TP HCM tìm giải pháp xử lý 14.000 tấn rác mỗi ngày hướng tới 2030
TP HCM đang phải đối mặt với bài toán nan giải về xử lý gần 14.000 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và dân số tăng cao, việc quản lý chất thải trở thành thách thức lớn. Liệu thành phố có thể giảm thiểu lượng rác chôn lấp, đồng thời phát triển các phương pháp xử lý hiện đại và bền vững? Đây là câu hỏi mà chính quyền TP HCM đang tìm lời giải quyết quyết liệt.
Bối cảnh
TP HCM là trung tâm kinh tế, văn hóa lớn nhất Việt Nam với dân số hơn 9 triệu người, dẫn đến lượng rác thải sinh hoạt phát sinh hàng ngày rất lớn. Hiện nay, gần 8.300 tấn trong tổng số 14.000 tấn rác vẫn được chôn lấp trực tiếp, gây áp lực lớn lên môi trường và sức khỏe cộng đồng. Việc xử lý rác theo phương pháp chôn lấp truyền thống không chỉ làm cạn kiệt quỹ đất mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, không khí.
Trước thực trạng này, TP HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có trên 90% rác sinh hoạt được tái chế hoặc xử lý bằng công nghệ hiện đại, giảm tỷ lệ chôn lấp xuống dưới 10%. Để đạt được mục tiêu này, thành phố đang lên kế hoạch cải tổ toàn bộ chuỗi xử lý rác từ thu gom, trung chuyển đến xử lý cuối cùng, đồng thời thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn nhằm tận dụng tối đa giá trị của chất thải.
Diễn biến chính
Theo ông Trần Anh Đức, Phó trưởng phòng Quản lý chất thải rắn thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM, hiện thành phố đang triển khai 8 dự án đốt rác phát điện. Trong đó, ba dự án của Vietstar, Tâm Sinh Nghĩa và Công ty cổ phần Nước - Môi trường Bình Dương (Biwase) đang được đầu tư với tổng công suất thiết kế ít nhất 4.500 tấn mỗi ngày. Bốn dự án khác đang hoàn thiện thủ tục và một dự án dự kiến kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP).
Sở Nông nghiệp và Môi trường kỳ vọng khi tất cả các dự án hoàn thành, TP HCM có thể đạt được mục tiêu xử lý rác đến năm 2030. Tuy nhiên, tiến độ còn phụ thuộc vào thủ tục pháp lý, huy động vốn, đấu nối điện và vận hành ổn định các nhà máy.
Đáng chú ý, TP HCM đã học hỏi bài học từ Bình Dương, một địa phương từng phải chuyển rác sang TP HCM xử lý vào đầu những năm 2000. Sau hơn hai thập kỷ đầu tư, Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Bình Dương đã nâng công suất xử lý từ khoảng 450 tấn lên 2.500-3.000 tấn mỗi ngày, đủ đáp ứng nhu cầu địa phương. Mô hình này được đánh giá là điểm sáng về kinh tế tuần hoàn khi rác được phân loại để thu hồi vật liệu, sản xuất phân compost, đốt thu hồi năng lượng, còn tro xỉ được tái chế làm vật liệu xây dựng. Chỉ phần chất thải trơ không thể tái chế mới bị chôn lấp, chiếm tỷ lệ dưới 10%.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc TP HCM hướng tới giảm tỷ lệ chôn lấp rác dưới 10% và tăng tỷ lệ tái chế, xử lý hiện đại thể hiện sự chuyển đổi quan trọng trong quản lý chất thải đô thị. Đốt rác phát điện không chỉ giúp giảm khối lượng rác chôn lấp mà còn tạo ra nguồn năng lượng tái tạo, góp phần giảm phát thải khí nhà kính.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng công nghệ chỉ là một phần của giải pháp. Thành công đòi hỏi hệ thống đồng bộ từ phân loại rác tại nguồn, thu gom riêng biệt, trung chuyển hợp lý đến tái chế và xử lý cuối cùng. Ngoài ra, chính sách ổn định và cơ chế tài chính phù hợp cũng là yếu tố then chốt để thu hút đầu tư và vận hành hiệu quả.
Chủ tịch Hội đồng quản trị Biwase, ông Nguyễn Văn Thiền, đề xuất thay vì quy định chi tiết công nghệ, thành phố nên quản lý theo kết quả đầu ra, công bố rõ quỹ đất, nguồn rác, giá xử lý và tiêu chuẩn về khí thải, tro xỉ, tỷ lệ chất thải phải chôn lấp để doanh nghiệp tự lựa chọn công nghệ phù hợp và chịu trách nhiệm về kết quả.
Kết luận
TP HCM đang từng bước xây dựng hệ thống xử lý rác thải hiện đại, bền vững nhằm giải quyết lượng rác khổng lồ phát sinh mỗi ngày. Mục tiêu giảm tỷ lệ chôn lấp dưới 10% đến năm 2030 không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và phát triển xanh. Tuy nhiên, để thành công, thành phố cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc phân loại rác, đầu tư công nghệ và hoàn thiện chính sách hỗ trợ.
Hình ảnh từ bài viết
Mục tiêu xử lý rác của TP HCM đến năm 2030.
Công nhân phân loại rác tại nhà máy Biwase, Bình Dương cũ. Ảnh: Lê Tuyết
Quy trình phân loại rác, thu hồi tối đa giá trị trước khi phần còn lại được đưa đi chôn lấp tại nhà máy Biwase. Đồ họa có sự hỗ trợ của AI.
Khu vực thi công nhà máy đốt rác phát điện của công ty Tâm Sinh Nghĩa, thuộc Khu xử lý chất thải rắn Tây Bắc (Củ Chi cũ), tháng 8/2026. Ảnh: Giang Anh
TP HCM tìm giải pháp xử lý 14.000 tấn rác mỗi ngày hướng tới 2030