Trường học vừa là nguồn căng thẳng vừa là chỗ dựa cho trẻ em
Trở lại trường học sau kỳ nghỉ dài là thử thách tâm lý không nhỏ với nhiều trẻ em tại Cộng hòa Séc. Áp lực từ các mối quan hệ với bạn bè, thầy cô và khối lượng bài tập khiến không ít học sinh cảm thấy căng thẳng. Tuy nhiên, nhiều em lại không biết tìm đến đâu để được giúp đỡ. Vậy đâu là nguyên nhân và giải pháp cho tình trạng này?
Bối cảnh
Theo nghiên cứu Mladé hlasy 2026 do UNICEF và công ty STEM/MARK thực hiện, trở lại trường học là một gánh nặng tâm lý đối với nhiều trẻ em. Gần một nửa số học sinh cho biết nguyên nhân gây stress chính là các mối quan hệ không tốt với bạn bè và giáo viên, cũng như nạn bắt nạt (šikana). Ngoài ra, khoảng một phần tư số trẻ cảm thấy áp lực về thành tích học tập. Tuy nhiên, đáng chú ý là gần hai phần ba trẻ không biết phải gọi đến đường dây nóng nào khi gặp khủng hoảng tâm lý.
Trường học tại Séc đang đối mặt với thách thức khi vừa phải đảm bảo môi trường học tập an toàn, vừa hỗ trợ tâm lý cho học sinh. Năm học mới cũng chứng kiến sự gia tăng số lượng trợ giảng (asistent pedagoga) trong các lớp đầu cấp, nhằm giúp đỡ những học sinh cần sự hỗ trợ đặc biệt.
Diễn biến chính
Nghiên cứu cho thấy một nửa số học sinh xác định các vấn đề với bạn bè và giáo viên hoặc bị bắt nạt là nguyên nhân gây stress. Áp lực về thành tích học tập cũng là một yếu tố đáng kể. Khi gặp khó khăn, các em thường chia sẻ với cha mẹ hoặc bạn bè thân thiết. Các vấn đề tâm lý phổ biến bao gồm thiếu tự tin, lo âu, căng thẳng quá mức và cả hành vi hung hăng.
Ví dụ, Vanesa Klimešová, học sinh lớp 9, chia sẻ kinh nghiệm cá nhân khi từng bị bắt nạt và cảm thấy thất vọng với sự hỗ trợ từ nhà trường, đặc biệt là từ chuyên gia tâm lý học đường. Cô bé cho biết mình nhận được lời khuyên không đúng mực, khiến gia đình cũng không hài lòng.
Martin Beneš, người được bầu làm đại diện bảo vệ quyền trẻ em (dětský ombudsman) tại Séc, xác nhận rằng bắt nạt là một vấn đề phổ biến mà ông gặp trong công việc. Tuy nhiên, phần lớn trẻ em từ 9 đến 17 tuổi không biết đến vai trò của đại diện này hoặc cách liên hệ khi cần giúp đỡ.
Phân tích & Ý nghĩa
Điều này cho thấy một khoảng cách lớn giữa nhu cầu hỗ trợ tâm lý của học sinh và khả năng tiếp cận các dịch vụ chuyên nghiệp. Mặc dù hơn 60% trẻ tin tưởng giáo viên, nhưng chỉ một số ít sẵn sàng tìm đến họ khi gặp vấn đề. Rào cản không chỉ là sự tiếp cận mà còn là niềm tin vào người tư vấn và chuyên gia tâm lý.
Đường dây nóng Linka bezpečí cung cấp dịch vụ hỗ trợ miễn phí và ẩn danh cho trẻ em và thanh thiếu niên dưới 26 tuổi, cũng như cho phụ huynh. Tuy nhiên, nhiều học sinh vẫn chưa biết đến hoặc chưa sử dụng các dịch vụ này. UNICEF cũng khuyến nghị phụ huynh nên tạo môi trường giao tiếp cởi mở, không áp lực, để trẻ cảm thấy an toàn khi chia sẻ về trường học và các khó khăn.
Kết luận
Trường học vừa là nơi học tập, vừa có thể trở thành nguồn gây áp lực tâm lý cho trẻ em. Việc nâng cao nhận thức về các kênh hỗ trợ, tăng cường trợ giảng và cải thiện giao tiếp giữa nhà trường, phụ huynh và học sinh là cần thiết để giúp các em vượt qua khó khăn và phát triển khỏe mạnh.
Trường học vừa là nguồn căng thẳng vừa là chỗ dựa cho trẻ em