Trung Quốc vượt Mỹ trở thành thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam
Thủy sản Việt Nam đang chứng kiến sự thay đổi đáng chú ý trong cơ cấu xuất khẩu khi Trung Quốc trở thành thị trường nhập khẩu lớn nhất, vượt qua Mỹ. Điều này đặt ra câu hỏi về xu hướng mới của ngành thủy sản và tác động đến các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trong bối cảnh thương mại toàn cầu có nhiều biến động.
Bối cảnh
Trong nửa đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt hơn 5,7 tỷ USD, tăng 11,4% so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc nhập khẩu gần 1,4 tỷ USD thủy sản Việt Nam, tăng khoảng 40%, vượt qua Mỹ với kim ngạch gần 898 triệu USD. Nếu tính cả Hong Kong, tổng giá trị xuất khẩu sang khu vực này lên tới khoảng 1,5 tỷ USD, tăng gần 38%. Nhật Bản đứng thứ ba với gần 788 triệu USD, tăng nhẹ so với cùng kỳ.
Trung Quốc, với vị trí địa lý gần Việt Nam, trở thành điểm đến hấp dẫn cho thủy sản Việt Nam nhờ chi phí vận chuyển thấp và thời gian giao hàng nhanh. Trong khi đó, Mỹ và châu Âu đang siết chặt các rào cản thương mại khiến doanh nghiệp Việt phải điều chỉnh chiến lược xuất khẩu.
Diễn biến chính
Đại diện Công ty cổ phần Nam Việt cho biết, xu hướng chuyển hướng sang thị trường Trung Quốc rõ nét từ đầu năm 2026. Quý I, doanh nghiệp gặp khó khăn do thiếu hụt nguyên liệu, nhưng sang quý II, giá nguyên liệu và giá bán đều giảm. Chi phí vận chuyển sang các thị trường xa như Mỹ và châu Âu vẫn ở mức cao, khiến Trung Quốc trở thành lựa chọn ưu tiên với lợi thế về khoảng cách và chi phí logistics.
Bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cũng nhận định rằng khi Mỹ và châu Âu tăng cường các rào cản thương mại, nhiều doanh nghiệp đã chủ động chuyển hướng sang Trung Quốc. Thị trường này có yêu cầu nhập khẩu không quá khắt khe, giúp giảm chi phí bảo quản và vận chuyển, đặc biệt với các mặt hàng thủy sản tươi sống có thể xuất khẩu qua cửa khẩu biên giới.
Ngược lại, xuất khẩu sang Mỹ chịu nhiều sức ép từ các quy định mới như Đạo luật Bảo vệ động vật biển có vú (MMPA), yêu cầu bổ sung giấy chứng nhận COA với quy trình phức tạp, ảnh hưởng đặc biệt đến cá ngừ. Tôm cũng phải chịu thuế chống bán phá giá cao. Thêm vào đó, tồn kho tăng do đẩy mạnh xuất khẩu trước khi áp dụng thuế mới, trong khi người tiêu dùng Mỹ thắt chặt chi tiêu, ưu tiên sản phẩm giá thấp, khiến kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ gần như đi ngang trong 6 tháng đầu năm.
Phân tích & Ý nghĩa
Xu hướng dịch chuyển thị trường xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc phản ánh sự thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp Việt trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng phức tạp. Việc lựa chọn thị trường gần giúp giảm chi phí logistics, thời gian vận chuyển và rủi ro bảo quản hàng hóa, đặc biệt quan trọng với các mặt hàng thủy sản tươi sống.
Đồng thời, sự gia tăng rào cản thương mại tại Mỹ và châu Âu buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh cơ cấu sản phẩm và đa dạng hóa thị trường. Đơn hàng ngày càng ngắn hơn, yêu cầu cạnh tranh về giá và chất lượng cao hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải linh hoạt trong sản xuất và quản lý chuỗi cung ứng.
Kết luận
Trong nửa đầu năm 2026, Trung Quốc đã vượt Mỹ trở thành thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chiến lược xuất khẩu của ngành. Dù vậy, triển vọng vẫn còn nhiều thách thức khi các biện pháp bảo hộ và rào cản thương mại mới có thể tiếp tục được áp dụng, đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải không ngừng đổi mới và thích nghi để duy trì tăng trưởng.
Hình ảnh từ bài viết
Tôm hùm bán ở TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần
Trung Quốc vượt Mỹ trở thành thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam