Việc nghỉ hưu ở tuổi 70 đáng lẽ đã áp dụng từ lâu, theo nhà kinh tế Đức
Nhà kinh tế người Đức Bernd Raffelhüschen cho rằng việc nâng tuổi nghỉ hưu lên 70 lẽ ra đã phải được thực hiện từ lâu để bảo đảm bền vững cho hệ thống lương hưu trước áp lực già hóa dân số. Ông kêu gọi cải cách cơ cấu, tăng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình rõ ràng và kết hợp các biện pháp hỗ trợ để duy trì việc làm cho người cao tuổi.
Chi Tiết
Bernd Raffelhüschen, một chuyên gia kinh tế nổi tiếng về các vấn đề an sinh và lương hưu tại Đức, lập luận rằng các nước châu Âu, trong đó có Đức, đáng lẽ phải sớm thích nghi hệ thống hưu trí với thực tế dân số đang già đi bằng cách tăng tuổi nghỉ hưu lên mức cao hơn so với tiêu chuẩn hiện hành. Ông nhấn mạnh rằng tuổi thọ tăng kéo theo chi phí lương hưu lớn hơn, và nếu không can thiệp kịp thời, quỹ hưu trí sẽ gặp rủi ro mất cân bằng tài chính dài hạn.
Theo Raffelhüschen, việc trì hoãn nâng tuổi nghỉ hưu chỉ khiến gánh nặng tích tụ thêm cho các thế hệ trẻ đang đi làm. Ông đề xuất một lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu rõ ràng, minh bạch và có thể điều chỉnh theo biến động tuổi thọ trung bình: thay vì giữ cố định ở 65 hay 67, tuổi nghỉ hưu nên liên kết một phần với kỳ vọng sống thêm sau tuổi lao động, nhằm bảo đảm công bằng giữa các thế hệ và tính bền vững cho hệ thống.
Ông cũng nhấn mạnh rằng tăng tuổi nghỉ hưu một mình không phải là giải pháp duy nhất. Cần có các chính sách đồng bộ bao gồm cải thiện điều kiện làm việc cho người lớn tuổi, chương trình đào tạo lại, khuyến khích người sử dụng lao động tuyển dụng và giữ chân lao động lớn tuổi, cùng với các biện pháp y tế và phòng ngừa để đảm bảo người lao động có thể làm việc lâu hơn mà không tổn hại sức khỏe.
Raffelhüschen chỉ ra nhiều thách thức thực tế: không phải mọi nghề đều phù hợp để làm việc đến tuổi cao, và có sự khác biệt lớn về tình trạng sức khỏe, khối lượng lao động thể chất và tiền lương giữa các ngành nghề. Vì vậy, ông ủng hộ các cơ chế ngoại lệ dành cho những nghề nặng nhọc hoặc có điều kiện lao động đặc thù, đồng thời khuyến khích hệ thống lương hưu tính toán linh hoạt hơn dựa trên thời gian đóng, mức đóng và tuổi nghỉ hưu thực tế.
Một điểm quan trọng trong quan điểm của ông là tính tương lai của hệ thống lương hưu công: nếu không điều chỉnh kịp thời, các chính phủ sẽ phải tăng thuế hoặc giảm mức lương hưu trong tương lai, điều đó ảnh hưởng nhiều đến an sinh xã hội. Do vậy, việc nâng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình có thể là phương án ít gây sốc hơn, vừa chia sẻ gánh nặng giữa các thế hệ, vừa cho phép cá nhân có thời gian chuẩn bị tài chính.
Raffelhüschen cũng đề cập đến vai trò của di cư và tăng năng suất lao động trong việc giảm áp lực lên quỹ hưu trí. Ông cho rằng chính sách nhập cư khôn ngoan cùng với đầu tư vào đào tạo và đổi mới có thể giúp tăng nguồn thu từ lao động, nhưng những biện pháp này không thể thay thế hoàn toàn việc điều chỉnh cơ cấu nghỉ hưu khi đối mặt với tỷ lệ sinh giảm và tỷ lệ người cao tuổi tăng nhanh.
Không ít nhà phân tích và chính trị gia phản biện rằng việc thông báo nâng tuổi nghỉ hưu lên 70 là rất nhạy cảm về mặt chính trị, có thể gây bất bình lớn trong xã hội. Raffelhüschen thừa nhận thực tế này và cho rằng cần có truyền thông rõ ràng, lộ trình dài hạn cùng các biện pháp giảm thiểu tác động xã hội — ví dụ hỗ trợ chuyển đổi nghề cho lao động lớn tuổi, các khoản đền bù cho những người làm việc trong điều kiện khắc nghiệt, và bảo đảm hệ thống an sinh cho những ai thật sự không thể kéo dài thời gian làm việc.
Ông còn lưu ý rằng nhiều cải cách lương hưu trong quá khứ thường bị trì hoãn vì sợ phản ứng chính trị, nhưng hậu quả là gánh nặng tài chính ngày càng lớn hơn và các lựa chọn chính sách trở nên hạn chế. Do đó, Raffelhüschen kêu gọi các nhà hoạch định chính sách hành động trước, dựa trên bằng chứng và mô phỏng tài chính dài hạn, thay vì chỉ phản ứng khi khủng hoảng đã xảy ra.
Cuối cùng, nhà kinh tế đề xuất kết hợp nhiều công cụ: điều chỉnh tuổi nghỉ hưu liên thông với tuổi thọ, đa dạng hóa nguồn quỹ (kết hợp hệ thống trả theo đóng góp và tích lũy), khuyến khích tiết kiệm cá nhân bổ sung và cải cách thị trường lao động để tăng khả năng làm việc lâu dài của người dân. Ông tin rằng với một kế hoạch toàn diện và có lộ trình, xã hội có thể chấp nhận tuổi nghỉ hưu cao hơn mà vẫn đảm bảo công bằng và an sinh cho những nhóm dễ bị tổn thương.
Việc nghỉ hưu ở tuổi 70 đáng lẽ đã áp dụng từ lâu, theo nhà kinh tế Đức