Việt Nam đề nghị UNESCO đánh giá sơ bộ di sản voọc mông trắng Vân Long
Việc đề nghị UNESCO đánh giá sơ bộ hồ sơ khu cảnh quan văn hóa - sinh thái voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc đánh dấu bước tiến quan trọng trong hành trình đưa di sản thiên nhiên độc đáo này trở thành di sản thế giới. Liệu khu vực này có đủ điều kiện để được công nhận? Quá trình đánh giá sẽ diễn ra như thế nào?
Bối cảnh
Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam vừa gửi đề nghị đến Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO để thực hiện đánh giá sơ bộ hồ sơ khu cảnh quan văn hóa - sinh thái voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc. Đây là bước bắt buộc theo quy trình của UNESCO trước khi một quốc gia thành viên có thể nộp hồ sơ đề cử chính thức cho danh sách di sản thế giới.
Việc đánh giá sơ bộ nhằm giúp các cơ quan chức năng xác định rõ hơn các tiêu chí cần tập trung, đánh giá tính toàn vẹn, tính xác thực cũng như các yêu cầu bảo vệ và quản lý khu vực. Qua đó, địa phương có cơ sở khoa học để hoàn thiện hồ sơ đề cử chính thức trong tương lai.
Diễn biến chính
Ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình, cho biết sau khi gửi đề nghị đánh giá sơ bộ, phía Việt Nam sẽ chờ phản hồi và góp ý từ các cơ quan tư vấn của UNESCO, gồm Hội đồng quốc tế về Di tích và Di chỉ (ICOMOS) và Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên quốc tế (IUCN). Các tổ chức này sẽ đánh giá hồ sơ dựa trên các tiêu chí liên quan đến giá trị nổi bật toàn cầu và các yếu tố bảo tồn.
Theo hướng dẫn mới, toàn bộ quá trình từ đánh giá sơ bộ đến khi hồ sơ được đưa ra xem xét có thể kéo dài khoảng 5 năm, nếu các bước được triển khai đúng lộ trình và thuận lợi. Trong thời gian này, Ninh Bình sẽ tập trung nghiên cứu sâu về các giá trị của khu vực, bao gồm khảo cổ học, cảnh quan sinh thái, voọc mông trắng, địa chất và địa mạo.
Các kết quả nghiên cứu sẽ được tổng hợp, phân tích và so sánh với các khu vực tương đồng trên thế giới nhằm làm rõ hơn giá trị của khu cảnh quan. Đồng thời, địa phương sẽ khoanh định các khu vực có giá trị để xây dựng hồ sơ và đưa vào kế hoạch quản lý di sản.
Phân tích & Ý nghĩa
Khu vực đề cử rộng khoảng 11.000 ha, bao gồm khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, khu vực Kim Bảng, quần thể Tam Chúc và hành lang sinh thái kết nối. Hồ sơ hướng tới các giá trị về cảnh quan núi đá vôi, đa dạng sinh học, hệ sinh thái và mối quan hệ giữa con người với môi trường.
Nổi bật trong khu vực là sinh cảnh của voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri), một loài linh trưởng đặc hữu Việt Nam thuộc nhóm cực kỳ nguy cấp. Theo kết quả điều tra giai đoạn 2022-2025 của Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên và phát triển, Việt Nam còn khoảng 562-570 cá thể voọc mông trắng, thuộc 81-82 đàn tại 5/7 khu vực khảo sát, trong đó 95% cá thể tập trung ở Ninh Bình.
Loài voọc này đang chịu nhiều áp lực từ săn bắt, đặt bẫy, mất rừng và hoạt động khai thác đá. Việc xây dựng khu cảnh quan liên kết Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì sinh cảnh, kết nối các quần thể và tăng cường cơ chế bảo vệ hiệu quả cho voọc mông trắng.
Kết luận
Việc đề nghị UNESCO đánh giá sơ bộ hồ sơ khu cảnh quan văn hóa - sinh thái voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc là bước đi quan trọng, mở ra cơ hội để di sản thiên nhiên quý giá này được công nhận trên trường quốc tế. Quá trình đánh giá và hoàn thiện hồ sơ sẽ giúp Việt Nam nâng cao công tác bảo tồn, đồng thời phát triển du lịch bền vững tại Ninh Bình và các vùng lân cận.
Hình ảnh từ bài viết
Vọoc mông trắng ở Ninh Bình. Ảnh: Đình Trường
Giám đốc Trung tâm di sản thế giới Lazare Eloundou Assomo (người cầm điện thoại) tham quan Tràng An, Ninh Bình sáng 1/10. Ảnh: Gia Chính
Việt Nam đề nghị UNESCO đánh giá sơ bộ di sản voọc mông trắng Vân Long