Xem xét nguyện vọng tái định cư của người dân trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi
Việc thu hồi đất luôn là vấn đề nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân. Khi dự thảo Luật Đất đai sửa đổi được đưa ra thảo luận tại Quốc hội ngày 21 tháng 8, nhiều đại biểu đã nhấn mạnh cần đặt quyền lợi, nguyện vọng của người dân lên hàng đầu trong phương án tái định cư, thay vì chỉ tập trung vào giá trị bồi thường tài sản.
Bối cảnh
Luật Đất đai là văn bản pháp luật quan trọng điều chỉnh việc quản lý, sử dụng đất đai tại Việt Nam. Việc sửa đổi luật nhằm cập nhật các chính sách phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời giải quyết những bất cập trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Đây là vấn đề được nhiều người dân và các đại biểu Quốc hội quan tâm bởi ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sinh kế của người bị thu hồi đất.
Trong bối cảnh phát triển đô thị và các dự án đầu tư công ngày càng nhiều, việc thu hồi đất không chỉ đơn thuần là bồi thường tài sản mà còn phải đảm bảo người dân có nơi ở mới ổn định, sinh kế được duy trì hoặc cải thiện. Điều này đặt ra yêu cầu phải xem xét kỹ nguyện vọng của người dân về nơi tái định cư, đặc biệt là mong muốn được ở lại khu vực cũ nếu điều kiện cho phép.
Diễn biến chính
Trong phiên thảo luận sáng ngày 21 tháng 8, đại biểu Nguyễn Duy Minh, Phó đoàn Đà Nẵng, nhấn mạnh hiệu quả chính sách thu hồi đất không thể chỉ đo bằng giá trị tiền bồi thường mà cần căn cứ vào khả năng phục hồi cuộc sống của người dân. Ông Minh dẫn chứng hai hộ dân nhận cùng một khoản bồi thường nhưng có thể có số phận khác nhau: người thì tìm được nơi ở và việc làm gần đó, người còn lại mất nguồn thu nhập do phải chuyển đi quá xa.
Ông Minh đề nghị dự luật cần chuyển trọng tâm từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống, bảo đảm nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người dân bằng hoặc tốt hơn trước khi bị thu hồi đất. Phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải ghi nhận và xem xét thực chất nguyện vọng về địa điểm tái định cư, đặc biệt là mong muốn tái định cư tại chỗ. Tuy nhiên, việc bố trí tái định cư vẫn phải căn cứ vào quy hoạch, quỹ đất, quỹ nhà và điều kiện thực tế của địa phương.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ cũng dẫn Nghị quyết 18 của Trung ương, yêu cầu chỉ thu hồi đất sau khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được phê duyệt và hoàn thành bố trí tái định cư nếu có. Ông Hạ nhấn mạnh tiến độ dự án phải đi đôi với yêu cầu ổn định cuộc sống của người dân, tránh tình trạng người dân mất nơi ở cũ nhưng chưa có nơi ở mới, gây xáo trộn lớn về học hành, việc làm, thu nhập và chăm sóc người thân.
Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Văn Huy, Phó đoàn tỉnh Hưng Yên, đề nghị chỉ thu hồi đất sau khi người dân đã có chỗ ở thực tế. Dự thảo có quy định người phải di chuyển sẽ được bố trí nơi ở tạm hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà trong thời gian chờ tái định cư, nhưng ông Huy cho rằng đây là giải pháp xử lý tình thế, chưa bảo đảm ổn định nơi ở cho người dân trước khi thu hồi đất.
Về đất sản xuất, kinh doanh và đất nông nghiệp, đại biểu nhấn mạnh phương án bồi thường cần xác định rõ cách phục hồi hoặc chuyển đổi sinh kế cho người dân. Nếu không có quy định rõ về thời điểm và mức độ hỗ trợ, mục tiêu giúp người dân có việc làm, thu nhập và ổn định đời sống sẽ khó đạt được. Tiến độ dự án không thể là lý do duy nhất để thúc đẩy thu hồi đất mà phải phù hợp với tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bảo đảm sinh kế cho người dân.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc xem xét nguyện vọng tái định cư của người dân trước khi thu hồi đất là bước tiến quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của người dân, tránh gây ra những hệ quả tiêu cực như mất ổn định cuộc sống, thất nghiệp, hoặc phải di chuyển đến nơi xa xôi, thiếu điều kiện sinh hoạt và làm ăn thuận lợi. Đây cũng là cách tiếp cận nhân văn hơn trong chính sách đất đai, không chỉ coi đất đai là tài sản mà còn là nơi gắn bó lâu dài với cuộc sống và sinh kế của người dân.
Đối với cộng đồng người Việt tại nước ngoài, đặc biệt là tại các nước EU như Cộng hòa Séc, vấn đề tái định cư và ổn định sinh kế cũng rất quan trọng khi họ trở về hoặc có nhu cầu đầu tư, kinh doanh tại quê nhà. Chính sách bồi thường và tái định cư hợp lý sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho người Việt duy trì mối liên hệ với quê hương, đồng thời góp phần giảm thiểu các xáo trộn xã hội do di dời cư trú.
Kết luận
Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đang được Quốc hội xem xét với nhiều ý kiến đề nghị tập trung vào việc bảo đảm quyền lợi thực chất của người dân bị thu hồi đất. Việc xem xét nguyện vọng về nơi tái định cư, bảo đảm ổn định cuộc sống và sinh kế là yếu tố then chốt để chính sách đất đai phát huy hiệu quả, góp phần phát triển bền vững và công bằng xã hội.
Hình ảnh từ bài viết
Đại biểu Nguyễn Duy Minh phát biểu sáng 21/8. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Đại biểu Tạ Văn Hạ phát biểu sáng 21/8. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Xem xét nguyện vọng tái định cư của người dân trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi