Voọc mông trắng đối diện nguy cơ suy giảm loài
Trong một đợt khảo sát bằng thiết bị bay không người lái, hình ảnh đàn voọc mông trắng tại vùng núi đá vôi Ninh Bình và Hòa Bình cho thấy chúng đang phải đối mặt với nguy cơ suy giảm do môi trường sống bị thu hẹp. Các mỏ khai thác đá và đường giao thông đã chia cắt sinh cảnh của loài này.
Chi Tiết
Không xa khu vực này là các mỏ khai thác đá đang hoạt động hoặc từng khai thác trước đây. Tiếng xe chở đá, những vách núi bị xẻ sâu và các tuyến đường mở mới khiến dải rừng đá vôi vốn nối liền nhau dần bị chia cắt thành nhiều mảng nhỏ.
Voọc mông trắng là loài linh trưởng đặc hữu chỉ có ở Việt Nam, hiện được xếp ở mức "cực kỳ nguy cấp" trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ IUCN. Loài này từng phân bố khá rộng ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ, nhưng nhiều thập kỷ bị săn bắt, mở đường và khai thác đá khiến môi trường sống của loài thu hẹp.
Hiện voọc mông trắng tập trung tại hai quần thể lớn là khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long - rừng Đồng Tâm (Lạc Thủy) với khoảng 304-336 cá thể và khu rừng Kim Bảng với 175 cá thể. Ngoài ra, loài này còn xuất hiện tại khu rừng Yên Mô - Tam Điệp - Bỉm Sơn và rừng đặc dụng Hương Sơn (Hà Tĩnh) với số lượng nhỏ nhưng vẫn còn khả năng sinh sản.
Ông Trịnh Đình Hoàng, Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam (SVW), cho rằng nguy cơ lớn nhất với voọc mông trắng hiện nay không chỉ là số lượng ít mà là sinh cảnh sống đang bị chia cắt thành những "ốc đảo" bởi quốc lộ, đường du lịch, khu dân cư, đường điện và các mỏ khai thác đá.
Khác với nhiều loài linh trưởng, voọc mông trắng gần như không di chuyển dưới đất mà chủ yếu bám vách đá và tán cây. Khi các dãy núi bị cắt ngang bởi đường giao thông hoặc khu khai thác đá, các đàn voọc gần như mất khả năng tiếp xúc với nhau, dẫn tới nguy cơ suy giảm nguồn gene và khả năng sinh sản về lâu dài.
Để giải quyết tình trạng chia cắt, các nhà khoa học đề xuất xây dựng cầu sinh thái bằng bêtông kết hợp phủ cây xanh phía trên để tạo hành lang cho voọc di chuyển giữa hai cánh rừng mà không phải xuống mặt đất.
Bên cạnh giao thông, khai thác đá tiếp tục được xem là áp lực lớn nhất đối với sinh cảnh voọc mông trắng. Những ngọn núi đá vôi không chỉ là nơi trú ngụ mà còn là "pháo đài tự nhiên" giúp loài linh trưởng này tồn tại qua nhiều thập kỷ.
Voọc mông trắng đối diện nguy cơ suy giảm loài