Từng mua dầu Nga rẻ hơn, giờ Slovakia và Hungary có xăng và dầu diesel đắt hơn Cộng hòa Séc
Những nước từng nhập khẩu dầu thô Nga với giá thấp hơn như Slovakia và Hungary giờ đây đang phải đối mặt với giá xăng và diesel tại các trạm bán lẻ cao hơn so với Cộng hòa Séc. Sự thay đổi này phản ánh tác động của các yếu tố thuế, chi phí lọc hóa dầu, tỷ giá và cơ cấu thị trường sau các biện pháp hạn chế đối với dầu Nga.
Chi Tiết
Trong nhiều năm, một phần các quốc gia Trung Âu, trong đó có Slovakia và Hungary, dựa vào nguồn dầu thô từ Nga để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu trong nước và khu vực. Giá nhập khẩu thấp hơn từng giúp giữ giá nhiên liệu bán lẻ ở mức dễ chịu hơn cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, bối cảnh địa chính trị và thay đổi trong chuỗi cung ứng sau các lệnh trừng phạt đã làm xáo trộn dòng chảy dầu mỏ và khiến chi phí thực tế cho nhiên liệu tăng lên.
Một nguyên nhân quan trọng khiến giá nhiên liệu tại Slovakia và Hungary hiện cao hơn so với Cộng hòa Séc là khác biệt về cấu trúc thuế. Mặc dù các nước đều áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt và VAT, mức thuế cụ thể và cách áp dụng có thể khác nhau, tác động trực tiếp tới giá bán lẻ. Ngoài ra, chi phí vận chuyển, phí cơ sở hạ tầng và mức lợi nhuận của các công ty phân phối cũng làm tăng giá thành tới người lái xe.
Tỷ giá tiền tệ đóng vai trò đáng kể. Cộng hòa Séc sử dụng đồng koruna, và biến động tỷ giá cùng với chính sách tiền tệ trong nước có thể khiến giá nhiên liệu khi quy đổi ra đơn vị chung (ví dụ euro) thấp hơn so với các quốc gia sử dụng euro hay đồng forint. Đối với Hungary, sự yếu hơn của forint trong những thời kỳ nhất định đã làm tăng chi phí nhập khẩu khi được tính bằng đồng nội tệ.
Khả năng tinh chế trong nước và mạng lưới phân phối cũng ảnh hưởng. Nếu nhà máy lọc dầu trong nước phải chịu chi phí sửa chữa, nâng cấp hoặc mua dầu thô từ thị trường giao ngay với giá cao hơn, chi phí đó sẽ được chuyển xuống người tiêu dùng. Ngược lại, Cộng hòa Séc có thể hưởng lợi từ nguồn cung ổn định hơn hoặc các hợp đồng dài hạn có điều kiện tốt hơn, giúp kìm được giá bán lẻ.
Thị trường bán lẻ xăng dầu còn bị chi phối bởi cạnh tranh giữa các chuỗi trạm xăng, chính sách khuyến mãi, và mô hình bán hàng (ví dụ bán sỉ cho các đại lý lớn hay bán lẻ trực tiếp). Ở những nơi thiếu cạnh tranh mạnh mẽ, giá có xu hướng cao hơn vì ít áp lực phải giảm giá. Đồng thời, các yếu tố tạm thời như biến động giá dầu toàn cầu, giá nhiên liệu giao ngay và chi phí nhiên liệu vận chuyển qua đường bộ cũng góp phần khiến giá tại trạm khác nhau giữa các nước láng giềng.
Sự khác biệt giá giữa các nước láng giềng dẫn tới hành vi mua sắm xuyên biên giới: người tiêu dùng ở vùng biên có xu hướng đổ xăng ở nơi rẻ hơn. Điều này tạo áp lực chính trị để các chính phủ rà soát lại chính sách thuế và trợ cấp nhằm cân bằng lợi ích người tiêu dùng và nguồn thu ngân sách.
Các chuyên gia kinh tế lưu ý rằng tình trạng hiện tại không chỉ là câu chuyện về nguồn gốc dầu thô, mà là hệ quả của nhiều yếu tố kết hợp: thuế, tỷ giá, chi phí lọc và phân phối, cũng như cơ cấu thị trường nội địa. Việc một thời mua dầu Nga rẻ hơn không nhất thiết đảm bảo giá bán lẻ thấp nếu các yếu tố khác biến động bất lợi.
Trong ngắn hạn, giá nhiên liệu có thể tiếp tục biến động theo diễn biến thị trường dầu mỏ toàn cầu và điều chỉnh chính sách trong nước. Về lâu dài, các nước có thể tìm cách đa dạng hóa nguồn cung, tăng hiệu quả lọc hóa dầu, hoặc điều chỉnh thuế để bảo vệ người tiêu dùng trước biến động giá.
Nguồn gốc bài viết và thông tin chi tiết hơn: Novinky.cz
Từng mua dầu Nga rẻ hơn, giờ Slovakia và Hungary có xăng và dầu diesel đắt hơn Cộng hòa Séc