràm chưa thống nhất được việc khoanh định khu vực khai thác do nhiều lý do như không phù hợp quy hoạch địa phương, ảnh hưởng cảnh quan, đất nông nghiệp, chồng lấn quy hoạch dự án khác hoặc liên quan đất công và các kết luận thanh tra trước đây.

Bên cạnh đó, các chủ mỏ chủ yếu đề nghị nâng công suất theo cơ chế thông thường, không áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 66.4/2025 do cơ chế này chỉ cho phép cung cấp vật liệu cho công trình vốn ngân sách, không được bán thương mại. Ngoài ra, cơ chế này chưa có quy định linh hoạt về việc điều chuyển sản lượng giữa các công trình đầu tư công cũng như tiêu thụ sản phẩm phụ phát sinh trong quá trình chế biến.

Để tháo gỡ "nút thắt" này, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đang tham mưu UBND thành phố xây dựng các quy định mang tính đột phá. Đáng chú ý là đề xuất cho phép khai thác khoáng sản nhóm III (vật liệu xây dựng thông thường) và nhóm IV phục vụ đầu tư công không phải thực hiện thủ tục cho thuê đất hay chuyển mục đích sử dụng đất.

TP.HCM cũng kiến nghị đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, miễn chấp thuận chủ trương đầu tư và đánh giá tác động môi trường đối với các trường hợp chỉ nâng công suất mà không thay đổi ranh giới, diện tích mỏ. Đồng thời, cho phép chuyển nhượng quyền khai thác và bán thương mại các sản phẩm dôi dư từ quá trình chế biến.

Sở cũng đề xuất doanh nghiệp nhận chuyển nhượng mỏ được kế thừa toàn bộ hồ sơ pháp lý mà không bắt buộc phải đổi tên ngay trên giấy phép. Ngoài ra, các ban quản lý dự án và chủ đầu tư được đề nghị chủ động phối hợp trực tiếp với chủ mỏ để đăng ký nhu cầu, làm cơ sở thực hiện nhanh các thủ tục hành chính liên quan.

Phân tích & Ý nghĩa

Việc các mỏ đá tại TP.HCM đang quá tải và gần đạt công suất tối đa đặt ra thách thức lớn cho nguồn cung vật liệu xây dựng, đặc biệt trong bối cảnh thành phố có nhiều dự án trọng điểm cần vật liệu chất lượng cao. Nếu không có giải pháp kịp thời, nguy cơ thiếu hụt sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công và chi phí xây dựng.

Đề xuất cơ chế đột phá của Sở Nông nghiệp và Môi trường nhằm tháo gỡ các rào cản thủ tục hành chính, giảm bớt các quy định phức tạp và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp khai thác khoáng sản là bước đi cần thiết. Việc miễn thủ tục cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất đối với một số nhóm khoáng sản sẽ giúp rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí và tăng tính linh hoạt trong quản lý nguồn vật liệu.

Đồng thời, việc cho phép chuyển nhượng quyền khai thác và bán thương mại sản phẩm dôi dư cũng góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm lãng phí tài nguyên. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ban quản lý dự án, chủ đầu tư và chủ mỏ sẽ giúp đáp ứng nhanh hơn nhu cầu vật liệu xây dựng, góp phần ổn định thị trường và hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội của TP.HCM.

Kết luận

Trước nguy cơ thiếu hụt vật liệu xây dựng do các mỏ đá quá tải, TP.HCM đang tích cực đề xuất các cơ chế đột phá nhằm tháo gỡ khó khăn về thủ tục và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp khai thác khoáng sản. Những giải pháp này không chỉ giúp đảm bảo nguồn cung vật liệu cho các dự án trọng điểm mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên và phát triển bền vững ngành xây dựng tại thành phố.

Hình ảnh từ bài viết

Hiện nay các nhà thầu thi công dự án trọng điểm tập trung khai thác tại các mỏ đá có chất lượng tốt như Thường Tân 3, Thường Tân 4, Tân Mỹ và đã xuất hiện tình trạng "quá tải" - Ảnh: C.T.