Thay đổi khí hậu đã có ảnh hưởng mạnh đến những trận mưa thảm khốc ở Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha
Những trận mưa mùa đông trên bán đảo Iberia và Bắc Phi ngày càng mạnh hơn. Nghiên cứu chỉ ra những ngày mưa nhất hiện nay có lượng mưa cao hơn khoảng một phần ba so với trước đây, hiện tượng này liên quan tới nóng lên toàn cầu và đang mang lại các trận mưa cực đoan gây tổn thất về người và của, đặc biệt tại Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.
Chi Tiết
Theo phân tích mới của tổ chức World Weather Attribution, những thay đổi khí hậu do con người gây ra đã làm tăng cường độ các trận mưa xối xả, dẫn tới các trận lũ lụt quy mô lớn năm nay ở phía tây Địa Trung Hải. Các trận bão mạnh mang đến cho khu vực cả gió mạnh như bão, nhưng trên hết là lượng mưa cực lớn.
Mức nước dâng đã khiến ít nhất 50 người chết tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Maroc và gây thiệt hại lên tới hàng tỷ euro. Chỉ riêng tại Bồ Đào Nha, các trận mưa trong tháng 1 và tháng 2 năm nay ước tính đã làm tổn thất khoảng 1% GDP. Ở Grazalema, miền nam Tây Ban Nha, trong vài ngày đã rơi hơn lượng mưa dự kiến cho cả năm. Tương tự, ở một số vùng của Maroc và Bồ Đào Nha, trong cơn bão mang tên Leonardo, lượng mưa theo ngày đạt mức cực đoan, có thể chỉ được dự kiến xảy ra tối đa một lần trong một trăm năm.
Trong nghiên cứu thuộc loại "gán nguyên nhân" (attribution), các nhà khoa học đã khảo sát xác suất và cường độ những trận mưa lớn nhất ở hai vùng nghiên cứu, bao phủ những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất tại cả ba quốc gia.
Lĩnh vực mà tiếng Anh gọi là Climate Attribution, đôi khi trong tiếng Séc được gọi là „přisuzování vlivu klimatu“, nghiên cứu tới mức độ mà biến đổi khí hậu do con người gây ra chịu trách nhiệm cho một hiện tượng hoặc sự kiện cụ thể.
Ví dụ, các nhà khoa học theo dõi thời tiết cực đoan – như đợt nắng nóng, hạn hán, lũ lụt hay bão – và cố gắng xác định xem khả năng hoặc cường độ của sự kiện đó đã tăng lên bao nhiêu do sự ấm lên toàn cầu.
Về thực tế, người ta dùng mô hình khí hậu và thống kê. Các nhà nghiên cứu tưởng tượng hai "thế giới" – một thế giới với mức phát thải và sự ấm lên hiện nay và một thế giới nơi con người không tác động lên khí quyển. Sau đó họ so sánh tần suất xuất hiện của sự kiện được nghiên cứu ở mỗi thế giới. Nếu, ví dụ, một đợt nắng nóng xảy ra thường xuyên hơn mười lần ở "thế giới của chúng ta", thì có thể nói rằng biến đổi khí hậu đã làm tăng đáng kể xác suất của nó.
Phân tích gán nguyên nhân khí hậu giúp hiểu rõ hơn các rủi ro, thông tin cho công chúng và các nhà làm chính sách, và cho thấy tác động của biến đổi khí hậu đã thấy rõ ngay hôm nay chứ không chỉ là vấn đề của tương lai xa.
Theo các nhà khí hậu học và khí tượng học, dữ liệu cho thấy một sự gia tăng rõ rệt trong cường độ của những trận mưa lớn nhất trong một ngày – tăng 36% ở vùng phía nam được nghiên cứu và tăng 29% ở vùng phía bắc. Điều này có nghĩa là những ngày mưa nhất hiện nay có lượng mưa lớn hơn khoảng một phần ba so với thời kỳ trước khi hành tinh ấm thêm 1,3 độ C.
Để xác định ảnh hưởng của con người đối với thay đổi này, các nhà khoa học đã kết hợp những mức tăng quan sát được với các mô phỏng mô hình khí hậu và tìm thấy ở vùng phía bắc được nghiên cứu một mức tăng cường độ mưa khoảng 11% có thể trực tiếp gán cho các phát thải carbon. Tuy nhiên, ở vùng phía nam, các mô hình khí hậu không phản ánh xu hướng quan sát được này.
Bức "tường" ngăn bão dịch chuyển sang nơi khác
Những nhà nghiên cứu xác định nguyên nhân của các trận mưa cực đoan này là một hệ thống áp cao trên khu vực Scandinavia và Greenland, hoạt động như một rào cản vật lý trong bầu khí quyển. Do bức "tường" này, một cơn bão này nối tiếp cơn bão kia chỉ có thể di chuyển theo cùng một hướng – về phía Tây Âu. Mô hình tương tự cũng dẫn đến điều kiện ẩm ướt bất thường ở một số vùng của Vương quốc Anh, Pháp và Ireland. Ở nhiều khu vực trong những nước này, năm nay đã có hơn ba mươi ngày mưa liên tiếp.
Đối với hiện tượng này, đến nay chưa chứng minh được mối liên hệ trực tiếp với biến đổi khí hậu – các nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu nhưng chưa có bằng chứng đủ mạnh để đưa ra kết luận chắc chắn.
Những trận mưa cực đoan, vốn ngày càng thường xuyên hơn do biến đổi khí hậu, theo nghiên cứu đang trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với cơ sở hạ tầng và nhà cửa ở các vùng bị ảnh hưởng, đặc biệt là những khu vực nằm trong vùng ngập lụt.
Các tác giả báo cáo cũng cho rằng một vấn đề lớn là các quốc gia vẫn chưa chuẩn bị đầy đủ cho những tình huống thảm họa như vậy; họ thiếu các công cụ cần thiết để dự báo kịp thời và chuẩn bị ứng phó.
Link nghiên cứu: https://worldweatherattribution.us8.list-manage.com/track/click?u=854a9a3e09405d4ab19a4a9d5&id=62aa8f19db&e=2fd196aef3
Thay đổi khí hậu đã có ảnh hưởng mạnh đến những trận mưa thảm khốc ở Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha