Vụ thất thoát gần 20.000 tỉ đồng tại SCB: Ngân hàng Nhà nước lập 4 tổ giám sát nhưng không phát hiện sai phạm

0001-01-01

Vụ thất thoát gần 20.000 tỉ đồng tại SCB: Ngân hàng Nhà nước lập 4 tổ giám sát nhưng không phát hiện sai phạm

Vụ việc thất thoát gần 20.000 tỉ đồng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) đang gây chấn động dư luận. Điều đáng nói là trong suốt thời gian xảy ra sai phạm, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã thành lập tới 4 tổ giám sát nhằm kiểm soát hoạt động cho vay của SCB, nhưng các tổ này lại không phát hiện ra các khoản tín dụng sai phạm. Vậy nguyên nhân của sự việc này là gì và nó ảnh hưởng thế nào đến hệ thống ngân hàng cũng như người gửi tiền?

Bối cảnh

Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) là một trong những ngân hàng thương mại lớn tại Việt Nam, hoạt động trong nhiều lĩnh vực tài chính ngân hàng. Trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2016, SCB đã xảy ra nhiều sai phạm nghiêm trọng trong hoạt động cho vay, dẫn đến thiệt hại tài chính lên tới gần 20.000 tỉ đồng. Bộ Công an đã điều tra và đề nghị truy tố 27 bị can liên quan đến vụ việc này.

Đáng chú ý, trong khoảng thời gian này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (cơ quan quản lý và giám sát hệ thống ngân hàng quốc gia) đã thành lập 4 tổ công tác nhằm giám sát hoạt động cho vay của SCB. Tuy nhiên, các tổ giám sát này không phát hiện ra nhiều khoản cấp tín dụng sai phạm, đặc biệt liên quan đến các công ty do ông Nguyễn Văn Ngọc (Chủ tịch Công ty BMC, công ty 100% vốn nhà nước thuộc Bộ Công Thương) và ông Phạm Lê Hùng dựng lên để vay vốn trái pháp luật.

Diễn biến chính

Tổ giám sát đầu tiên được thành lập từ ngày 20-4-2010 đến 31-12-2011, do ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP.HCM làm Tổ trưởng. Tổ này có nhiệm vụ giám sát việc sử dụng khoản vay tái cấp vốn và kiểm tra toàn diện hoạt động của SCB hằng ngày, đồng thời báo cáo định kỳ với Giám đốc Cơ quan Thanh tra, Giám sát ngân hàng và Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Tuy nhiên, kết quả điều tra cho thấy ông Nguyễn Hoàng Minh không thực hiện nhiệm vụ giám sát cũng như không phân công cho các thành viên trong tổ thực hiện. Việc giám sát bị bỏ ngỏ đã tạo điều kiện cho các cá nhân như Trần Ngọc Phương (Phó tổng giám đốc phụ trách) cùng các giám đốc chi nhánh ký 10 hợp đồng cho Công ty BMC và bà Trương Mỹ Lan sử dụng trái pháp luật hơn 1.749 tỉ đồng.

Tổ giám sát thứ hai hoạt động từ ngày 1-2-2013 đến 6-10-2014, do ông Nguyễn Văn Dũng, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP.HCM làm Tổ trưởng. Tổ này gồm 5 thành viên nhưng cũng không thực hiện giám sát hoạt động tín dụng của SCB trong thời gian được giao.

Hậu quả là tổ giám sát không phát hiện ông Bùi Anh Dũng, Giám đốc SCB Chi nhánh Bến Thành, ký 2 hợp đồng cho vay trái pháp luật với tổng số tiền 260 tỉ đồng chuyển cho Công ty BMC sử dụng.

Tổ giám sát thứ ba được thành lập ngày 3-11-2014, do bà Nguyễn Thị Phi Loan, Phó chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước làm Tổ trưởng, với 6 thành viên thực hiện giám sát từ ngày 17-12-2014 đến 14-8-2015. Bà Phi Loan phân công bà Trần Thị Hứng giám sát hoạt động tín dụng của SCB.

Kết quả điều tra xác định tổ này không phát hiện hồ sơ cấp tín dụng của hai công ty “ma” là Công ty Thiên Ngọc và Công ty Nhân Hòa, do ông Nguyễn Văn Ngọc và ông Phạm Lê Hùng dựng lên nhằm vay vốn ngân hàng bằng hồ sơ khống. Do đó, ông Bùi Anh Dũng đã ký hợp đồng cho vay hơn 692 tỉ đồng cho hai công ty này, thu lãi nhập gốc không đúng quy định pháp luật.

Tổ giám sát thứ tư do ông Nguyễn Tín, Phó Phòng Thanh tra hành chính, làm Tổ trưởng, gồm 6 thành viên, thực hiện giám sát từ ngày 30-9-2016 đến 5-7-2019. Ông Nguyễn Tín phân công bà Trần Thị Hứng tiếp tục giám sát hoạt động tín dụng của SCB nhưng không phát hiện các khoản cho vay trái pháp luật hơn 409,8 tỉ đồng cho hai công ty “ma” Thiên Ngọc và Nhân Hòa.

Phân tích & Ý nghĩa

Vụ việc cho thấy sự thiếu trách nhiệm nghiêm trọng trong công tác giám sát của Ngân hàng Nhà nước đối với hoạt động tín dụng của SCB. Mặc dù đã thành lập nhiều tổ giám sát với nhiệm vụ rõ ràng, nhưng các tổ này đều không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nhiệm vụ, dẫn đến việc không phát hiện các khoản vay trái pháp luật, gây thất thoát tài sản nhà nước lên tới gần 20.000 tỉ đồng.

Điều này làm giảm uy tín của cơ quan quản lý ngân hàng và đặt ra câu hỏi về hiệu quả của công tác giám sát trong hệ thống tài chính Việt Nam. Với cộng đồng người Việt, đặc biệt là những ai gửi tiền hoặc làm việc trong ngành ngân hàng, sự việc này cảnh báo về rủi ro trong quản lý tài chính và tầm quan trọng của việc minh bạch, giám sát chặt chẽ các hoạt động tín dụng.

Kết luận

Vụ thất thoát gần 20.000 tỉ đồng tại SCB là bài học lớn về sự thiếu trách nhiệm trong giám sát hoạt động ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước đã lập 4 tổ giám sát nhưng không phát hiện sai phạm nghiêm trọng, dẫn đến hậu quả tài chính nặng nề. Các cá nhân liên quan bị đề nghị truy tố, đồng thời có kiến nghị xử lý nghiêm về mặt Đảng và hành chính. Sự việc này nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác giám sát và quản lý trong hệ thống ngân hàng để bảo vệ tài sản của nhà nước và quyền lợi của người gửi tiền.