Trí tuệ nhân tạo phức tạp tiêu tốn năng lượng tương đương 1/5 pin điện thoại
Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng trở nên phổ biến trong công việc, học tập và cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, ít ai biết rằng mỗi câu hỏi phức tạp gửi đến AI có thể tiêu tốn một lượng điện năng không nhỏ, tương đương với 20% pin của một chiếc điện thoại thông thường. Vậy điều này có ý nghĩa gì trong bối cảnh sử dụng AI ngày càng rộng rãi trên toàn cầu?
Bối cảnh
Trí tuệ nhân tạo, viết tắt là AI, là công nghệ cho phép máy tính tự động thực hiện các nhiệm vụ như trả lời câu hỏi, viết văn bản hay tạo hình ảnh mà không cần sự can thiệp trực tiếp của con người. Các dịch vụ AI nổi bật hiện nay gồm ChatGPT, Claude hay Gemini, được hàng tỷ người trên thế giới sử dụng hàng tháng. Sự phát triển nhanh chóng của AI đã đặt ra câu hỏi về mức độ tiêu thụ năng lượng của các hệ thống này, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu đang hướng tới sử dụng năng lượng hiệu quả và bền vững.
Điện năng tiêu thụ của AI không chỉ đến từ việc xử lý các câu hỏi mà còn từ việc lưu trữ dữ liệu trên các nền tảng đám mây (cloud). Các trung tâm dữ liệu (datacenters) phải vận hành liên tục, sử dụng nhiều máy chủ và hệ thống làm mát, dẫn đến nhu cầu điện năng rất lớn. Theo các chuyên gia, năm 2025, các trung tâm dữ liệu toàn cầu tiêu thụ khoảng 485 terawatthours điện, tương đương với sản lượng của 28 nhà máy điện hạt nhân Temelín tại Cộng hòa Séc, và dự kiến con số này sẽ còn tăng gấp đôi vào năm 2030.
Diễn biến chính
Ông Štěpán Křeček, kinh tế trưởng của công ty BH Securities, cho biết một câu hỏi phức tạp gửi tới AI có thể tiêu thụ khoảng 3 watthours điện, tương đương với lượng điện cần để sạc 20% pin của một điện thoại thông thường. Tuy nhiên, với những tác vụ đòi hỏi xử lý hình ảnh hoặc đồ họa, mức tiêu thụ điện có thể lên tới 30 watthours, tương đương với ba giờ thắp sáng bằng bóng đèn LED hoặc hai lần sạc đầy điện thoại.
Ông Petr Lajsek, nhà phân tích của Purple Trading, nhấn mạnh rằng mặc dù mỗi hoạt động riêng lẻ có thể tiêu thụ điện năng không lớn, nhưng khi tính tổng cộng hàng tỷ lượt truy vấn trên toàn cầu mỗi giây, lượng điện năng tiêu thụ trở nên rất đáng kể. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các nhà cung cấp dịch vụ AI trong việc cân bằng giữa hiệu suất và tiêu thụ năng lượng.
Trong khi đó, công ty OpenAI, nhà phát triển ChatGPT, đưa ra con số thấp hơn nhiều với mức tiêu thụ trung bình cho mỗi câu hỏi khoảng 0,34 watthours. Ông Sam Altman, CEO của OpenAI, cho biết đây là mức tiêu thụ cho các câu hỏi đơn giản nhất. Tuy nhiên, khi sử dụng các mô hình AI phức tạp hơn, lượng điện năng tiêu thụ có thể tăng lên gấp 10 lần hoặc hơn.
Việc lưu trữ dữ liệu trên đám mây cũng tiêu tốn năng lượng đáng kể do cần nhiều bản sao lưu, sử dụng máy chủ và hệ thống làm mát. Các nhà cung cấp dịch vụ phải đối mặt với áp lực không chỉ từ việc phát triển các mô hình AI mạnh mẽ mà còn từ sự gia tăng nhanh chóng số lượng người dùng.
Phân tích & Ý nghĩa
Những con số về tiêu thụ điện năng của AI cho thấy một mặt trái của công nghệ hiện đại: dù mang lại nhiều tiện ích, AI cũng kéo theo nhu cầu năng lượng lớn, ảnh hưởng đến chi phí vận hành và tác động môi trường. Đối với cộng đồng người Việt tại Cộng hòa Séc và châu Âu, điều này có thể gián tiếp ảnh hưởng đến chi phí dịch vụ liên quan đến AI, như các nền tảng hỗ trợ học tập, làm việc từ xa hay kinh doanh trực tuyến.
Đặc biệt, khi các mô hình AI ngày càng phức tạp và được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, từ giáo dục đến y tế và thương mại, việc cân nhắc sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng trở thành vấn đề cấp thiết. Các trung tâm dữ liệu tại châu Âu, trong đó có Séc, cũng sẽ phải đối mặt với áp lực tăng công suất và chi phí điện năng, ảnh hưởng đến giá thành dịch vụ công nghệ.
Kết luận
Việc một câu hỏi phức tạp gửi đến AI tiêu tốn lượng điện năng tương đương 20% pin điện thoại cho thấy sự phát triển nhanh chóng nhưng cũng đầy thách thức của công nghệ này. Người dùng và nhà cung cấp dịch vụ cần cân nhắc giữa lợi ích và chi phí năng lượng, đồng thời hướng tới các giải pháp bền vững hơn trong tương lai.
Trí tuệ nhân tạo phức tạp tiêu tốn năng lượng tương đương 1/5 pin điện thoại