Tự chủ đào tạo y khoa không đồng nghĩa tự do tổ chức theo ý muốn
Trong bối cảnh ngành y tế Việt Nam đang đẩy mạnh tự chủ trong đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, câu hỏi đặt ra là liệu các cơ sở y tế có thể tự do tổ chức đào tạo y khoa theo ý mình hay không? Hội thảo tổ chức tại TP.HCM mới đây đã làm rõ rằng tự chủ không đồng nghĩa với tự do tùy tiện, mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định và tiêu chuẩn chuyên môn.
Bối cảnh
Ngày 26 tháng 9, Cục Khoa học, Công nghệ và Đào tạo thuộc Bộ Y tế phối hợp với Bệnh viện Quân y 175 (Bộ Quốc phòng) tổ chức hội thảo về đảm bảo chất lượng đào tạo liên tục và cấp chứng chỉ kỹ thuật chuyên môn cho cán bộ y tế. Hội thảo thu hút sự tham gia của hàng trăm đơn vị gồm các cơ sở giáo dục đại học đào tạo lĩnh vực y tế, các bệnh viện công lập và ngoài công lập tại TP.HCM, cùng đại diện các bộ ngành liên quan.
Việc đào tạo liên tục và cấp chứng chỉ kỹ thuật chuyên môn là một phần quan trọng trong việc nâng cao trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ y tế, nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân. Tuy nhiên, việc tổ chức đào tạo phải đảm bảo chất lượng, tránh hình thức và sai phạm gây ảnh hưởng đến uy tín và hiệu quả khám chữa bệnh.
Diễn biến chính
Ông Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế), cho biết các cơ sở y tế đã tổ chức nhiều hoạt động cập nhật kiến thức và đào tạo chuyên môn kỹ thuật nghiêm túc, đặc biệt là các cơ sở đào tạo chính quy. Tuy nhiên, qua giám sát và kiểm tra, vẫn còn nhiều đơn vị tổ chức chưa tốt, thậm chí làm hình thức, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực.
Cơ quan Bảo hiểm Y tế cũng phát hiện một số chứng chỉ đào tạo không đúng quy định hiện hành, gây ảnh hưởng đến uy tín các cơ sở khám chữa bệnh và công tác quản lý nhà nước của Bộ Y tế cùng các cơ quan liên quan. Ông Quang nhấn mạnh đây không phải là vấn đề nhỏ.
Trước đây, các khóa đào tạo liên tục phải qua khâu thẩm định, phê duyệt và cấp phép của cơ quan quản lý. Hiện nay, các đơn vị được tự chủ tổ chức theo hướng dẫn, nhưng tự chủ không có nghĩa là tự do tổ chức đào tạo theo ý mình. Các đơn vị phải nghiên cứu và thực hiện đúng tiêu chí, tiêu chuẩn và hướng dẫn của Bộ Y tế.
- Khi giảm bớt khâu tiền kiểm (thẩm định và cấp phép trước khi tổ chức), Bộ Y tế sẽ tăng cường hậu kiểm và giám sát việc tuân thủ quy định.
- Định hướng hậu kiểm sẽ tập trung kiểm tra theo nhóm nguy cơ, không chỉ xem xét tính hợp lệ của hồ sơ mà còn đánh giá năng lực đầu ra của học viên và tác động của đào tạo đến an toàn người bệnh.
- Bắt đầu từ tháng 10 năm 2026, sẽ không còn đơn vị nào được phép tổ chức đào tạo không đúng quy định.
Thiếu tướng Trần Quốc Việt, Giám đốc Bệnh viện Quân y 175, nhấn mạnh công tác đào tạo không chỉ dựa vào số lượng người học hay số chứng chỉ cấp, mà quan trọng nhất là người học sau đào tạo có đủ năng lực thực hiện kỹ thuật chuyên môn một cách độc lập và an toàn trên người bệnh hay không. Bệnh viện đã phối hợp với các trường đại học trong đào tạo thực hành và cấp chứng chỉ, đồng thời mong muốn các bệnh viện lớn và tuyến dưới tăng cường phối hợp để đảm bảo chất lượng đào tạo.
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết đào tạo và chuyển giao kỹ thuật chuyên sâu là nhiệm vụ quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu lớn của thành phố. TP.HCM đang xây dựng hệ thống y tế đa tầng, đa trung tâm để người dân ở các vùng xa như Củ Chi, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu hay Côn Đảo có thể tiếp cận dịch vụ chất lượng cao mà không phải tập trung về trung tâm.
Ông cũng lưu ý rằng có trường hợp cơ sở đề nghị đào tạo một kỹ thuật nhưng chưa triển khai kỹ thuật đó, điều này cần được lưu ý. Có chứng chỉ đào tạo không đồng nghĩa người hành nghề được phép thực hiện kỹ thuật đó; người được đào tạo phải có chứng chỉ hợp pháp, đủ năng lực và được người chịu trách nhiệm chuyên môn của cơ sở cho phép bằng văn bản.
Các cơ sở y tế kiến nghị Bộ Y tế ban hành hướng dẫn chi tiết về tổ chức, quản lý và đánh giá chất lượng đào tạo, thống nhất chuẩn đầu ra và cơ chế công nhận kết quả giữa các cơ sở, đồng thời tăng cường đánh giá sau đào tạo để bảo đảm người học có thể vận dụng kiến thức vào thực tế.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc Bộ Y tế chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong quản lý đào tạo y khoa là bước đi nhằm tạo điều kiện cho các cơ sở chủ động hơn trong tổ chức đào tạo, đồng thời vẫn giữ được sự giám sát chặt chẽ về chất lượng. Điều này giúp giảm thủ tục hành chính nhưng không làm giảm tiêu chuẩn đào tạo, tránh tình trạng hình thức hoặc cấp chứng chỉ không đúng quy định.
Việc tập trung kiểm tra theo nhóm nguy cơ cho thấy Bộ Y tế sẽ ưu tiên giám sát những đơn vị có nguy cơ cao về chất lượng đào tạo, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ an toàn người bệnh. Đây cũng là tín hiệu tích cực cho cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu khi theo dõi các chính sách y tế Việt Nam, bởi chất lượng đào tạo và thực hành y khoa ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và hiệu quả của đội ngũ y bác sĩ trong và ngoài nước.
Kết luận
Hội thảo tại TP.HCM khẳng định tự chủ trong đào tạo y khoa không đồng nghĩa với tự do tổ chức theo ý muốn. Các cơ sở y tế phải tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn, quy định và hướng dẫn của Bộ Y tế. Việc tăng cường hậu kiểm, giám sát và đánh giá năng lực thực hành của cán bộ y tế sẽ góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, đảm bảo an toàn cho người bệnh và phát triển nguồn nhân lực y tế bền vững.
Hình ảnh từ bài viết
Ông Nguyễn Ngô Quang - Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) - phát biểu tại hội thảo - Ảnh: TRẦN CHÍNH
Bộ Y tế: Tự chủ không có nghĩa là được tự do tổ chức đào tạo y khoa theo ý mình - Ảnh 2.
Thiếu tướng Trần Quốc Việt - Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 - phát biểu tại hội nghị - Ảnh: TRẦN CHÍNH
Tự chủ đào tạo y khoa không đồng nghĩa tự do tổ chức theo ý muốn