TP HCM đề xuất hạn chế xe xăng dầu vào trung tâm từ giữa năm 2027
TP HCM đang lên kế hoạch thiết lập vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực trung tâm thành phố và Khu đô thị mới Thủ Thiêm, dự kiến bắt đầu từ tháng 7/2027. Mục tiêu là kiểm soát ô nhiễm không khí do giao thông, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi sang các phương tiện sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Liệu chính sách này sẽ ảnh hưởng thế nào đến người dân và doanh nghiệp trong thành phố?
Bối cảnh
TP HCM là đô thị lớn nhất Việt Nam với hơn 14 triệu dân, sở hữu hơn một triệu ôtô và trên 11 triệu xe máy. Giao thông đường bộ chiếm khoảng 88% lượng bụi mịn phát sinh từ hoạt động giao thông, góp phần làm ô nhiễm không khí và ùn tắc giao thông nghiêm trọng. Để cải thiện chất lượng môi trường và nâng cao sức khỏe cộng đồng, thành phố đề xuất xây dựng vùng phát thải thấp (LEZ) – một khu vực hạn chế các phương tiện không đạt tiêu chuẩn khí thải hoặc sử dụng nhiên liệu truyền thống như xăng dầu.
LEZ là khái niệm phổ biến tại nhiều thành phố lớn trên thế giới, đặc biệt ở châu Âu, nhằm giảm lượng khí thải độc hại trong khu vực trung tâm. Việc áp dụng LEZ tại TP HCM được kỳ vọng sẽ góp phần giảm ô nhiễm không khí, đồng thời thúc đẩy phát triển hạ tầng giao thông xanh và phương tiện thân thiện môi trường.
Diễn biến chính
Theo dự thảo đề án kiểm soát khí thải giao thông do Sở Xây dựng TP HCM gửi lấy ý kiến, vùng LEZ đầu tiên sẽ được thí điểm từ tháng 7/2027 tại khu vực lõi trung tâm rộng khoảng 930 ha và Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Ranh giới vùng LEZ bao gồm các tuyến đường và cầu lớn như cầu Sài Gòn, Nguyễn Hữu Cảnh, cầu Văn Thánh 2, Võ Thị Sáu, Cách Mạng Tháng Tám, Võ Văn Kiệt, hầm Sông Sài Gòn, Trần Quý Kiên, Mai Chí Thọ, Trần Não, và cầu Sài Gòn, với diện tích khoảng 16,6 km2 và dân số hơn 176.200 người.
Độ bao phủ giao thông công cộng trong khu vực này đạt khoảng 96%, tạo điều kiện thuận lợi để người dân có thể lựa chọn phương tiện công cộng thay thế xe cá nhân. Sau hai năm thí điểm, từ đầu năm 2029, vùng LEZ sẽ được mở rộng đến Vành đai 2, giới hạn bởi các tuyến Đỗ Mười, Lê Đức Anh, Nguyễn Văn Linh, cầu Phú Mỹ, Võ Chí Công, Nguyễn Thị Định, Mai Chí Thọ, Võ Nguyên Giáp và Xa lộ Hà Nội. Đây cũng là khu vực đang hạn chế xe tải trọng lớn và xe khách giường nằm vào nội đô theo khung giờ nhất định.
Đề án chia lộ trình chuyển đổi phương tiện theo từng nhóm với tiêu chuẩn khí thải và sử dụng năng lượng sạch tăng dần:
- Xe buýt và xe ba bánh thu gom rác phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh từ năm 2027 khi vào LEZ.
- Từ đầu năm 2028, xe máy công nghệ chở khách và shipper cũng phải chuyển sang sử dụng điện hoặc năng lượng xanh.
- Taxi từ năm 2028 phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 5 khi vào LEZ, và chuyển hoàn toàn sang điện hoặc năng lượng xanh từ năm 2030.
- Xe hợp đồng dưới 9 chỗ, xe từ 10 chỗ trở lên và xe khách từ năm 2028 phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4 hoặc 5 tùy loại, với lộ trình chuyển đổi hoàn toàn sang năng lượng xanh từ 2032-2035.
- Ôtô tải từ năm 2028 với xe tải đến một tấn phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh, xe đạt mức khí thải 4 được vào LEZ trong khung giờ nhất định, nâng lên mức 5 từ năm 2030 và toàn bộ xe tải chuyển sang năng lượng xanh vào năm 2035.
- Xe máy, môtô cá nhân áp dụng tiêu chuẩn khí thải từ năm 2029, nâng dần đến chuyển hoàn toàn sang điện hoặc năng lượng xanh vào năm 2035.
- Ôtô cá nhân áp dụng tiêu chuẩn mức 4 từ năm 2028, nâng lên mức 5 từ năm 2030 và hoàn tất chuyển đổi vào năm 2035.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc thiết lập vùng phát thải thấp (LEZ) tại TP HCM là bước đi quan trọng nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí, một trong những vấn đề cấp bách tại các đô thị lớn. Với mật độ dân số đông và lượng phương tiện cá nhân khổng lồ, ô nhiễm từ khí thải xe cộ là nguyên nhân chính gây ra các bệnh về đường hô hấp và ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống.
Đề án cũng cho thấy sự đồng bộ trong phát triển hạ tầng giao thông công cộng, với độ bao phủ lên đến 96% trong vùng LEZ, giúp người dân có lựa chọn thay thế phương tiện cá nhân. Lộ trình chuyển đổi phương tiện theo nhóm cũng tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân chuẩn bị, giảm thiểu tác động đột ngột về kinh tế và thói quen sử dụng phương tiện.
Đối với cộng đồng người Việt tại TP HCM và các khu vực lân cận, chính sách này có thể tác động đến chi phí đi lại, đặc biệt với các ngành kinh doanh nhỏ, dịch vụ vận tải, giao hàng và taxi. Việc chuyển đổi sang phương tiện điện hoặc năng lượng xanh đòi hỏi đầu tư ban đầu lớn nhưng cũng mở ra cơ hội phát triển các dịch vụ mới, thân thiện môi trường.
Kết luận
Đề xuất hạn chế xe xăng dầu vào trung tâm TP HCM từ giữa năm 2027 thông qua việc thiết lập vùng phát thải thấp (LEZ) là bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của thành phố. Lộ trình chuyển đổi phương tiện rõ ràng và đồng bộ cùng với sự phát triển hạ tầng giao thông xanh sẽ góp phần cải thiện chất lượng không khí và giảm ùn tắc giao thông, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng sạch trong giao thông đô thị.
Hình ảnh từ bài viết
Dòng xe ùn tắc trên cầu Sài Gòn hướng vào trung tâm TP HCM, năm 2024. Ảnh: Quỳnh Trần
TP HCM đề xuất hạn chế xe xăng dầu vào trung tâm từ giữa năm 2027