TP HCM đề xuất thí điểm buýt mini đón khách theo nhu cầu linh hoạt
TP HCM đang chuẩn bị triển khai mô hình buýt mini theo dịch vụ gọi xe theo nhu cầu (DRT - Demand Responsive Transport), nhằm khắc phục hạn chế của xe buýt truyền thống trong việc phục vụ các khu vực dân cư nhỏ, đường hẻm và những nơi có nhu cầu đi lại đa dạng. Liệu mô hình mới này có thể thay đổi cách người dân tiếp cận giao thông công cộng tại thành phố lớn nhất Việt Nam?
Bối cảnh
TP HCM hiện có mạng lưới xe buýt với khoảng 180 tuyến và hơn 2.400 phương tiện, chủ yếu hoạt động trên các trục đường lớn. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận của người dân vẫn còn hạn chế, đặc biệt tại các khu dân cư mới, đường hẻm nhỏ hoặc khu vực xa trạm dừng xe buýt. Xe buýt truyền thống vận hành theo lộ trình và lịch trình cố định, chưa đáp ứng được nhu cầu đi lại linh hoạt của người dân trong đô thị phát triển nhanh như TP HCM.
Trong bối cảnh đó, Sở Xây dựng TP HCM đã đề xuất thử nghiệm mô hình DRT - một loại hình vận tải hành khách công cộng có thể điều chỉnh linh hoạt hành trình, thời gian và điểm đón trả khách dựa trên nhu cầu thực tế của hành khách. Mô hình này đã được áp dụng ở nhiều thành phố trên thế giới nhằm tăng cường hiệu quả vận tải công cộng, giảm chi phí và cải thiện trải nghiệm người dùng.
Diễn biến chính
Theo đề xuất, TP HCM sẽ thí điểm DRT với quy mô nhỏ tại một số khu vực có nhu cầu đi lại cao như khu vực Đại học Quốc gia TP HCM, trung tâm thành phố hoặc dọc tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên. Thời gian thí điểm dự kiến không quá ba năm. Sau giai đoạn này, cơ quan chức năng sẽ đánh giá hiệu quả vận hành và nhu cầu sử dụng để quyết định điều chỉnh hoặc mở rộng mô hình.
Khác với xe buýt truyền thống chạy theo tuyến cố định, dịch vụ DRT được tổ chức linh hoạt theo từng khung giờ trong ngày. Vào giờ cao điểm, xe hoạt động theo tuyến và điểm dừng cố định như buýt thông thường để đảm bảo vận chuyển lượng lớn hành khách. Trong giờ thấp điểm, hành khách có thể đăng ký chuyến đi qua ứng dụng điện thoại, hệ thống sẽ điều phối xe theo nhu cầu thực tế và chỉ đón trả tại các điểm đã đăng ký.
- Những người có nhu cầu di chuyển tương đồng sẽ được gom về điểm đón chung gần nhất để tối ưu hành trình.
- Phương tiện sử dụng là xe sức chứa nhỏ, phù hợp với các tuyến đường hẹp và khu dân cư, đồng thời giúp giảm chi phí đầu tư cho doanh nghiệp khai thác.
- Giá vé dự kiến tương đương với xe buýt hiện nay, nhằm giữ mức chi phí hợp lý cho người dân.
Phân tích & Ý nghĩa
Mô hình DRT hứa hẹn sẽ giải quyết được điểm yếu lớn của xe buýt truyền thống tại TP HCM là khả năng tiếp cận hạn chế ở các khu vực nhỏ, đường hẻm và khu dân cư mới. Việc linh hoạt điều chỉnh hành trình và điểm đón trả giúp tăng sự thuận tiện cho hành khách, giảm thời gian chờ đợi và nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện.
Đồng thời, sử dụng xe nhỏ phù hợp với địa hình đô thị đông đúc và nhiều tuyến đường hẹp cũng giúp giảm áp lực giao thông và chi phí vận hành. Đây là yếu tố quan trọng để thu hút người dân chuyển từ phương tiện cá nhân sang giao thông công cộng, góp phần giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường.
Tuy nhiên, do hiện chưa có quy định cụ thể về loại hình vận tải này tại Việt Nam, Sở Xây dựng kiến nghị thành phố báo cáo Chính phủ để được phép thí điểm. Kết quả thí điểm sẽ làm cơ sở cho việc xây dựng chính sách, quy định phù hợp trong tương lai.
Kết luận
Đề xuất thí điểm buýt mini theo mô hình DRT tại TP HCM là bước đi mới nhằm nâng cao chất lượng và tính linh hoạt của giao thông công cộng trong bối cảnh đô thị ngày càng phát triển nhanh. Nếu thành công, mô hình này có thể trở thành giải pháp hiệu quả giúp người dân tiếp cận phương tiện công cộng dễ dàng hơn, đồng thời góp phần giảm tải giao thông và bảo vệ môi trường.
Hình ảnh từ bài viết
Xe buýt chở khách tại trung tâm TP HCM, tháng 4/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
TP HCM đề xuất thí điểm buýt mini đón khách theo nhu cầu linh hoạt