Babiš đề xuất điều chỉnh công thức tăng ngân sách cho truyền hình và phát thanh công
Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) vừa công khai khả năng thay đổi công thức tính tăng ngân sách dành cho Česká televize (ČT) và Český rozhlas (ČRo) – hai cơ quan truyền thông công của Séc. Việc này diễn ra trong bối cảnh đề xuất chuyển nguồn tài trợ từ phí truyền hình sang ngân sách nhà nước đang gây nhiều tranh cãi. Liệu sự thay đổi này sẽ ảnh hưởng thế nào đến hoạt động của các cơ quan truyền thông công và đời sống người dân?
Bối cảnh
Česká televize (ČT) và Český rozhlas (ČRo) là hai cơ quan truyền thông công lập lớn nhất tại Cộng hòa Séc, được tài trợ chủ yếu từ phí truyền hình và phát thanh mà người dân đóng góp hàng năm. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế và chính trị thay đổi, chính phủ do Thủ tướng Andrej Babiš (đảng ANO – đảng dân túy cánh trung hữu) lãnh đạo đang đề xuất chuyển nguồn tài trợ này trực tiếp sang ngân sách nhà nước. Điều này đồng nghĩa với việc ngân sách dành cho các cơ quan này sẽ được điều chỉnh dựa trên một công thức gọi là "valorizační vzorec" – công thức tăng ngân sách theo mức lạm phát tích lũy.
Ban đầu, công thức này dự kiến sẽ tăng ngân sách lên tương đương với mức lạm phát tích lũy 10%. Tuy nhiên, đề xuất này đã gây ra nhiều phản ứng trái chiều, đặc biệt từ phía nhân viên ČT và ČRo cũng như công chúng, dẫn đến các cuộc biểu tình và đình công nhằm bảo vệ hệ thống tài trợ hiện tại.
Diễn biến chính
Trong cuộc phỏng vấn với Česká televize, Thủ tướng Andrej Babiš thừa nhận có thể sẽ điều chỉnh công thức tăng ngân sách từ mức 10% xuống còn 6%, nhưng việc này sẽ cần sự đồng thuận của các đối tác trong liên minh chính phủ. Đây là một bước lùi so với đề xuất ban đầu nhằm giảm áp lực tài chính lên ngân sách nhà nước.
Trước đó, vào cuối tháng 10, Babiš cũng cho biết Bộ Tài chính đang chuẩn bị một đề xuất mới về cách thức tài trợ cho các phương tiện truyền thông công, theo đó tiền vận hành sẽ không còn được cấp trực tiếp từ ngân sách nhà nước như kế hoạch ban đầu. Thay vào đó, phí truyền hình và phát thanh sẽ được giữ ở mức tự nguyện, không bắt buộc như hiện nay.
Trong phiên chất vấn tại Hạ viện vào thứ Năm, Thủ tướng cũng bác bỏ khả năng áp dụng mô hình tài trợ kiểu Scandinavia, tức là lấy tiền từ các loại thuế đặc thù, bao gồm cả thuế dành cho người nghỉ hưu, để tài trợ cho các cơ quan truyền thông công. Mô hình này được nhiều nước Bắc Âu áp dụng nhằm đảm bảo nguồn tài chính ổn định và độc lập cho truyền thông công.
Lo ngại về tương lai tài chính của ČT và ČRo đã khiến nhân viên hai cơ quan này tổ chức đình công vào thứ Ba, do nhóm sáng kiến Veřejnoprávně đứng ra tổ chức. Sự kiện này nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ công chúng trên khắp Cộng hòa Séc. Nhóm sáng kiến yêu cầu chính phủ rút lại đề xuất thay đổi hệ thống tài trợ, đồng thời kêu gọi một cuộc thảo luận minh bạch, rộng rãi với ban lãnh đạo ČT, ČRo và các chuyên gia về mô hình tài chính trong tương lai.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc điều chỉnh công thức tăng ngân sách từ 10% xuống 6% cho thấy chính phủ đang cố gắng cân bằng giữa áp lực tài chính lên ngân sách nhà nước và nhu cầu đảm bảo hoạt động ổn định cho các cơ quan truyền thông công. Tuy nhiên, việc chuyển nguồn tài trợ từ phí truyền hình sang ngân sách nhà nước có thể làm giảm tính độc lập tài chính của ČT và ČRo, bởi ngân sách nhà nước dễ bị ảnh hưởng bởi các quyết định chính trị hơn.
Đề xuất giữ phí truyền hình và phát thanh ở mức tự nguyện cũng đặt ra câu hỏi về tính bền vững của nguồn thu này, khi mà nhiều người dân có thể không còn sẵn sàng đóng phí nếu không bị bắt buộc. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và quy mô hoạt động của các cơ quan truyền thông công, từ đó tác động đến quyền tiếp cận thông tin đa chiều và khách quan của người dân Séc, trong đó có cộng đồng người Việt đang sinh sống tại đây.
Kết luận
Thủ tướng Andrej Babiš đã mở ra khả năng điều chỉnh công thức tăng ngân sách dành cho ČT và ČRo, đồng thời khẳng định sẽ không áp dụng mô hình tài trợ kiểu Scandinavia. Đề xuất chuyển nguồn tài trợ sang ngân sách nhà nước và giữ phí truyền hình tự nguyện đang gây tranh cãi và dẫn đến các cuộc đình công, phản ánh sự lo ngại về tương lai tài chính và độc lập của truyền thông công tại Séc.
Babiš đề xuất điều chỉnh công thức tăng ngân sách cho truyền hình và phát thanh công