An Giang điều chuyển cát cho cao tốc trong 1 ngày, Thanh tra Chính phủ kết luận không khả thi
Việc điều chuyển hơn 322.000m³ cát để phục vụ dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng tại tỉnh An Giang chỉ được cấp phép trong vòng một ngày, khiến tiến độ thi công gặp nhiều khó khăn. Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều bất cập trong quản lý, khai thác khoáng sản xây dựng tại khu vực này, đồng thời đề nghị xử lý nghiêm các vi phạm.
Bối cảnh
Thanh tra Chính phủ ngày 17 tháng 10 đã công bố kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại TP Cần Thơ và các tỉnh An Giang, Cà Mau. Trong đó, dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng được xác định là một trong những công trình trọng điểm cần nguồn vật liệu lớn, đặc biệt là cát san lấp.
Việc cung cấp vật liệu xây dựng, nhất là cát, luôn là thách thức lớn đối với các dự án hạ tầng giao thông tại Việt Nam. Cát là nguyên liệu thiết yếu cho bê tông, san lấp mặt bằng, nhưng nguồn cung thường bị hạn chế do quy định cấp phép khai thác, bảo vệ môi trường và các yếu tố địa phương. Nhu cầu cát cho các dự án cao tốc tại khu vực này lên tới hàng chục triệu mét khối.
Diễn biến chính
Để bổ sung nguồn cát cho dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, UBND TP Cần Thơ đã đề nghị tỉnh An Giang hỗ trợ điều chuyển vật liệu cho đoạn tuyến đi qua địa bàn thành phố. Ngày 30 tháng 3 năm 2026, UBND tỉnh An Giang ban hành văn bản xác nhận điều chuyển nguồn cát với khối lượng khoảng 322.000m³. Tuy nhiên, văn bản này chỉ có hiệu lực trong vòng một ngày, tức đến ngày 31 tháng 3 năm 2026.
Thanh tra Chính phủ kết luận việc xác định thời hạn điều chuyển cát chỉ trong một ngày là không khả thi, gây khó khăn trong việc huy động nguồn vật liệu phục vụ dự án, đồng thời không tuân thủ đúng quy định về điều tiết khoáng sản cho các công trình trọng điểm. Trách nhiệm được xác định thuộc về UBND tỉnh An Giang và các tổ chức, cá nhân liên quan.
Bên cạnh đó, tỉnh An Giang còn chậm trễ trong việc điều chỉnh thủ tục để chuyển hơn 404.000m³ cát từ một mỏ trên sông Hậu sang phục vụ dự án thành phần 4 của tuyến cao tốc. Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn đã có văn bản đề nghị điều chuyển lượng cát này nhằm đảm bảo nguồn vật liệu và tiến độ thi công, nhưng thủ tục chưa được xử lý kịp thời.
Thanh tra cũng phát hiện nhiều doanh nghiệp được giao khai thác cát không đạt công suất hoặc không khai thác hết trữ lượng được cấp phép. Ví dụ, Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 5 chỉ khai thác hơn 1.400m³ trong tổng trữ lượng 650.000m³ được cấp, tương đương khoảng 0,23%. Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn khai thác được hơn 66,8% trữ lượng, còn Tổng công ty Xây dựng số 1 khai thác khoảng 59,6% trữ lượng được cấp và đã dừng khai thác sớm trước hạn.
Đáng chú ý, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Hòa Tuấn được cấp phép khai thác mỏ MS04 với công suất nâng lên 725.000m³/năm nhưng trong sáu tháng đầu năm 2026 chỉ khai thác hơn 74.000m³, tương đương hơn 10% công suất. Công ty này còn vi phạm các quy định về xử phạt, chưa nộp thuế, phí và kê khai thiếu sản lượng khai thác.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc cấp phép điều chuyển cát trong thời gian quá ngắn đã làm giảm hiệu quả huy động nguồn vật liệu, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công các dự án cao tốc trọng điểm. Đây là vấn đề không chỉ về mặt kỹ thuật mà còn liên quan đến công tác quản lý nhà nước, phối hợp giữa các địa phương và doanh nghiệp.
Việc các doanh nghiệp khai thác không đạt công suất hoặc khai thác không hết trữ lượng được cấp cũng làm thiếu hụt nguồn cung cát, gây áp lực lên các dự án xây dựng. Điều này phản ánh sự quản lý lỏng lẻo, thiếu kiểm tra, giám sát hiệu quả từ các cơ quan chức năng như UBND TP Cần Thơ, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp TP Cần Thơ.
Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị các biện pháp xử lý nghiêm, bao gồm truy thu thuế, xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng cưỡng chế thu nợ thuế, thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản đối với các doanh nghiệp vi phạm. Đồng thời, đề nghị các địa phương đẩy nhanh thủ tục điều tiết nguồn cát dư thừa và cấp phép khai thác đá để đáp ứng nhu cầu vật liệu xây dựng.
Đáng chú ý, Thanh tra cũng đề xuất Bộ Công Thương nghiên cứu bổ sung chế tài xử phạt đối với hành vi khai thác khoáng sản không đạt công suất được cấp phép, nhằm tăng cường hiệu quả quản lý và bảo vệ nguồn tài nguyên quốc gia.
Kết luận
Kết luận thanh tra của Chính phủ đã chỉ ra rõ những bất cập trong việc điều chuyển và khai thác cát phục vụ các dự án cao tốc tại An Giang và Cần Thơ. Việc cấp phép điều chuyển cát trong thời gian quá ngắn, cùng với tình trạng các doanh nghiệp khai thác không đạt công suất, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ thi công các dự án trọng điểm quốc gia. Các cơ quan chức năng cần tăng cường quản lý, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm để đảm bảo nguồn vật liệu xây dựng được cung cấp đầy đủ, kịp thời.
Hình ảnh từ bài viết
Phó tổng thanh tra Lê Tiến Đạt ký ban hành kết luận thanh tra công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại TP Cần Thơ và các tỉnh An Giang, Cà Mau - Ảnh: TTCP
An Giang cho 1 ngày điều chuyển 322.000m³ cát làm cao tốc, Thanh tra Chính phủ kết luận không khả thi - Ảnh 2.
An Giang điều chuyển cát cho cao tốc trong 1 ngày, Thanh tra Chính phủ kết luận không khả thi