Ưu tiên lao động trình độ cao đi làm việc nước ngoài theo luật mới
Việc đi làm việc ở nước ngoài luôn là cơ hội để người lao động nâng cao thu nhập và tích lũy kinh nghiệm. Nhưng làm thế nào để chính sách hỗ trợ lao động Việt Nam phù hợp hơn với xu hướng phát triển và nhu cầu thị trường? Luật sửa đổi về người lao động đi làm việc ở nước ngoài vừa được Quốc hội thông qua sẽ là bước tiến quan trọng, đặc biệt dành ưu tiên cho lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao.
Bối cảnh
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng được Quốc hội thông qua vào ngày 24/8/2026, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Đây là bước điều chỉnh nhằm thích ứng với thực tế thị trường lao động quốc tế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam khi làm việc ở nước ngoài.
Việc ưu tiên lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật không chỉ giúp người lao động nâng cao thu nhập mà còn tạo điều kiện để họ tiếp cận công nghệ hiện đại, phương thức quản lý tiên tiến và tác phong làm việc chuyên nghiệp. Đây là chiến lược quan trọng nhằm tận dụng nguồn nhân lực đã qua đào tạo để phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế.
Diễn biến chính
Luật mới bổ sung chính sách ưu tiên đưa lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn, kỹ thuật đi làm việc ở nước ngoài. Người lao động trong các ngành nghề đòi hỏi chuyên môn cao hoặc thuộc lĩnh vực Nhà nước ưu tiên phát triển sẽ được hưởng chính sách đặc thù khi ra nước ngoài.
- Chính phủ sẽ quy định cụ thể các chính sách ưu tiên phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội từng thời kỳ.
- Người lao động sau khi trở về nước sẽ được hỗ trợ kết nối với thị trường việc làm trong nước, giúp phát huy kinh nghiệm và tay nghề đã tích lũy.
- Luật cũng quy định người lao động không phải đóng bảo hiểm xã hội hoặc thuế thu nhập cá nhân hai lần tại Việt Nam và nước tiếp nhận, nếu hai nước đã ký hiệp định tránh đánh thuế hoặc đóng bảo hiểm xã hội hai lần.
Bên cạnh đó, luật siết chặt quy định về thời gian chờ xuất cảnh, không quá 180 ngày kể từ khi người lao động trúng tuyển. Doanh nghiệp phải cam kết bằng văn bản và chịu trách nhiệm bồi thường nếu không thực hiện đúng thời hạn, trừ trường hợp bất khả kháng hoặc có thỏa thuận khác.
Việc thu phí trong quá trình tuyển dụng và đào tạo cũng được kiểm soát nghiêm ngặt. Doanh nghiệp phải ký văn bản với người lao động, ghi rõ các khoản phí học nghề, học ngoại ngữ và các khoản thu khác. Phí đào tạo chỉ được thu sau khi người lao động được tuyển chọn và ký hợp đồng với phía nước ngoài.
Đáng chú ý, luật cấm người lao động đi làm việc ở nước ngoài hoặc doanh nghiệp tuyển chọn lao động làm công việc massage. Đây là biện pháp nhằm ngăn chặn lừa đảo, môi giới trái phép, mua bán người và cưỡng bức lao động.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc ưu tiên lao động trình độ cao đi làm việc ở nước ngoài phù hợp với xu hướng toàn cầu hóa và nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của Việt Nam. Người lao động không chỉ được nâng cao thu nhập mà còn có cơ hội tiếp cận công nghệ mới, phương pháp quản lý hiện đại, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh khi trở về nước.
Chính sách này cũng giúp tận dụng hiệu quả nguồn lực đã qua đào tạo, tránh tình trạng lao động phổ thông chiếm ưu thế trong xuất khẩu lao động mà không phát huy được tiềm năng chuyên môn. Đồng thời, việc hỗ trợ kết nối thị trường việc làm trong nước sau khi lao động về nước sẽ góp phần giảm thiểu thất nghiệp và tăng cường phát triển kinh tế địa phương.
Quy định về thời gian chờ xuất cảnh và kiểm soát thu phí nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động, tránh tình trạng doanh nghiệp thu phí không minh bạch hoặc kéo dài thời gian chờ đợi gây thiệt hại cho người lao động. Việc cấm lao động làm massage ở nước ngoài cũng là bước đi cần thiết để ngăn chặn các hoạt động phi pháp và bảo vệ người lao động khỏi nguy cơ bị bóc lột.
Kết luận
Luật sửa đổi về người lao động đi làm việc ở nước ngoài được kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường minh bạch, công bằng và hiệu quả hơn cho lao động Việt Nam, đặc biệt là nhóm lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao. Đây là bước tiến quan trọng trong chính sách xuất khẩu lao động, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển kinh tế đất nước.
Hình ảnh từ bài viết
Phòng sạch, Trung tâm Nano và Năng lượng, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, nơi đào tạo và nghiên cứu về bán dẫn. Ảnh: Giang Huy
Ưu tiên lao động trình độ cao đi làm việc nước ngoài theo luật mới