Xuất khẩu vải thiều giảm mạnh do nhiều khó khăn chồng chất
Việt Nam đang chứng kiến sự sụt giảm đáng kể trong xuất khẩu vải thiều nửa đầu năm 2026. Liệu nguyên nhân nào đã khiến mặt hàng đặc sản này mất dần vị thế trên thị trường quốc tế? Và điều này ảnh hưởng ra sao đến doanh nghiệp cũng như người trồng vải trong nước?
Bối cảnh
Vải thiều là một trong những loại trái cây đặc sản nổi tiếng của Việt Nam, chủ yếu được trồng ở các tỉnh phía Bắc như Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa. Việt Nam cũng đã từng xuất khẩu vải thiều sang nhiều thị trường quốc tế, góp phần nâng cao giá trị nông sản và thu nhập cho người nông dân.
Tuy nhiên, trong nửa đầu năm 2026, theo số liệu từ Cục Hải quan, giá trị xuất khẩu quả vải chỉ đạt 16,4 triệu USD, giảm tới 51% so với cùng kỳ năm 2025. Tỷ trọng vải thiều trong nhóm rau quả xuất khẩu cũng giảm từ 2,05% xuống còn 0,8%. Đây là mức giảm sâu, phản ánh sự khó khăn lớn của ngành vải thiều trong năm nay.
Diễn biến chính
Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm này là do sản lượng vải thiều năm nay giảm mạnh. Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, diện tích trồng vải toàn quốc khoảng 55.000 ha, tập trung chủ yếu ở phía Bắc. Tuy nhiên, thời tiết bất lợi trong các giai đoạn quan trọng như phân hóa mầm hoa, ra hoa và đậu quả đã khiến sản lượng giảm đáng kể tại nhiều vùng trồng.
Ví dụ điển hình là Bắc Ninh, vùng trồng vải lớn nhất cả nước, sản lượng tiêu thụ năm nay chỉ đạt 131.560 tấn, bằng khoảng 64,1% so với năm trước. Sự khan hiếm nguồn cung đã đẩy giá vải trong nước tăng cao. Tại Thanh Hà (Hải Phòng), giá vải cuối vụ phổ biến ở mức 60.000-80.000 đồng/kg, loại 1 có lúc lên tới 90.000-120.000 đồng/kg.
Phân khúc vải không hạt còn chịu ảnh hưởng nặng nề hơn. Tại một vùng trồng ở Thanh Hóa, sản lượng năm nay chỉ còn khoảng 1 tấn, giảm mạnh so với 7 tấn của năm trước. Giá tại kho tăng lên hơn 600.000 đồng/kg, gần gấp đôi cùng kỳ năm ngoái, còn giá bán tại TP HCM khoảng 800.000 đồng/kg.
Bên cạnh đó, giá nguyên liệu tăng cũng tạo áp lực lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Một giám đốc doanh nghiệp chuyên xuất khẩu nông sản tại Hà Nội cho biết, lượng vải xuất khẩu của công ty năm nay giảm khoảng 70% so với cùng kỳ. Ông giải thích rằng giá vải trong nước tăng cao, trong khi chi phí vận chuyển, đặc biệt là đường hàng không và chi phí bảo quản lạnh cũng tăng mạnh.
Đối với quả vải tươi, thời gian bảo quản ngắn buộc doanh nghiệp phải vận chuyển nhanh để giữ chất lượng, khiến chi phí logistics khó giảm. Điều này làm giảm lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế, khiến lượng xuất khẩu giảm là điều tất yếu.
Phân tích & Ý nghĩa
Sự giảm sút mạnh trong xuất khẩu vải thiều phản ánh sự tác động đồng thời của nhiều yếu tố: thời tiết bất lợi làm giảm sản lượng, giá nguyên liệu tăng cao và chi phí logistics đắt đỏ. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế, các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với thách thức lớn trong việc duy trì giá cả cạnh tranh và chất lượng sản phẩm.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và các nước EU, những biến động này có thể ảnh hưởng đến nguồn cung và giá cả vải thiều nhập khẩu từ Việt Nam. Các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm, siêu thị hay nhà hàng Việt có thể gặp khó khăn trong việc nhập hàng với giá hợp lý, đồng thời người tiêu dùng cũng có thể phải chi trả nhiều hơn cho loại trái cây đặc sản này.
Kết luận
Xuất khẩu vải thiều nửa đầu năm 2026 giảm mạnh do sản lượng sụt giảm, giá nguyên liệu tăng và chi phí vận chuyển đắt đỏ. Đây là thách thức lớn đối với ngành nông sản Việt Nam trong việc giữ vững vị thế trên thị trường quốc tế, đồng thời ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và kinh doanh của cộng đồng người Việt ở nước ngoài.
Hình ảnh từ bài viết
Vải thiều tại Bắc Giang cũ. Ảnh: Ngọc Thành
Xuất khẩu vải thiều giảm mạnh do nhiều khó khăn chồng chất