6 chiến lược phát triển bền vững đưa Cần Giờ thành đô thị biển sinh thái
Cần Giờ, vùng đất được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới, đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển thành đô thị biển sinh thái bền vững. Liệu vùng đất này có thể vừa phát triển kinh tế, vừa bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống cho người dân? Hội thảo "Phát triển bền vững Cần Giờ trong không gian phát triển mới của TP.HCM" đã đưa ra những định hướng chiến lược quan trọng cho tương lai của Cần Giờ.
Bối cảnh
TP.HCM đang tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng đa trung tâm và hội nhập quốc tế sâu rộng. Trong bối cảnh này, Cần Giờ giữ vị trí đặc biệt quan trọng khi là cửa ngõ biển duy nhất của thành phố và được xem như "lá phổi xanh" bảo vệ hệ sinh thái vùng Nam Bộ. Với diện tích rộng lớn và hệ sinh thái rừng ngập mặn phong phú, Cần Giờ không chỉ có giá trị về môi trường mà còn là tài sản chiến lược để phát triển kinh tế biển.
Ông Mai Trung Hưng, Chủ tịch UBND xã Cần Giờ, nhấn mạnh rằng trong tầm nhìn dài hạn, Cần Giờ cần xác lập rõ vai trò trong cấu trúc phát triển chung của TP.HCM, phát huy lợi thế biển và sinh thái, đồng thời cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường để đảm bảo chất lượng sống cho người dân.
Diễn biến chính
ThS.KTS Sầm Minh Tuấn, Giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị thuộc Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (VIUP), cho biết Cần Giờ không còn là điểm cuối của hướng phát triển đô thị phía Nam mà đã trở thành không gian bản lề, nơi giao thoa giữa đô thị trung tâm và biển, đồng thời là điểm kết nối hệ thống sông Sài Gòn - Đồng Nai với các tuyến hàng hải quốc tế.
Quy hoạch tổng thể TP.HCM hướng tới mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, với năm cực động lực, năm trung tâm vệ tinh và nhiều vùng quản trị phát triển. Trong đó, cực động lực cảng biển - thương mại tự do - công nghiệp năng lượng phía Nam bao gồm các khu vực chiến lược như Châu Đức, Phú Mỹ, Cái Mép, Long Sơn đến Cần Giờ và các vùng ven biển liên quan.
Ông Tuấn phân tích thêm, khi đặt Cần Giờ trong mối quan hệ với vịnh Gành Rái, hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải, Phú Mỹ, Long Sơn và Vũng Tàu, có thể nhận diện một cấu trúc không gian kinh tế biển với tiềm năng phát triển quốc tế, sở hữu lợi thế mà không nhiều đô thị lớn trong khu vực có được.
Từ đó, ông đề xuất mô hình phát triển dựa trên ba trụ cột: bảo tồn sinh thái làm nền tảng, phát triển kinh tế biển làm động lực, và hình thành đô thị cùng du lịch biển chất lượng cao.
Phân tích & Ý nghĩa
Cần Giờ có diện tích 75.000ha được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới, trong đó TP.HCM quy hoạch giữ nguyên gần 35.000ha rừng ngập mặn, không chuyển đổi mục đích sử dụng. Đây là yếu tố then chốt để bảo vệ môi trường và duy trì hệ sinh thái đặc trưng của vùng.
KTS Nguyễn Nhật Linh từ Tập đoàn Sun Group nhấn mạnh Cần Giờ cần phát triển theo hướng sinh thái, giữ nguyên giá trị thiên nhiên độc bản nhưng đồng thời xây dựng hệ sinh thái tiện ích quốc tế. Với dự kiến dân số khoảng 700.000 - 800.000 người vào năm 2050, việc giữ hệ sinh thái ngập mặn và không gian xanh là bài toán quan trọng trong quá trình đô thị hóa.
Ông Linh cũng điểm qua các dự án động lực đã và đang triển khai như nút giao đường Rừng Sác với cao tốc Bến Lức - Long Thành, tuyến đường vượt biển kết nối Cần Giờ - Vũng Tàu, tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Cần Giờ, dự án khu đô thị du lịch biển, cảng trung chuyển quốc tế và hệ thống logistics, hạ tầng giao thông liên quan.
TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn đề xuất sáu chiến lược phát triển bền vững cho Cần Giờ, gồm:
- Bảo vệ tối thượng khu dự trữ sinh quyển và thiết lập vùng đệm an toàn.
- Quy hoạch không gian gắn liền với hiệu quả vận hành và mô hình TOD (Transit-Oriented Development - phát triển đô thị dựa trên giao thông công cộng).
- Tách bạch hoàn toàn giao thông logistics hàng hóa và giao thông dân dụng - du lịch.
- Bảo đảm mô hình "đô thị 15 phút" trong an cư lạc nghiệp, nghĩa là người dân có thể tiếp cận đầy đủ dịch vụ thiết yếu trong vòng 15 phút đi bộ hoặc xe đạp.
- Kiểm soát chặt chẽ hạ tầng giao thông xuyên qua vùng sinh thái nhạy cảm.
- Quản lý bền vững "vùng xanh" và "vùng nâu" trong vịnh Gành Rái - Cần Giờ, phân biệt rõ khu vực bảo tồn sinh thái và khu vực phát triển đô thị, công nghiệp.
Những chiến lược này không chỉ nhằm phát triển kinh tế mà còn bảo vệ môi trường, đảm bảo sự cân bằng sinh thái và nâng cao chất lượng sống cho cư dân.
Kết luận
Phát triển Cần Giờ thành đô thị biển sinh thái bền vững là một sứ mệnh lịch sử đầy thách thức của TP.HCM. Thành công của dự án này phụ thuộc vào năng lực quản trị tổng hợp và sự hợp tác chặt chẽ giữa các ngành, cũng như giữa khu vực công và tư nhân. Với các chiến lược được đề xuất, Cần Giờ có thể trở thành hình mẫu đô thị biển vừa phát triển kinh tế, vừa bảo vệ môi trường, góp phần nâng cao vị thế và chất lượng sống của TP.HCM trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Chủ tịch UBND xã Cần Giờ Mai Trung Hưng nêu các vấn đề định hướng phát triển Cần Giờ - Ảnh: AT
Sáu chiến lược đưa Cần Giờ thành đô thị biển sinh thái bền vững - Ảnh 2.
ThS.KTS Sầm Minh Tuấn góp ý tại hội thảo - Ảnh: A.T.
Theo quy hoạch tổng thể TP.HCM, phân vùng sinh thái biển Cần Giờ nối liền mạch với vùng cảng biển - logistics - công nghiệp - năng lượng Cái Mép - Thị Vải, vùng du lịch biển Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm - Ảnh: ĐƠN VỊ TƯ VẤN
Nhiều chuyên gia góp ý định hướng phát triển Cần Giờ- Ảnh: A.T.
6 chiến lược phát triển bền vững đưa Cần Giờ thành đô thị biển sinh thái