Ưu tiên xây cầu cạn cho các tuyến cao tốc mới ở miền Tây Việt Nam
Miền Tây Nam Bộ với địa hình đặc thù gồm nhiều sông ngòi, kênh rạch và nền đất yếu đang đối mặt với thách thức lớn trong việc phát triển hệ thống đường cao tốc. Bộ Xây dựng Việt Nam vừa báo cáo Thủ tướng về kế hoạch ưu tiên sử dụng phương án cầu cạn cho các dự án cao tốc mới tại khu vực này. Vậy cầu cạn có ưu điểm gì và vì sao được lựa chọn trong bối cảnh hiện nay?
Bối cảnh
Miền Tây Nam Bộ là vùng đồng bằng châu thổ sông Cửu Long, nổi tiếng với hệ thống sông ngòi chằng chịt và nền đất yếu, dễ bị sụt lún. Hiện tại, vùng này đã có 311km đường cao tốc hoàn thành và đang thi công thêm 336km. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 719km cao tốc chưa được đầu tư, trong đó dự kiến sẽ triển khai 326km trước năm 2030 và 393km sau năm 2030.
Địa chất yếu, cùng với việc nền đất phải xử lý lâu dài do sụt lún (thời gian chờ lún từ 12-16 tháng) khiến việc xây dựng đường cao tốc truyền thống gặp nhiều khó khăn. Việc đắp nền đường cần khối lượng lớn đá và cát, trong khi nguồn cung cát ngày càng hạn chế và việc khai thác cát sông cũng gây tác động tiêu cực đến môi trường.
Diễn biến chính
Bộ Xây dựng cho biết cầu cạn không phải là giải pháp mới tại miền Nam Việt Nam. Trước đây, các tuyến cao tốc như TP.HCM - Trung Lương, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và Bến Lức - Long Thành đã áp dụng cầu cạn ở những khu vực đất yếu và địa hình phức tạp.
Tuy nhiên, trong giai đoạn 2021-2025, mục tiêu xây dựng 3.000km đường cao tốc và đến năm 2030 đạt 5.000km đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, trong khi ngân sách nhà nước còn hạn chế. Do đó, các cơ quan liên quan đã lựa chọn phương án đắp nền truyền thống để phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực.
Để đánh giá hiệu quả, Bộ Xây dựng đã giao Viện Kinh tế xây dựng phối hợp với các đơn vị nghiên cứu so sánh giữa phương án làm đường cao tốc nền đắp truyền thống và cầu cạn trên toàn tuyến tại miền Tây. Kết quả cho thấy cầu cạn có nhiều ưu điểm vượt trội:
- Cầu cạn chiếm dụng đất ít hơn khoảng 82%-85% so với nền đắp do không cần làm đường gom và ta luy nền đường.
- Nhu cầu đá để làm cầu cạn cao hơn khoảng 1,80-1,85 lần nhưng lượng cát sử dụng chỉ bằng khoảng 10%-15% so với nền đắp.
- Phần lớn cấu kiện bê tông có thể sản xuất trong nhà máy, giảm ảnh hưởng bởi thời tiết và giải phóng mặt bằng, giúp rút ngắn thời gian thi công khoảng 10-12 tháng so với nền đắp.
- Cầu cạn có độ bằng phẳng và êm thuận tốt hơn trong quá trình khai thác vì không phải xử lý chuyển tiếp giữa nền đường và cầu.
- Giảm tác động đến môi trường do hạn chế khai thác cát sông, giảm chia cắt không gian sinh hoạt và sản xuất của người dân, đồng thời thích ứng tốt hơn với tình trạng lún nền và ngập lụt.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc ưu tiên xây cầu cạn cho các tuyến cao tốc mới tại miền Tây là một bước đi chiến lược nhằm giải quyết những thách thức đặc thù về địa chất và môi trường của vùng đồng bằng sông Cửu Long. Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu cao hơn so với phương án đắp nền truyền thống, nhưng cầu cạn giúp tăng tính ổn định công trình, giảm rủi ro trong thi công và khai thác, đồng thời giảm phụ thuộc vào nguồn cung cát ngày càng khan hiếm.
Đối với cộng đồng người dân và doanh nghiệp, đặc biệt là những người Việt đang sinh sống và làm việc tại miền Tây, việc xây dựng cầu cạn sẽ giúp cải thiện chất lượng giao thông, giảm thiểu thời gian thi công và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sống. Điều này cũng có thể tác động tích cực đến các ngành kinh doanh nhỏ lẻ, vận tải và logistics trong khu vực.
Kết luận
Bộ Xây dựng Việt Nam đã có báo cáo chi tiết và đề xuất ưu tiên phương án cầu cạn cho các dự án cao tốc mới ở miền Tây nhằm khắc phục những khó khăn về địa chất yếu và địa hình phức tạp. Phương án này không chỉ nâng cao chất lượng công trình mà còn góp phần bảo vệ môi trường và rút ngắn thời gian thi công, phù hợp với mục tiêu phát triển hạ tầng giao thông bền vững của Việt Nam trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Bộ Xây dựng và các địa phương sẽ ưu tiên làm đường cao tốc bằng cầu cạn tại miền Tây - Ảnh minh họa: AI
Sẽ ưu tiên làm cầu cạn cho các tuyến cao tốc mới ở miền Tây - Ảnh 2.
Ưu tiên xây cầu cạn cho các tuyến cao tốc mới ở miền Tây Việt Nam