Tuần lễ trao giải Nobel 2026: Giải Hòa bình thu hút sự chú ý vì Donald Trump
Tuần lễ công bố các giải Nobel năm 2026 chính thức bắt đầu từ ngày 5 tháng 10 với sự kiện đầu tiên là giải Nobel về sinh lý học và y học. Tuy nhiên, tâm điểm của giới truyền thông và các nhà phân tích vẫn là giải Nobel Hòa bình, sẽ được công bố vào thứ Sáu, ngày 9 tháng 10, bởi Ủy ban Nobel Na Uy. Liệu năm nay giải thưởng danh giá này sẽ thuộc về ai khi mà chính trị vẫn đang ảnh hưởng sâu sắc đến quyết định của ban giám khảo?
Bối cảnh
Giải Nobel được sáng lập từ năm 1895 theo di chúc của nhà khoa học Alfred Nobel, nhằm tôn vinh những đóng góp xuất sắc trong các lĩnh vực như y học, vật lý, hóa học, văn học, hòa bình và kinh tế. Các giải thưởng được công bố hàng năm, thu hút sự quan tâm toàn cầu không chỉ vì giá trị danh tiếng mà còn bởi phần thưởng tài chính lớn kèm theo, lên đến 12 triệu krona Thụy Điển (khoảng 26 triệu korun Séc) cho mỗi hạng mục.
Trong đó, giải Nobel Hòa bình luôn mang tính chính trị cao, do Ủy ban Nobel Na Uy trao tặng. Năm ngoái, giải thưởng này gây nhiều tranh cãi khi Donald Trump, cựu Tổng thống Mỹ, được đề cử nhưng không được trao giải. Thay vào đó, giải thuộc về nhà lãnh đạo đối lập Venezuela, María Corina Machado, người sau đó đã tặng lại huy chương vàng cho Trump. Điều này cho thấy sự phức tạp và khó đoán trong việc lựa chọn người nhận giải, đặc biệt là ở các hạng mục như Hòa bình và Văn học.
Diễn biến chính
Tuần lễ Nobel năm nay bắt đầu với giải thưởng về sinh lý học và y học vào thứ Hai, tiếp theo là giải Vật lý vào thứ Ba, Hóa học vào thứ Tư, Văn học vào thứ Năm, Hòa bình vào thứ Sáu và cuối cùng là Kinh tế vào thứ Hai tuần sau, ngày 12 tháng 10.
Việc lựa chọn người đoạt giải y học do Viện Karolinska ở Stockholm đảm nhiệm. Năm nay, các chuyên gia dự đoán giải có thể được trao cho những tiến bộ trong lĩnh vực miễn dịch trị liệu ung thư, chỉnh sửa gen, công nghệ chụp cắt lớp quang học, nghiên cứu giấc ngủ hoặc thuốc nhóm GLP-1 chống béo phì.
Giải Vật lý, Hóa học và Kinh tế do Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển quyết định. Các đề cử không chỉ giới hạn trong lĩnh vực sinh học mà còn mở rộng sang công nghệ cảm biến quang học, lượng tử và vật liệu biến đổi (metamaterials) với những tính chất điện, từ và quang học mới, thậm chí có thể tạo ra hiệu ứng tàng hình.
Giải Văn học do Viện Hàn lâm Thụy Điển trao tặng, được xem là khó đoán nhất. Nhà phê bình Denis Scheck gọi đây là “đoán mò” vì có hàng trăm ứng viên tiềm năng. Năm ngoái, giải thuộc về nhà văn Hungary László Krasznahorkai. Năm nay, các ứng viên được nhắc đến gồm nhà văn Canada Margaret Atwood, Mỹ Siri Hustvedt, Trung Quốc Cchan Süe, và Salman Rushdie, người nổi tiếng với các tác phẩm phản đối chủ nghĩa độc tài chính trị và tôn giáo, trong đó có cuốn "Những câu chuyện quỷ Satan" gây tranh cãi.
Phân tích & Ý nghĩa
Giải Nobel Hòa bình năm nay tiếp tục thu hút sự chú ý đặc biệt vì sự can thiệp của chính trị, nhất là liên quan đến Donald Trump. Năm ngoái, việc ông bị loại khỏi danh sách người đoạt giải đã khiến Nhà Trắng phản ứng mạnh mẽ, gọi quyết định của Ủy ban Nobel là mang tính chính trị. Năm nay, dù các chuyên gia cho rằng Trump khó có cơ hội, nhưng áp lực chính trị vẫn có thể ảnh hưởng đến lựa chọn của Ủy ban.
Các nhà phân tích dự đoán Ủy ban Nobel có thể chọn một cá nhân hoặc tổ chức đại diện cho những giá trị mà Trump từng chỉ trích, như Giáo hoàng Lev XIV, Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) hoặc đặc phái viên Liên Hiệp Quốc về nhân quyền tại các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng. Ngoài ra, để tránh đối đầu trực tiếp với Trump, Ủy ban có thể trao giải cho các tổ chức phi chính phủ như Emergency Response Rooms (ERR) tại Sudan hoặc Save the Children, những nhóm hỗ trợ trẻ em trong các vùng chiến sự.
Kết luận
Tuần lễ trao giải Nobel năm 2026 hứa hẹn nhiều bất ngờ và thu hút sự quan tâm toàn cầu, đặc biệt là giải Nobel Hòa bình với những yếu tố chính trị đan xen. Việc lựa chọn người đoạt giải không chỉ dựa trên thành tựu mà còn phản ánh những biến động và mâu thuẫn trong chính trường quốc tế, điều mà cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu cũng nên theo dõi để hiểu rõ hơn về bối cảnh thế giới hiện nay.
Tuần lễ trao giải Nobel 2026: Giải Hòa bình thu hút sự chú ý vì Donald Trump