Vắc-xin Oxford mới chống Ebola được tiêm thử nghiệm lần đầu tiên
Virus Ebola vẫn là mối đe dọa lớn đối với nhiều quốc gia châu Phi, đặc biệt là khi các đợt dịch liên tục bùng phát gây tử vong cao. Liệu một loại vắc-xin mới có thể giúp ngăn chặn sự lây lan của căn bệnh này? Mới đây, lần đầu tiên một người tình nguyện đã được tiêm loại vắc-xin mới do Đại học Oxford phát triển, mở ra hy vọng mới trong cuộc chiến chống Ebola.
Bối cảnh
Virus Ebola là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất thế giới, với tỷ lệ tử vong rất cao. Các đợt dịch thường xuất hiện ở các nước châu Phi, trong đó có Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC). Đặc biệt, chủng virus Bundibugyo, một biến thể của Ebola, đang gây ra đợt dịch nghiêm trọng tại đây, nhưng hiện chưa có vắc-xin đặc hiệu nào chống lại chủng này.
Đại học Oxford, nổi tiếng với việc phát triển vắc-xin AstraZeneca chống COVID-19, đã phối hợp với nhóm Oxford Vaccine Group và Viện Khoa học Đại dịch (Pandemic Sciences Institute) để phát triển một loại vắc-xin mới mang tên ChAdOx1 BDBV, nhằm mục tiêu chống lại chủng Bundibugyo.
Diễn biến chính
Người đầu tiên được tiêm loại vắc-xin này là Ed Hunt, 37 tuổi, sống tại Vương quốc Anh. Anh đã tình nguyện tham gia chương trình thử nghiệm sau khi chứng kiến các tin tức về đợt bùng phát dịch Ebola ở DRC trên truyền hình. Việc tiêm chủng được thực hiện trong khuôn khổ một nghiên cứu lâm sàng, nhằm đánh giá tính an toàn và khả năng kích thích phản ứng miễn dịch của vắc-xin mới.
Chương trình thử nghiệm sẽ tiếp tục tuyển thêm tình nguyện viên trong vài tuần tới, với đối tượng từ 18 đến 55 tuổi, có sức khỏe tốt và có thể đến Oxford để theo dõi định kỳ. Tùy theo nhóm, mỗi người sẽ được tiêm một hoặc hai liều vắc-xin.
Chỉ khi kết quả thử nghiệm cho thấy vắc-xin an toàn và hiệu quả, nhà sản xuất mới có thể nộp đơn xin cấp phép sử dụng rộng rãi. Do đó, loại vắc-xin này chưa thể giải quyết ngay tình hình dịch hiện tại.
Phân tích & Ý nghĩa
Đợt dịch Ebola hiện tại ở DRC được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng quốc tế từ ngày 17 tháng 5 năm 2026. Virus Bundibugyo được truyền chủ yếu qua tiếp xúc với các loài dơi ăn quả (kaloni) và có thể lây lan từ người sang người qua dịch cơ thể.
Với hơn 3.075 ca nhiễm và 1.354 ca tử vong được ghi nhận, đây là đợt dịch Ebola lan nhanh nhất trong lịch sử. Tỉnh Ituri, vùng bắc đông DRC, chiếm gần 90% số ca bệnh. Dịch bệnh đang vượt quá khả năng kiểm soát của các cơ quan y tế địa phương.
Việc phát triển vắc-xin mới dựa trên công nghệ vector virus ChAdOx1, tương tự như vắc-xin AstraZeneca, là bước tiến quan trọng. Nếu thành công, vắc-xin này sẽ là công cụ đầu tiên có thể bảo vệ chống lại chủng Bundibugyo, giúp giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch trong tương lai.
Kết luận
Việc tiêm thử nghiệm vắc-xin ChAdOx1 BDBV đánh dấu một bước ngoặt trong nghiên cứu phòng chống Ebola, đặc biệt là chủng Bundibugyo đang hoành hành tại châu Phi. Dù chưa thể giải quyết ngay tình hình hiện tại, nhưng đây là hy vọng mới cho các cộng đồng dễ bị tổn thương và là minh chứng cho sự tiến bộ của khoa học trong cuộc chiến chống các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Vắc-xin Oxford mới chống Ebola được tiêm thử nghiệm lần đầu tiên