Xã phường xã hội chủ nghĩa: Mô hình cộng đồng hiện đại, không phải bao cấp
Xã hội Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thay đổi về quản lý và phát triển cộng đồng. Tại hội thảo Xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - những vấn đề lý luận và thực tiễn ngày 21 tháng 5, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, đã làm rõ quan điểm về mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa hiện đại, không phải là sự trở lại của mô hình bao cấp hay quản lý hành chính truyền thống.
Bối cảnh
Xã phường xã hội chủ nghĩa là một khái niệm được đặt trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển đổi từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị cộng đồng hiện đại, lấy người dân và chất lượng sống làm trung tâm. Đây là bước đi quan trọng trong quá trình phát triển xã hội, nhằm xây dựng các cộng đồng cơ sở văn minh, hiện đại, có năng lực tự quản và thích ứng với thời đại số.
Khác với mô hình bao cấp cũ, xã phường xã hội chủ nghĩa hướng tới việc phát huy vai trò chủ thể của người dân trong quản lý và phát triển cộng đồng, đồng thời ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để nâng cao hiệu quả quản trị. Mô hình này cũng học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia như Singapore với đô thị thông minh và Nhật Bản với cộng đồng tự quản trong bối cảnh già hóa dân số.
Diễn biến chính
GS.TS Nguyễn Xuân Thắng đã nêu rõ xã phường xã hội chủ nghĩa cần hướng tới 10 giá trị cốt lõi gồm: dân chủ, pháp quyền, kỷ cương, an toàn, xanh, số, mở, nhân văn, phát triển và hạnh phúc. Trong đó, dân chủ là nền tảng tạo dựng niềm tin xã hội và sức mạnh cộng đồng cơ sở.
Pháp quyền không chỉ đảm bảo hiệu lực quản lý nhà nước mà còn củng cố công bằng xã hội, bảo vệ quyền con người và quyền công dân. Kỷ cương giúp cộng đồng vận hành ổn định, tạo dựng niềm tin từ cơ sở. Xã phường xã hội chủ nghĩa cũng phải là nơi người dân cảm thấy yên tâm, tin cậy và được bảo vệ trong đời sống hàng ngày.
Đáng chú ý, mô hình này còn nhấn mạnh trách nhiệm với môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và tạo dựng không gian sống chất lượng cao. Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo được xem là công cụ quan trọng trong quản trị và phát triển xã hội, giúp cộng đồng kết nối rộng rãi, thích ứng linh hoạt và không ngừng đổi mới sáng tạo.
Con người được đặt làm trung tâm phát triển, với sự chăm lo an sinh, hỗ trợ người yếu thế, gắn kết cộng đồng và bảo vệ các giá trị tốt đẹp. GS Thắng nhấn mạnh xã phường xã hội chủ nghĩa phải là nơi khơi dậy khát vọng vươn lên, tinh thần đổi mới sáng tạo và năng lực tự phát triển của người dân, là nơi người dân muốn sống và cảm thấy hạnh phúc.
Phân tích & Ý nghĩa
Mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa không chỉ là khái niệm lý thuyết mà còn là hướng đi thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững ở cấp cơ sở. Việc chuyển đổi từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị cộng đồng hiện đại giúp tăng cường sự tham gia của người dân, tạo ra môi trường sống an toàn, văn minh và thân thiện với môi trường.
Ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý xã phường là xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên số, giúp tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao hiệu quả dịch vụ công và đáp ứng nhanh chóng nhu cầu của người dân. Điều này cũng phù hợp với xu hướng phát triển đô thị thông minh trên thế giới.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, mô hình này gợi mở nhiều bài học về quản trị cộng đồng, phát triển bền vững và ứng dụng công nghệ trong đời sống. Những giá trị như dân chủ, pháp quyền, an toàn và phát triển bền vững cũng là những yếu tố quan trọng trong việc xây dựng cộng đồng người Việt vững mạnh ở nước ngoài.
Kết luận
Xã phường xã hội chủ nghĩa là mô hình cộng đồng hiện đại, không phải là sự trở lại của bao cấp hay quản lý hành chính cũ. Đây là bước tiến quan trọng trong phát triển xã hội Việt Nam, hướng tới xây dựng các cộng đồng cơ sở văn minh, tự quản, ứng dụng công nghệ số và đặt con người làm trung tâm. Việc thí điểm và nhân rộng mô hình này sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của người dân.
Xã phường xã hội chủ nghĩa: Mô hình cộng đồng hiện đại, không phải bao cấp