Tranh cãi kéo dài về việc tháo dỡ cối xay gió tại Mravenečník do lo ngại an toàn
Ba cối xay gió cao khoảng 35 mét tại khu vực Mravenečník thuộc dãy núi Jeseníky đã bị bỏ hoang và xuống cấp trong hơn một thập kỷ. Các tổ chức bảo vệ thiên nhiên không chỉ cho rằng những công trình này mất mỹ quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ an toàn. Vậy nguyên nhân thực sự của tranh cãi kéo dài này là gì và nó ảnh hưởng ra sao đến chính sách phát triển năng lượng tái tạo tại Séc?
Bối cảnh
Ba cối xay gió này được xây dựng vào những năm 1990 bởi công ty năng lượng nhà nước ČEZ như một trong những dự án đầu tiên nhằm thử nghiệm khả năng khai thác năng lượng gió tại Séc. Với vị trí ở độ cao thuộc hàng cao nhất châu Âu, chúng từng là biểu tượng cho sự đổi mới trong ngành năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, sau nhiều năm hoạt động, các cối xay này đã bị bỏ hoang và xuống cấp nghiêm trọng.
Khu vực Mravenečník nằm trong vùng bảo tồn thiên nhiên Jeseníky (CHKO Jeseníky), nơi có các quy định nghiêm ngặt về xây dựng, đặc biệt là các công trình cao tầng. Theo nguyên tắc phát triển vùng của tỉnh Olomoucký kraj, các công trình cao tầng như cối xay gió không được phép xây dựng trong khu vực này nhằm bảo vệ cảnh quan và hệ sinh thái đặc thù.
Diễn biến chính
Sau khi công ty Benoco mua lại các cối xay gió từ ČEZ, họ đề xuất thay thế ba cối xay cũ bằng một cối xay mới cao và công suất lớn hơn nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất điện. Tuy nhiên, đề xuất này đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các cơ quan bảo vệ thiên nhiên và chính quyền địa phương do vi phạm quy định xây dựng trong khu bảo tồn.
- Vào năm 2015, giấy phép xây dựng ban đầu, bao gồm cả việc tháo dỡ các cối xay cũ, đã hết hiệu lực, dẫn đến việc không thể tiến hành tháo dỡ hay xây dựng mới trong thời gian tranh chấp pháp lý kéo dài.
- Tháng 4 năm 2016, Bộ Phát triển Địa phương (Ministerstvo pro místní rozvoj) đã xác nhận quyết định của tỉnh Olomoucký kraj về việc hủy bỏ hợp đồng xây dựng công trình, đồng nghĩa với việc cấm xây dựng cối xay gió mới tại đây.
- Tháng 6 năm 2025, Cơ quan Xây dựng Giao thông và Năng lượng (Dopravní a energetický stavební úřad - DESÚ) đã ra lệnh tháo dỡ các cối xay gió cũ do tình trạng nguy hiểm, nhưng chủ sở hữu không thực hiện đúng hạn, dẫn đến việc bị phạt 230.000 Kč cùng chi phí xử lý vụ việc.
- Đến tháng 5 năm 2026, Bộ Công Thương đã xác nhận quyết định phạt này sau khi chủ sở hữu kháng cáo không thành công.
- Hiện tại, công ty Benoco đang chờ cập nhật các điều kiện xây dựng mới liên quan đến nguồn năng lượng tái tạo và đã nộp đơn kiện quyết định tháo dỡ, hy vọng sẽ được cấp phép xây dựng cối xay mới kết hợp với việc tháo dỡ các công trình cũ.
- Cơ quan xây dựng cũng đã nhận được hai báo giá cho việc tháo dỡ, có thể sẽ tiến hành tháo dỡ bằng ngân sách nhà nước và sau đó thu hồi chi phí từ chủ sở hữu, đồng thời có thể áp thêm các hình phạt khác nếu cần.
Phân tích & Ý nghĩa
Vụ việc phản ánh sự mâu thuẫn giữa mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo và việc bảo vệ môi trường, cảnh quan tự nhiên trong các khu vực được bảo tồn. Mặc dù năng lượng gió là nguồn sạch, thân thiện với môi trường, nhưng việc xây dựng các công trình cao tầng trong khu bảo tồn như CHKO Jeseníky bị hạn chế nhằm giữ gìn giá trị thiên nhiên và cảnh quan đặc trưng.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, đặc biệt những ai quan tâm đến lĩnh vực năng lượng tái tạo hoặc kinh doanh liên quan, vụ việc này cho thấy sự phức tạp trong việc xin phép xây dựng và quản lý các dự án năng lượng mới tại các khu vực bảo tồn. Đồng thời, nó cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định pháp luật về xây dựng và bảo vệ môi trường để tránh các tranh chấp kéo dài, ảnh hưởng tới tiến độ và chi phí đầu tư.
Kết luận
Ba cối xay gió tại Mravenečník đã trở thành điểm nóng tranh cãi kéo dài giữa chủ sở hữu, cơ quan chức năng và các tổ chức bảo vệ thiên nhiên. Dù có kế hoạch thay thế bằng một cối xay hiện đại hơn, nhưng các quy định nghiêm ngặt về xây dựng trong khu bảo tồn cùng với các thủ tục pháp lý phức tạp đã khiến dự án bị đình trệ nhiều năm. Vụ việc là minh chứng cho những thách thức trong việc cân bằng phát triển năng lượng sạch và bảo vệ môi trường tại Séc.
Tranh cãi kéo dài về việc tháo dỡ cối xay gió tại Mravenečník do lo ngại an toàn